Кіріспе

Брахспати (, ), - инду дінінің құдайы. Индуизмнің ежелгі Веда жазбаларында Брихаспати отпен байланысты құдай болып есептеледі, сонымен қатар бұл сөз девалар мен девилерге (құдайлар мен құдайшаларға) кеңес беретін құдайды да білдіреді. Кейінгі мәтіндерде бұл сөз Күн жүйесінің ең үлкен планетасы – Юпитерді көрсетеді, ал құдай бұл планетамен Наваграха ретінде байланысты.

Сальва

Брихаспати Ригведада (б.з.д. 1000 жылға дейін) кездеседі, мысалы, 4-кітаптың 50-ші әнұранында оған арналған тілектерде; ол алғашқы ұлы жарықтан туған, қараңғылықты жойған, жарқын және таза, сонымен қатар ерекше садақ алып жүреді, оның ішегі – Рта немесе «космикалық тәртіп» (дхарманың негізі). Оның білімі мен мінезі қадірленеді, барлық девалар оны гуру (ұстаз) деп есептейді. Веда әдебиетінде және басқа да көне мәтіндерде дана Брихаспатиді Браманаспати, Пурохита, Ангираса (Ангирастың ұлы) және Вьяса сияқты басқа да аттармен атайды; Брихаспати Смрити (Брихаспатисмрити) қолжазбалары қазіргі заманға жеткенімен, оның өлеңдері басқа үнді мәтіндерінде келтірілген. Ғалымдар осы келтірілген өлеңдерді іздестіріп, Брихаспатисмритидің қазіргі заманғы реконструкциясын жасауға тырысты. Жоли мен Айянгар осылайша жоғалған Брихаспатисмрити мәтінінің 2400 өлеңін жинады. Брихаспати Смрити Манусмритиге қарағанда көлемді және толық мәтін болғанға ұқсайды, ал қолда бар мәліметтер Брихаспати Смритидегі сот процесі және құқық туралы пікірталас жиі сілтеме жасалғанын көрсетеді.

Брихаспати сүрелері

Брихаспати сутралары, сондай-ақ Бархаспатия сутралары деп аталады, — материализм және теизмге қарсы теорияларымен танымал болған автор Брихаспатидің есімімен аталған ежелгі санскрит мәтіні. Оның қағидалары – дәстүрден тыс үнді философиясының Чарвака мектебінің негізінде жатыр. Брихаспати сутраларының қолжазбасы тарихқа ұтылып кеткен немесе әлі табылған жоқ. Дегенмен, мәтін басқа индуистік, буддалық және джайнистік мәтіндерде келтірілген, және осы екіншілік әдебиет Брихаспати сутраларын ішінара қайта құруға көмектесті. Кейбір ғалымдар Брихаспати сутралары Ведалардағы Брихаспатидің есімімен аталған деп санайды, бірақ басқа ғалымдар бұл теорияны жоққа шығарады, себебі мәтін Ведаларды мойындамайды.

Дін

Жйотиш – индуистік астрология, ол Накшатраны (Накшатра ғибадатханаларының тізімін қараңыз), Наваграханы (Наваграха ғибадатханаларының тізімін қараңыз) және индуистік құдайлар тізіміне кіретін Саптаришиді қамтиды, олардың арнайы ғибадатханалары индуистердің қажылық сапарларына баратын түрлі индуистік қасиетті орындарында табылады. Брихаспатидің ең әйгілі ғибадатханаларының бірі Тамил Наду штатының Танжоре ауданында орналасқан.

Иконография

Брихаспатидің бейнесі оның денесін алтын түске енгізеді, аяқтары көк жолақты, ал басы ай мен жұлдыздардан тұратын нұрға оранған. Брихаспати Тараға үйленген. Кейбір ортағасырлық мифологияларда Тара Чандрамен қашқан, одан Будха (Меркурий) атты ұлы дүниеге келген.

Арнайы күні

Бейсенбі күні Брихаспатиға арналған күн деп есептеледі. Индуизм мифологиясына сәйкес, бейсенбі күні Брихаспатиге дұға ету астрологиялық тұрғыдан пайдалы.