Кіріспе
Американдық биолог Стюарт Алан Ньюман (4 сәуірде 1945 жылы Нью-Йорк қаласында туған) – АҚШ, Вальхалла қаласындағы Нью-Йорк медициналық колледжінің жасуша биологиясы және анатомия профессоры. Оның ғылыми зерттеулері үш бағыт бойынша жүргізіледі: омыртқалы жануарлардың мүшелерінің дамуының жасушалық және молекулалық механизмдері, морфогенездің физикалық механизмдері және морфологиялық эволюцияның механизмдері. Ол сонымен қатар биологиялық зерттеулер мен технологияның әлеуметтік және мәдени жақтары туралы жазады.
Stuart Alan Newman (born April 4, 1945 in New York City) is a professor of cell biology and anatomy at New York Medical College in Valhalla, NY, United States. His research centers around three program areas: cellular and molecular mechanisms of vertebrate limb development, physical mechanisms of morphogenesis, and mechanisms of morphological evolution. He also writes about social and cultural aspects of biological research and technology.
Мансап
Стюарт Ньюман Нью-Йорк штатының Куинс аймағындағы Ямайка орта мектебін бітірген. 1965 жылы Колумбия университетінің Колумбия колледжінде А.В. дәрежесін алды, ал 1970 жылы Чикаго университетінде химиялық физика ғылымдарының докторы ғылымын қорғады, онда ол теориялық химик Стюарт А. Райспен бірге жұмыс істеді. Ол Чикаго университетінің Теориялық биология кафедрасында және Ұлыбританиядағы Суссекс университетінің Биологиялық ғылымдар мектебінде докторантурадан кейінгі тағылымдамадан өтті. Нью-Йорк Медицина колледжіне қабылданудан бұрын Пенсильвания университетінде анатомиядан сабақ берді және Нью-Йорк штатының Альбанидегі Мемлекеттік университеттің биологиялық ғылымдар профессорының ассистенты болды. Ол Париж қаласындағы Пастер институтында, Сакледегі Атом энергиясы комиссариатында, Бангалор қаласындағы Үндістан ғылым институтында, Токио университетінде (Комаба) қонақ профессор болып жұмыс істеді және Австралиядағы Монаш университетінде Фогарти аға халықаралық ғылыми қызметкері болды. Ол Австрияның Клостернойбург қаласындағы Конрад Лоренц эволюция және танымды зерттеу институтының Сыртқы факультетінің мүшесі және 2015 жылы институттың «Биологиялық теория» журналының бас редакторы болып тағайындалды. Ол Никсон (Невада штаты) қаласындағы Биоколониализмге қарсы жергілікті халықтар кеңесінің директоры, Кембридж (Массачусетс штаты) қаласындағы Жауапты генетика жөніндегі кеңестің және Бангалор қаласындағы «Journal of Biosciences» журналының редакциялық алқасының негіздеуші мүшесі болды. Ньюманның даму биологиясы саласындағы еңбектерінде омыртқалы жануарлардың мүшелерінің қаңқасын қалыптастырудың эмбриональды тіндердің өзін-өзі ұйымдастыруына негізделген болжамды механизмі қарастырылған. Ол сондай-ақ жасушалармен немесе жасуша емес бөлшектермен толтырылған жасушадан тыс матрицаларда байқалатын биофизикалық эффектіні – «матрицаға тәуелді транслокацияны» сипаттады, бұл мезенхималық тіндердің морфогенезінің физикалық моделін ұсынады. Ол физик Габор Форгакспен бірлесіп «Дамитын эмбрионның биологиялық физикасы» (Cambridge University Press, 2005) оқулығын жазды. Оның эволюциялық биологиядағы еңбектеріне жануарлардың типтерінің пайда болуы туралы теория кіреді. Бұл ежелгі даму құралдары гендерінің өнімдері алғаш рет көпжасушалы деңгейде жұмыс істеген кезде басталатын жаңа физикалық морфогенетикалық және үлгілік эффектілерге байланысты деп ұсынылған. Содан кейін пайда болған формалар тұрақтандыру арқылы «бекітілді». Ньюман жануарлардағы жасушалардың дифференциациясының эволюциясы туралы теория ұсынды. Бұл топты басқа тірі организмдерден, оның ішінде олардың ең жақын голозоид туыстарынан ерекшелендіретін гендік реттеуші компоненттер мен процестерді егжей-тегжейлі қарастыруға негізделіп, метазоа жасушаларының ядроларында кездесетін топологиялық байланыс домендерінің бір жасушалы ата-бабалардың табиғи физиологиялық және құрылымдық функцияларын күшейтуге және ашуға ерекше бейімділігі бар екенін ұсынды. Эволюциялық биолог Герд Б. Мюллермен бірлесіп Ньюман «Организмдік пішіннің пайда болуы» (MIT Press, 2003) еңбегін редакциялады. Эдиакар және ерте кембрий кезеңдерінде дене пішіндерінің пайда болуына ықтимал қатысы бар генеративтік механизмдер туралы әртүрлі зерттеушілердің еңбектері жинақталған эволюциялық даму биологиясы туралы бұл кітапта физикалық детерминанттар және қоршаған орта факторлары сияқты эпигенетикалық факторларға ерекше назар аударылады, олар көпжасушалы организмдердің салыстырмалы түрде пластикалық морфологиясы болған кезеңде дене жоспарлары мен мүше пішіндерінің жылдам пайда болуына әкелуі мүмкін. Ньюман құстардың пайда болуына қатысты жаңа сценарий ұсынды – термогендік бұлшық гипотезасы. Құстардың ерекше анатомиялық белгілері, мысалы, екі аяқтылық, ұшу қабілеті, сауриялық ата-бабаларындағы бірнеше гендердің жоғалуына өтемақы ретінде пайда болған жамбас және кеуде бұлшықтарының гиперплазиясына байланысты деп ұсынылған. Ньюман даму биологиясын адам түрінің жеке басын өзгерту үшін қолдануға қатысты ұсыныстарды, соның ішінде клондау және ұрпақтан ұрпаққа берілетін генетикалық манипуляцияларды ашық сынаған. 1997 жылы осы жаңа технологиялар бойынша қоғамдық талқылауды ынталандыру мақсатында ол АҚШ-та екі немесе одан да көп түрдің эмбрионалды жасушаларының қосылуынан пайда болған адам-жануар химерасына (мысалы, «гееп») патент алуға өтініш берді. Патент ақырында қабылданбаса да, ол конституциялық және моральдық мәселелерді көтерді және құқықтық және философиялық әдебиеттерде көптеген мақалалардың тақырыбы болды. Ньюманның патенттік өтінімі 2011 жылғы Лехи-Смит Америка өнертабыстары туралы заңдағы «Адам ағзасына бағытталған немесе оны қамтитын талаптарға патент берілмейді» ережесін қабылдауға ықпал еткені айтылады. Оның «Биотехнологиялық жойқын күш: үміт, аңыз және кәсіпкерлік биотехнологияның жасырын мақсаттары» (Routledge, 2019) тарихшы М.Л. Тина Стивенспен бірлесіп жазылған кітабы адамға бағытталған биотехнологияның дамуын сипаттайды және адам эмбрионын гендік инженериялауға қарсы ғылыми дәлелдерді ұсынады.