Кіріспе
Шатпатта Брахмана (, , қысқартылып 'SB') – Ақ Яджурведаға жасалған түсіндірме. Ол Веда данасы Яджнавалкьяға жатқызылады. Брахмандардың ең толық, жүйелі және маңыздысы ретінде сипатталатын «Шатапатта» (санскритше शतपथ) «жүз жолға ие» немесе «жүз түрлі жолмен ілгерілеу» деген мағынаны білдіреді.
The Shatapatha Brahmana (, , abbreviated to 'SB') is a commentary on the Śukla Yajurveda. It is attributed to the Vedic sage Yajnavalkya. Described as the most complete, systematic, and important of the Brahmanas
'Shatapatha' (Sanskrit शतपथ) means 'having a hundred paths' or 'proceeding in a hundred ways'.
Қанда мен Адхья
"Канда" (немесе "Кханда", санскрит खंड) "тарау", "кітаптың бөлімі" немесе кең мағынада "кітап" дегенді білдіреді. Сондай-ақ, ол "мақтау" және "су" деген мағыналарды да білдіреді. "Адхьяя" (санскрит अध्याय) "тарау" (кітаптың), "сабақ", "оқу" және "дәріс" дегенді білдіреді. "Шатапатха Брахманаға" қатысты "14.1.2" деген сілтеме "Канда 14, Адхьяя 1, Брахмана 2" немесе ағылшын тілінде "Кітап 14, 1-тарау, 2-түсіндірме" дегенді білдіреді. Егер соңына төртінші сан қосылса (мысалы, 17.7.3.11), ол өлеңнің нөмірін көрсетеді.
Ғылымдағы маңызы
Сатапатта Брахмана мен Сулхасутралардың геометриясы және математикасы, әдетте, Үндістандағы ең ерте ғылымның сипаттамасы деп есептеледі. Атап айтқанда, сол дәуірде Үндістанда ғылыми әдістің дамуы физикалық әлем мен адам физиологиясы арасындағы шамамен салыстыруларға (яғни макрокосмос пен микрокосмос арасындағы сәйкестік немесе теңдестік) ұқсас болуынан шабыттанды. Бұл адамды толыққанды түсінудің, әлемді түсінуге алып келетіні деген ойға келді. Осыдан белгісізді сипаттау үшін метафора іздеу стилі пайда болды, бұл ғылыми теорияны дамытудың бірінші қадамы. Ғылыми әдістің философиясы Ргведада көрініс береді. Ргведаның даналарының пікірінше, табиғаттың өзгермейтін заңдары бар және оны санамен тануға болады. (Источник: Субхаш К. Как, «Сатапатта Брахмананың астрономиясы», Үндістан ғылымы тарихы журналы, 28(1), 1993 жыл).
Астрономия
Как былай деп түсіндіреді: "Веданга Джиотишаның [астрономияға қатысты ең көне белгілі Ведалық мәтіндердің бірі] астрономиясының негізгі элементтері [Сатапатха Брахманада] және одан бұрынғы кітаптарда кездеседі". Ол сондай-ақ, "Шатапатха Брахмана" сияқты мәтіндерде сипатталған Ведалық құрбандықтар (яджна) "қозғалыстағы уақытты" ұстап алуға бағытталғанын, кейбір рәсімдердің бір жылға дейін созғанын айтады. Рой бұл мысалды одан әрі түсіндіре келе, "күн көктемгі күн мен түн теңелу кезінде Орионмен біріккенде, жылдық [Яджнявараха] құрбандығы басталатын" еді дейді.
Вамана
Вишнудың кәріз аватары Вамана үш қадаммен Асура патшасы Балиден (Прахладаның немересі, Хираньякашипудан Нарасимха аватары арқылы құтқарылған) үш әлемді қайтарып алды.
Канда I, Адхья 2, Брахмана 5
Эггелинг Шатпатта Брахманада «Бізде Вишнудың карлик бейнесінің бастауы [яғни, шығу тегі] бар» деп атап өтеді. Бұл әңгімедегі айырмашылық – Бали туралы еске алу жоқ – жерді қадамдармен басып алудың орнына, Вамананың құрбандық ретінде жата алатын жердің мөлшерімен иеленуінде. Айянгардың атап көрсетуінше, бұл аңыз Вамананың үш қадам жасауы Ригведадағы үш сөзді қамтитын Вишнудың үш қадамынан пайда болған (1.22 және 1.154). Қызықтысы, Вишнудың үш қадамы Шатпатта Брахманада сипатталған құрбандық рәсімдерінің бір бөлігі ретінде кездеседі (мысалы, SB 1.9.3.12, 5.4.2.6 және 6.7.4.8).
Қанда 6, Адхья 7, Брахмана 4
SB 6.7.4.8 сонымен қатар Вишнудың қадамдарының рәсімдерде не үшін жасалатынын түсіндіреді:
Вараха
Вараха, сондай-ақ Яджня Вараха ("құрбандық шошқасы") деп те аталады, Пурана әдебиетінде құрбандықтың символдық бейнесі екені нақты айтылған (оның ішінде рәсімдік құрал-жабдықтар, сыйлықтар, құрбандықтар және тұғырлар). Нируктада бұлттар мен жаңбырмен теңестіріледі (құрбандық жаңбыр жасайды, жаңбыр егінге күш береді, ал егін тірі жандарды асырайды), Вараха көбінесе Жерді Космикалық Сулардан көтеру туралы аңызбен байланысты, сонымен қатар әртүрлі деректерде Асура Хираньякшамен шайқасып, оны жеңеді.
Қанда 5, Адхья 4, Брахмана 3
Құдайларға арналған құрбандықтан жабайы шошқаның бейнесі пайда болды, және шошқалар малдың мәнін бөліседі (SB 3.1.4.14-те осы мал өркендеу мен құрбандықты, ал 5.2.5.8-де өнімділікті көрсетеді). Эггелингтің атап көрсетуінше, осы рәсімде патша раганьямен (кшатрий ақсүйегі немесе патшасы) мақау шайқас үшін шошқа терісінен жасалған етік киеді, бұл «Варунаның қасиеттеуі; ал Жер одан қорқады» деп айтылған. Осылайша, бұл рәсім маңызды болып көрінеді, себебі патшаның (шошқаны бейнелейтін) және раганьяның (судың Ригведалық құдайы Варунаны бейнелейтін) арасындағы мақау шайқасы, түрлі Пураналарда Жерді құтқарып, судан көтерілген Асура Хираньякшамен Вараха арасындағы шайқасқа параллельді келеді.
Қолжазбалар мен аудармалар
Мадхьяндана мектебінің рецензиясының барлық ағылшын тіліндегі аудармалары Джулиус Эггелингтің бес томдық нұсқасында жазылған. W.E. Caland-тың 3 томдық Канва мектебінің рецензиясының ағылшын тіліне аударылған нұсқасы табылған жоқ немесе тізімдемеде көрсетілмеген; кем дегенде жеті томдық Индира Ганди Ұлттық Өнер Орталығының (IGNCA) ағылшын тіліне аударылған тағы бір аудармасы тізімделген (тек алғашқы бес томды алдын ала қарауға болады). СанскритСанскрит ағылшынша транслитерацияАғылшыншаМадхьянданалық мұрағат.org: 1-том, 2-том, 3-том, 4-том, 5-том, 6-том, 7-томgretil.sub.uni-goettingen.de: Канда 1, Канда 2, Канда 3, Канда 4, Канда 5, Канда 6, Канда 7, Канда 8, Канда 9, Канда 10, Канда 11, Канда 12 (қолжетімсіз), Канда 13, Канда 14 (авторы белгісіз; электрондық мәтіндер; барлық санскрит мәтіндері осында). archive.org: 1-том, 2-том, 3-том, 4-том, 5-том (Шығыстың қасиетті кітаптарының бөлігі; Джулиус Эггелинг аударған)vedicheritage.gov.in: 1-том, 2-томSacred Texts.com: 1–5 томдары (Шығыстың қасиетті кітаптарының гипермәтіндік нұсқасы, Джулиус Эггелинг аударған)Wisdomlib.org: Кандас 1–14 (Джулиус Эггелинг аудармасының электрондық мәтіндік нұсқасы, кіріспе, түсіндірмелер және түзетулермен толық)Kanvavedicheritage.gov.in: Кандас 1–16 (Аудио)gretil.sub.uni-goettingen.de: Адьяялар 1–6 (және Мула мәтіні, түсіндірмелі нұсқадан алынған)Google Books: 1-том, 2-том, 3-том, 4-том, 5-том; Алдын ала қарау жоқ: 6-том, 7-томarchive.org: Брихадараньяка Упанишада (Кханда 17; Свами Мадхавананда).