Кіріспе

Евгений Людвиг Карлович Миллер (1867-1939) - Балтық немісі тегінен шыққан Ресей генералы және Ресей азамат соғысы кезінде коммунистерге қарсы Ақ әскердің көшбасшыларының бірі. Азамат соғысынан кейін Францияда эмиграцияда өмір сүрді. 1937 жылы Парижде советтік барлау қызметкерлері тарапынан ұрланып, 1939 жылы Мәскеуде өлім жазасына кесілді.

Ерте өмір

Миллер Балтық немісінің Дюнабург (қазіргі Даугавпилс, Латвия) аристократиялық отбасында туған карьералық офицер болды. Бас штаб академиясын бітірген соң Ресей императорлық гвардиясында қызмет етті. 1898 және 1907 жылдар аралығында Рим, Гаага және Брюссель сияқты бірнеше еуропалық астаналарда Ресейдің әскери атташесі қызметін атқарды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Мәскеу әскери округіне және 26-шы армия корпусына жетекшілік етті және генерал-лейтенант шеніне көтерілді.

Азаматтық соғыс

1917 жылғы ақпан революциясынан кейін Миллер Ресей армиясының "демократизациясына" қарсылық көрсетті және ол қызыл ленталы қолғаптарды шешуге бұйрық бергеннен кейін өзінің сарбаздары тарапынан тұтқындалды. 1917 жылғы қазан революциясынан кейін Миллер Архангельскке қашып, Солтүстік Ресейдің генерал-губернаторы болып жарияланды. 1919 жылдың мамыр айында адмирал Колчак оны Владимир Маручевскийдің орнына аймақтағы Ақ әскердің басшысы етіп тағайындады. Архангельск, Мурманск және Олонец аймақтарында оның большевиктерге қарсы Солтүстік армиясына Ұш Антанта мемлекеттері, көбінесе британдық күштер қолдау көрсетті. Бірақ 1919 жылдың жазында Солтүстік Двина бойындағы Қызыл әскерге қарсы жасаған сәтсіз шабуылдан кейін британдық күштер аймақтан шығып кетті, ал Миллердің әскері жаумен жеке күресуге мәжбүр болды.

Жер аудару

1920 жылдың ақпан айында генерал Миллер 800 босқынмен Архангельсктен Норвегияның Тромсё қаласына теңіз арқылы өтті. Кейін Францияға көшіп, Ұлы князь Николай және Петр Николаевич Врангельмен бірге коммунизмге қарсы қызметін жалғастырды. 1930-1937 жылдары Миллер Ресейдің барлық әскери одағының (РОВС) төрағасы қызметін атқарды – бұл Кеңес Одағына қарсы болған эмигранттағы бұрынғы Ақ әскер офицерлері мен сарбаздарының ұйымы. Оның қызы Натали Сергеев та Францияға қашып, кейін МИ5 агенті болды. РОВС төрағасы ретінде Миллер аса ықпалды болған жоқ, себебі ол РОВС-тағы басым топқа, атап айтқанда Оңтүстік Ресейдің Ақ армиясының бұрынғы мүшелеріне және бұрынғы «Галлиполидегі лагерьде болғандарға» жатпады. Испания азамат соғысы кезінде Миллер ұлтшылдарды қолдады. РОВС ұлтшылдарға қосылу үшін 2000 сарбаздан тұратын жеке Ресей бөлімін құруға тырысты. Бірақ бұл әрекет нәтижесіз болды – ұлтшылдарға тек бірнеше ондаған ресейлік қосылуға келісті.

Заңсыз беру

1937 жылдың 22 қыркүйегінде бұрынғы патша офицері, НКВД агенты және Бүкіл әскери одақтың қарсы барлау қызметінің бастығы Николай Скоблин Миллерді Париждегі жасырын тұраққа алып барды, көріне берік, екі неміс Abwehr агентімен кездесу үшін, бірақ шындығында неміс кейпіндегі кеңес НКВД офицерлері болды. Олар Миллерді есірткімен улап, оны кемелік сандыққа салып, Ле-Хаврдегі кеңес кемесіне тымыздан өткізді. Миллер кездесуден оралмаған жағдайда ашылуы тиіс деп қалдырған хатында Скоблинге қатысты күдіктерін толық баяндады. Француз полициясы ірі іздестіру жұмысын бастады, бірақ Скоблин Париждегі кеңес елшілігіне қашып, соңынан Барселонаға контрабандалық жолмен жеткізілді, онда Екінші испан республикасы оны Францияға беруден бас тартты. Алайда француз билігі Скоблиннің әйелі Надежда Плевицкаяны тұтқындады. Франция соты оны ұрлауда айыптап, 20 жылға бас бостандығынан айырды. Плевицкая 1940 жылы түрмеде қайтыс болды. НКВД Миллерді Мәскеуге тымыздан жеткізіп, онда он тоғыз айдан кейін, 1939 жылдың 11 мамырында 71 жасында азаптап, атып тастады. НКВД агенты Павел Судоплатов кейіннен "[Миллердің] ұрлануы үлкен резонанс тудырды. Оны жою оның патша офицерлерінің ұйымын таратып, олардың бізге қарсы немістермен ынтымақтасуына кедергі келтірді" деді. Судоплатов сондай-ақ, НКВД агенты Леонид Эйтингонның Миллерді ұрлауда рөл атқарғаны туралы батыстық мәліметтер жалған екенін мәлімдеді. Миллер Мәскеуде тұтқында болған кезде жазған хаттарының көшірмелері Конгресс кітапханасындағы Дмитрий Волкогоновтың құжаттарында сақталған.