Кіріспе

Индуизмнің авторитетті жазба орны, ришилер (ағартушылар) жасаған, санскрит тілінде "естілген" дегенді білдіретін Шрути немесе Шрути (, ,) индуизмнің орталық канонын құрайтын ең авторитетті, ежелгі діни мәтіндердің құрамына жатады. Шрутис анубхава (тікелей тәжірибе) арқылы немесе ежелгі ришилер жүзеге асырған бастапқы шығу тегі туралы аян ретінде әртүрлі сипатталған. Индуизм дәстүрінде оларды апаурушея (адамдар жаратпаған) деп атаған. Шрути мәтіндерінің өзінде олар ришилер (ағартушылар) арқылы шабыттанғаннан кейін шеберлікпен жасалғанын айтады, дәл ағаш шебері күйме салған сияқты. Индуизмнің алты мектебі де шрутилердің билігін қабылдайды, бірақ бұл мектептердегі көптеген ғалымдар шрутилердің құдайлық екенін жоққа шығарады. Шрутидің жоғарғы билігі туралы танымал цитата Манушмритиден (Адхьяя 1, Мантра 132) табылады: "Дхарманы (қасиетті заңды) білуді іздейтіндер үшін ең жоғары билік – Шрути аяны". Шрути (Śruti) индуистік философияның басқа көздерінен, әсіресе "есте сақталған" смрити немесе мәтіндік материалдан ерекшеленеді. Бұл еңбектер индуизм тарихының көп бөлігін қамтиды, ең ерте мәтіндерден бастап, кейінгі Упанишадтармен ерте тарихи кезеңде аяқталады. Шрутилердің ішінде тек Упанишадтар ғана кеңінен танымал, ал Упанишадтардың негізгі идеялары индустардың рухани өзегін құрайды.

Этимология

Санскрит тіліндегі "श्रुति" сөзінің мағынасы контекстке қарай әртүрлі болады. Ол "есту, тыңдау", "сөйлеуді тыңдауға шақыру", дыбыстардың жиынтығынан (жаңалықтар, хабарламалар, қауесеттер, шу, естігендер) тұратын кез келген коммуникация түрін білдіреді. "Шрути" сөзі ежелгі үнді музыка әдебиетінде де кездеседі, онда ол жиырма екі санатқа бөлінген негізгі, кіші тон мен жарты тон арасындағы "октаваның белгілі бір бөлігі, төрттен бір тон немесе интервал" дегенді білдіреді. Музыкада бұл адам сезе алатын ең кіші дыбыс өлшемі, ал жиырма екі шрути мен қырық төрт жарты шрути жиынтығы шамамен 250 Гц-тен 500 Гц-ке дейін созылады және бұл Шрути октавасы деп аталады. Һиндуизм туралы ғылыми еңбектерде "шрути" Үндістанның ежелгі Ведалық мәтіндеріне сілтеме жасайды. Монир Уильямс.

Беріліс

Шрутилердің ең көнесі б.з.д. екінші мыңжылдыққа дейін жетеді, бірақ ежелгі заманда олар жазуға түсірілмеген. Бұл мәтіндерге екі мың жылға жуық уақыт бойы ауызша беріліп, бір ұрпақтан екіншісіне жеткізілді. Қазіргі заманда қолжетімді басылымдардың көбі – 500 жылдан аспайтын қолжазбалардың көшірмелері. Майкл Витцель бұл ауызша дәстүрді былай түсіндіреді: Ежелгі үндістер шрутилерді тыңдау, жаттау және оқу техникаларын дамытты. Ведалар және басқа да білімдік мәтіндерді бір ұрпақтан екінші ұрпаққа дәл жеткізу үшін көптеген оқу түрлері немесе паталар жасалды. Әрбір Ведадағы барлық гимндер осылай оқылды; мысалы, Ригведаның 10 600 шумағы бар 1028 гимні осылай сақталды, сондай-ақ басқа Ведалар мен Ведангалар да осылай сақталды. Әр мәтін бірнеше тәсілмен оқылды, оқу әдістерінің әртүрлілігі бір-бірін тексеру қызметін атқарды. Пьер Сильвен Филлиозат мұны былай қорытындылады: Бұл әдістердің тиімділігін ең көне үнді діни мәтіні – Ргведаның (б.з.д. 1500 жыл) сақталуы дәлелдейді. Бұл, Веда оқушысының біліміндегі маңызды бөлік болды және «свадхьяя» деп аталды. Оқу, жаттау және тәжірибеден өтудің жүйелі әдісі осы мәтіндерді ұрпақтан ұрпаққа ерекше дәлдікпен жеткізуге мүмкіндік берді.

Пайдаланған дереккөздер

Кобурн, Томас, Б. «Жазба» Үндістанда: Хинду өміріндегі Сөздің типологиясына қарай. Америка діни академиясының журналы, 52-том, 3-сан (1984 жыл, қыркүйек). Клуни, Фрэнсис X. «Неге Веданың авторы жоқ: Ерте Мимамса және постмодерн теологиядағы тіл – рәсім ретінде». Америка діни академиясының журналы, 55-том, 4-сан (1987 жыл, қыс). Жо, Чакрадар. 1987 жыл. Ежелгі Үндістандағы құқық тарихы және көздері. Ашиш баспасы. Флуд, Гэвин. 1997 жыл. Индуизмге кіріспе. Кембридж университетінің баспасы. Гупта, Рави М. 2007 жыл. Джива Госвамидің Чайтанья Вайшнав Ведантасы.