Кіріспе

Ташкопрю (,) тарихи атауы – Понте Сарус, Адана қаласындағы Сейхан өзені арқылы салынып, біздің заманымыздың бірінші ғасырының бірінші жартысында салынған римдік көпір. Бұл көпір ежелгі заманда Жерорта теңізінен Анатолия және Парсыға дейінгі сауда жолдарының маңызды буыны болған. 2007 жылы жабылуға дейін ол моторлы көліктерге ашық әлемдегі ең көне көпірлердің бірі еді. 2007 жылдан бері тек жаяу өтетін жер ретінде пайдаланылуда, қазір әлеуметтік және мәдени шаралар өткізіледі. Көпір тарихында Сарос көпірі, Юстиниан көпірі, әл-Валид көпірі және Ташкопрю ("Тас көпір" түрік тілінде) сияқты атаулар қолданылған.

Сәулет

Көптеген құрылыс және қайта жаңарту кезеңдерінде әртүрлі материалдар қолданылса да, көпір негізінен туф, мәрмәр және сполиядан тұрғызылған. Көпірдің шығыс бөлігінде бастапқы құрылыстың көптеген іздері сақталған. Көпір қабырғаны толтыру техникасымен салынған. Көпірдің қазіргі ұзындығы – Османдық саяхатшысы Эвлиа Челеби сапары кезінде 168 метр (550 фут) деп тіркеген. Көпірде 21 арка бар: өзен арқылы палубаны ұстап тұратын 15 негізгі арка және үлкен тіреулердің ішіндегі алты кішкентай жеңілдету аркасы. Өзен жағалауларын бекіту жұмыстары кезінде көпірдің екі шетіндегі кіреберіс бөліктері көмілгендіктен, көпір қысқартылған. Жол төсемі шағын тастармен қапталған және тротуарларды қоса алғанда кең. Көпірдің мүсіндік безендіруіне 11-ші арканың солтүстік жағындағы арыстан бейнесі және түрлі жұлдыз бен ай бейнелері кіреді. Осман империясына саяхат жасағандардың жазбаларындағы суреттер жолдың екі атты көлікке қатар сыймайтынын көрсетеді. Палубаның бастапқыда шамадан аспайтындығы және 20-шы ғасырдың басында кеңейтілгені болжануда. Көпірдің ағысқа қарайтын жағына жаңа аркалар қосылған. Бұл қосымшалардың қашан салынғаны белгісіз, бірақ 1948 жылы Мемлекеттік автомобиль жолдары агенттігі кең ауқымды жөндеу жұмыстарын жүргізгені туралы мәліметтер бар. Қосымшалар жасалғаннан кейін жолдың ені шамамен 5 метрге дейін кеңейтілді. Көптеген халық әндерінің тақырыбы болған шағын тас төсеме Адана әкімі Сүлеймен Бахри Паша (1899–1908) салған. Әкім Махмут Паша көпірдің ортасында төрт бағанаға тіреліген сарай салған, бірақ ол кейіннен бұзылған. Аркаларды ұстап тұрған тіреулер уақыт өте келе тозығып, әртүрлі сәулеттік техникаларды көрсетіп тұр. Шығыс тіреулерінің ағысқа қарайтын жағында боссаж техникасы көрінеді. Тіреулердің өзенге қарайтын беттерінде сатылы су бұрыштар мен негіздер бар. Бұл сатылы тіреулер римдік құрылыстың ерекшелігі. Жеңілдету аркаларының екеуі (батыс жағынан екінші және жетінші аркалар) өзенге қарайтын жағы ашық, ал ағысқа қарайтын жағы толтырылған. Аркалардың өлшемдері оның күрделі құрылыс тарихына байланысты әртүрлі. Қазіргі тіреулердің өзенге қарайтын беттері үшбұрышты су бұрыштарға ие. Бұл барлығы Османдықтардың қайта жаңарту кезеңінде қайта салынған, сондықтан олардың бүгінгі біркелкі көрінісі осыған байланысты.

Қазіргі күн

2007 жылы көпір моторлық көліктер үшін жабылды. Осы уақыттан бері ол әлеуметтік және мәдени шаралар өткізілетін орынға айналды. 1996 және 2008 жылдарғы сауалнамалар көрсеткендей, қала тұрғындары Адана қаласын ең көп осы көпірмен байланыстырады. Зерттеушілер бұл көпірдің тарихына кеңінен таныс болуынан гөрі, қаланың маңызды нысаны ретінде танылуына байланысты деп санайды. Олар көпірді "қаланың ұлттық ерекшелігін қайта жаңартуға арналған бастама ретінде" пайдалануды ұсынады.