Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістан мұсылман қауымы
Indian Muslim community
Хайдарабади мұсылмандары, сондай-ақ Хайдарабадилер деп те аталады, Маратвада, Телангана және Кальяна Карнатака аймақтарында бұрынғы Хайдарабад княздық мемлекеті орналасқан жердегі Декани халқының қауымы. "Хайдарабади" термині этникалық тегіне қарамастан, Оңтүстік Үндістанның Хайдарабад қаласында және оның төңірегінде тұратын адамдарды білдірсе, "Хайдарабади мұсылмандары" термині бұрынғы княздық мемлекеттің урду тілінде сөйлейтін туа біткен этникалық мұсылмандарына қатысты. Хайдарабад Деканының ортақ мәдениеттері мен халықтары "Мулки" (жергілікті адам) деп аталды, бұл термин бүгінге дейін қолданылады. Хайдарабади мұсылмандарының ана тілі – Хайдарабади урдусы, ол Декани тілінің диалектісі. Бахмани сұлтандығынан және одан кейін Декан сұлтандықтарынан бастау алған Хайдарабад мәдениеті мен асханасы Хайдарабадтағы Асиф Джахи әулетінің билігінің соңғы кезеңінде қалыптасты. Бұл мәдениет бүгінде негізінен Хайдарабад, Аурангабад, Парбани, Нандед, Райчур, Бидар, Гүлбарга қалаларында және әлем бойынша Хайдарабади мұсылмандарының диаспорасында, әсіресе Пәкістан, Парсы шығанағының араб елдері, АҚШ, Канада және Ұлыбританияда кездеседі.
Hyderabadi Muslims, also referred to as Hyderabadis, are a community of Deccani people, from the area that used to be the princely state of Hyderabad in the regions of Marathwada, Telangana, and Kalyana Karnataka. While the term "Hyderabadi" commonly refers to residents in and around the South Indian city of Hyderabad, regardless of ethnic origin, the term "Hyderabadi Muslims" more specifically refers to the native Urdu speaking ethnic Muslims of the erstwhile princely state. The collective cultures and peoples of Hyderabad Deccan were termed "Mulki", (countryman), a term still used today. The native language of the Hyderabadi Muslims is Hyderabadi Urdu, which is a dialect of the Deccani language. With their origins in the Bahmani Sultanate and then the Deccan sultanates, Hyderabadi culture and cuisine became defined in the latter half of the reign of the Asif Jahi Dynasty in Hyderabad. The culture exists today mainly in Hyderabad, Aurangabad, Parbhani, Nanded, Raichur, Bidar, Gulbarga, and among the Hyderabadi Muslim diaspora around the world, in particular, Pakistan, the Arab states of the Persian Gulf, USA, Canada and the United Kingdom.
Тарих
Декан алқабы Солтүстік Үндістанға әсер еткен шабуылдар мен саяси дүрбелеңдерден Оңтүстік Үндістанды қорғаған бекініс рөлінде болды. Бұл, мұсылмандық Хайдарабад мемлекетінің Құтб Шахи әулеті, қысқа ғана Моғол билігі және кейін Низамдардың Асаф Джахи әулеті тұсында ерекше мәдениетті дамытуға жағдай жасады. Time журналының мәліметінше, жетінші Низам 1940 жылдардың соңында әлемдегі ең бай адам болған, ал Forbes журналы инфляцияны және валютаның сатып алу қабілетін ескергеннен кейін оны барлық уақыттағы бес ең бай адам деп атады. Низам – Хайдарабад мемлекетінің мұсылман билеушісі. Хайдарабадтың астанасы, Хайдарабад Үндістан құрамына енгенге және Телаңгананың туған тілі – телугу тілінде сөйлейтін индустардың үстемдігі орнағанға дейін, негізінен урду тілінде сөйлейтін мұсылман қаласы болды. Мемлекеттің экономикасы аграрлық сипатта болды, ал Хайдарабад көбінесе (бірақ толығымен емес) мұсылмандар басқарған үкімет және әкімшілік орталық еді. Аристократия, жагирдарлар мен десмұхтарлар (бай жер иелері), тіпті төмен дәрежелі мемлекеттік қызметкерлер де Викториялық Англиядағы таптық жүйеге ұқсас әлеуметтік ортада, көбінесе мұсылмандарды қызметке алуға мүмкіндік алды. Низам ерте кезеңде британдықтармен одақтасып, саяси тұрақтылықты қамтамасыз етті. 1857 жылы Моғол империясы құлағаннан кейін, көптеген мұсылман жазушылары, ақындары, ғалымдары, музыканттары және басқа да көрнекті тұлғалар Низамның немесе ақсүйектердің қолдауын іздеу ниетімен Делиден Хайдарабадқа көшіп келді. Мұсылмандар Низамның сарайында, әскерде, Хайдарабад мемлекеттік қызметінде немесе білім беру орталықтарында жұмыс табу үшін мемлекетке көшіп келуді жалғастырды. Хайдарабадта маңызды уақыт өткізгендердің арасында жазушылар Дагх Делви, Фани Бадайуни, Джош Малихабади, Әли Хайдер Табатабай, діни ғалым Шибли Номани және классикалық музыканттар Танрус Хан мен Баде Гулам Әли Хан бар. Британдық үстемдіктен тәуелсіздік алғаннан кейін, жетінші Низам билігіндегі Хайдарабад мемлекеті 1948 жылдың 18 қыркүйегіне дейін, Хайдарабад мемлекетінің тәуелсіздігін сақтауды қалаған Үндістан армиясы "Поло Хайдарабади" әскери операциясын бастағанға дейін сақталды. Үндістан армиясы көп кешікпей араласуға шешім қабылдады. Бұл азат ету мыңдаған мұсылмандардың қаза тауына себепкер болды.
The Deccan plateau acted as a bulwark sheltering South India from the invasions, political turmoil, that affected North India. This allowed the Muslim ruled state of Hyderabad to develop a distinctive culture during the Qutb Shahi dynasty, brief Mughal rule and later the Asaf Jahi dynasty of the Nizams. According to Time, the seventh Nizam was the richest man in the world during the late 1940s, and fifth richest person of all time according to Forbes magazine after adjustment for inflation and currency purchasing power parity. The Nizam was the Muslim ruler of the vast princely Hyderabad State. The capital city of Hyderabad was primarily Urdu speaking Muslim until the incorporation of Hyderabad into India and the subsequent rise to dominance of the native Telugu speaking Hindu people of Telangana. The state's economy was agrarian, and Hyderabad was primarily a government and administrative hub, run mostly (but far from exclusively) by Muslims. The aristocracy, jagirdars and deshmukhs (wealthy landowners), and even minor government officials, could afford to hire servants, usually also Muslims, in a social order similar to the class system of Victorian England. The Nizam allied himself with the British early on, with ensuing political stability. After the fall of the Mughal Empire in 1857, many Muslim writers, poets, scholars, musicians and other eminent personalities migrated from Delhi to Hyderabad in hope of seeking patronage of the Nizam or the nobility. Muslims continued to emigrate to the state seeking employment in the Nizam's court, army, Hyderabad Civil Service or educational institutions. Among those who spent significant time in Hyderabad are writers Dagh Dehlvi, Fani Badayuni, Josh Malihabadi, Ali Haider Tabatabai, religious scholar Shibli Nomani and classical musicians Tanrus Khan and Bade Ghulam Ali Khan. After Indian independence from the British Raj, Hyderabad State, under the rule of the seventh Nizam lasted for a year, until 18 September 1948, when the Indian Army launched Operation Polo Hyderabadi military forces who wished for Hyderabad State to remain independent. The Indian army soon decided to intervene. The liberation inadvertently resulted in the massacre of thousands of Muslims.
Хайдарабади мұсылмандары интеграциядан кейін
Жаңадан тәуелсіз болған Үндістан Доминионының Хайдарабадқа басып кіруі, әрекеттің салдарынан болған қырғыннан басқа, Хайдарабад мұсылман халқы үшін өзін-өзі тану дағдарысын тудырды. Мыңдаған Хайдарабади мұсылмандары сол кездегі біріктірілген Үндістанның Андхра-Прадеш штатынан Пәкістанға, Ұлыбританияға, АҚШ және Канадаға көшіп кетті, нәтижесінде кең ауқымды диаспора қалыптасты. Дереккөздің сенімділігі күмәнді: 2023 жылдың наурызы.
The Invasion of Hyderabad by the newly independent Dominion of India, other than the shock of the controversial massacre, created an identity crisis for the Hyderabadi Muslim people. Thousands of Hyderabadi Muslims emigrated from the then integrated Indian state of Andhra Pradesh to Pakistan, the UK, the U. S. and Canada, resulting in a large diaspora. Unreliable source: date=March 2023
Пәкістанға көшіп келгендер «мухаджирлер» деп аталып, қазіргі Үндістаннан келген басқа да урду тілді көшіп келушілермен бірге қарастырылды. Мухаджирлер негізінен Карачи қаласында саясат пен бизнес салаларында үстемдік құра бастады, бірақ олардың Хайдарабади мұсылмандық ерекшелігі жойылып, Карачидің әлемдік мәдениетімен алмастырылды. Біріктірілген Андхра-Прадеш штатында қалған Хайдарабади мұсылмандары жаңа тілдік мәселелермен және, әсіресе 1956 жылдан кейін, жағалау аймақтарынан және басқа да Үндістан штаттарынан телугу халқының көшіп келу толқынымен бетпе-бет келді. 1956 жылғы Үндістанның қайта ұйымдастырылуынан кейін, штаттар тілдік принцип бойынша бөлінгеннен кейін, Хайдарабади мұсылмандары Телангана, Маратхавада және Кальяна Карнатакада тиісінше телугу, маратхи және каннада тілдерінің күшейе бастауын бастан кешірді. Олардың ана тілі – дахини үй тіліне айналды, ал бұрын осы аймақтардың саясатында басым болған урду тілі салыстырмалы түрде аз қолданылатын тілге айналды. Хайдарабадтың Үндістанға қосылғанға дейін салыстырмалы оқшаулануы, оның урду тілінің ерекше диалектісі және Хайдарабади мұсылмандарының әлі де сақталған, тығыз байланысты отбасылық қарым-қатынастар желісі кейде басқа үнді мұсылман қауымдастықтарынан шектеулілік айыптауларына себеп болады, бірақ бұл Хайдарабади мұсылмандық ерекшеліктің үнді диаспорасының арасында сақталуын қамтамасыз етеді.
The people who migrated to Pakistan were covered under term Muhajir, along with other Urdu speaking immigrants from present day India. The Muhajir people began to dominate politics and business mainly in the metropolitan city of Karachi but their Hyderabadi Muslim identity was lost, and replaced by Karachi's cosmopolitan culture. The Hyderabadi Muslims who stayed in integrated Andhra Pradesh were faced with new language issues, and a wave of immigration of more Telugu people from the coastal areas as well as other Indian states, especially after 1956. After the Indian reorganization of 1956, with states being divided on linguistic lines, Hyderabadi Muslims, in Telangana, Marathwada, and Kalyana Karnataka were faced with the emerging dominance of the indigenous Telugu, Marathi, and Kannada languages respectively. Their native language Dakhini became a home language, while Urdu, once dominant in the politics of these regions became comparatively less widespread. The relative isolation of Hyderabad until annexation to India, its distinctive dialect of Urdu and the strong web of interconnecting family relationships that still characterizes Hyderabadi Muslims, sometimes leads to charges of parochialism from other Indian Muslim communities, but it also ensures a Hyderabadi Muslim identity endures among the Indian diaspora.
Демографиялық көрсеткіштері мен таралуы
Хайдарабад мұсылмандарының ең көп шоғырланған жері – Хайдарабадтың ескі қаласы. Үндістанның бөлінуі және Хайдарабадтың Үндістанға қосылуынан кейін штат мұсылмандары ерекше мәртебесін жоғалтты, сол себепті көптеген адамдар Пәкістан, Парсы шығанағының араб елдері, АҚШ, Ұлыбритания, Канада және Австралия сияқты елдерге көшіп кетті. Хайдарабадтағы мұсылмандардың бір бөлігі – хадрми арабтары, олар Низамның әскерінде қызмет ету үшін келген. Олар Чауш деп аталады және көбінесе Хайдарабадтың Баркас ауданында тұрады. Көпшіліктің қате пікіріне қарамастан, олар Хайдарабади Декани мұсылмандарының құрамына кірмейді. Сондай-ақ, африкалық текті сиддилер де бар. Пәкістанда Хайдарабадтан көшіп келгендердің көп бөлігі Оңтүстік порты – Карачи қаласында қоныстанды. 2003 жылғы есеп бойынша, Карачидегі Хайдарабади халқының саны 200 000-ға жуық деп хабарланды. Хайдарабадтан көшіп келгендер бастапқыда Карачиде Хайдарабад колониясы, Бахадурбад және Лиакатабад аудандарына қоныстанды. 2007 жылы Хайдарабадтағы танымал Чарминар ескерткішінің көшірмесі Бахадурбадтың басты жолында салынды. Бұрынғы Хайдарабад мемлекетінен көшіп келген белгілі пакистандықтардың қатарында Әбул А'ла Маудуди, Мұхаммед Разиуддин Сиддики, Сайед Мұхаммед Ахсан, Асиф Икбал Рази, Вахид Яр Хан және Анвар Максуд бар. Сана Жавед – Пәкістанға көшіп келген Хайдарабади мұсылмандарының (мухаджирлердің) ұрпағы.
The largest concentration of Hyderabadi Muslims is in the old city of Hyderabad. After the Partition of India and the Incorporation of Hyderabad by India, the Muslims of the state lost their privileged status, so significant numbers chose to migrate to other countries such as Pakistan, the Arab States of the Persian Gulf, the United States, UK, Canada and Australia. A section of Muslims in Hyderabad are of Hadhrami Arab origin, who came to serve in the Nizam's military. They are known as Chaush and mostly reside in the Barkas neighbourhood of Hyderabad. Opposed to the popular belief, they are not considered a part of Hyderabadi Deccani Muslims. There are also some Siddis who are of African descent. In Pakistan, most of the Hyderabadi migrants are settled in the southern port city of Karachi. According to a 2003 Estimate, the population of the Hyderabadi population in Karachi was stated to be 200,000. The main neighbourhoods where the Hyderabadi migrants in Karachi initially settled were Hyderabad Colony, Bahadurabad, and Liaquatabad. In 2007, a replica of the famous Charminar monument in Hyderabad was built at the main crossing of Bahadurabad. Some notable Pakistani people who migrated from the former Hyderabad State include Abul A'la Maududi, Muhammad Raziuddin Siddiqui, Syed Mohammad Ahsan, Asif Iqbal Razvi, Waheed Yar Khan, and Anwar Maqsood. Sana Javed is a descendant of Hyderabadi Muslims (Muhajir) who migrated to Pakistan
Жіктеу
Қазіргі хайдарабадтық мұсылмандар – 1801 жылғы құрлықта орналасқан Хайдарабад княздығынан шыққан, урду тілінде сөйлейтін мұсылман қауымдастығы. Олар басқа дахини мұсылмандарынан өзгеше мәдени ерекшеліктерді дамытты. Хайдарабад княздығы бір кезде Үндістанның оңтүстігіне дейін жеткенімен, хайдарабадтық мұсылман мәдениетін Низамның құрлықтағы жерлерінің мәдениеті құрайды. Ал Карнатик және Циркардағы дахини мұсылмандары өздерінің ерекше мәдениетін және тағамдық дәстүрін дамытты. Шауш қауымы урду тілінде сөйлеп, бұрынғы Хайдарабад мемлекетінде тұрса да, көбінесе хайдарабадтық мұсылмандар деп есептелмейді, себебі олар бұл аймаққа салыстырмалы түрде жақында келді. Олар хайдарабадтық мұсылмандардың тіл және тағам сияқты көптеген мәдени ерекшеліктерін сіңіргенімен (шауш тағамында арабтың ықпалы зор), олар Хадрами араб тегінен тараған біртекті топ болып табылады және Хайдарабадтың Баркас ауданы сияқты жақын қарым-қатынастағы шауш қауымдастықтарында тұрады. Бұл, көптеген хайдарабадтық мұсылмандармен салыстырғанда, олардың ата-тегі әртүрлі этникалық топтардан, әсіресе Солтүстік Үндістаннан шыққан және біртектіліктері төмен.
Hyderabadi Muslims today, refer to the Urdu speaking Muslim community, from the 1801 landlocked princely state of Hyderabad, who developed a distinct cultural identity from other Dakhini Muslims. Even though the princely state of Hyderabad had once reached the southernmost points of India, it's the culture from the known landlocked territories of the Nizam, that constitutes Hyderabadi Muslim culture, while the Dakhini Muslims of the Carnatic, and the Circars, developed their own distinct culture, and culinary tradition. The Chaush community, even though they speak Urdu, and live in the erstwhile Hyderabad State, are usually not considered Hyderabadi Muslims, since they came recently to the region. Even though they absorbed many Hyderabadi Muslim cultural features, namely language and cuisine (Chaush cuisine has more Arab influences), they're a more homogeneous group, of Hadhrami Arab ancestry, and reside in close knit Chaush communities such as the Barkas neighborhood of Hyderabad. This is compared to most Hyderabadi Muslims, who have ancestries from various ethnic origins, most notably from Northern India, are less a homogeneous group.
Мәдениет
Хайдарабади мұсылмандары қонақжайлылықтарымен және Декандық тәлім-тәрбиесімен (Деccани Техзиб) танымал. Хайдарабади мұсылмандары «Нәуаби» тіліне, әдебиетіне, поэзиясына, сәулет өнеріне және ас-суына мақтанышпен қараса, өнер өнері, әсіресе Хайдарабади мәдениетіне қатысты жиі назардан тыс қалады. Шындығында, Хайдарабади мұсылмандарының мәдениеті жоғалып барады. Хайдарабад қаласының негізін салу Әлиге байланысты, ол халық арасында «Арыстан» деген мағынада «Хайдер» деп белгілі. Шарминардың төрт минареті төрт халифаны бейнелейді. Тарамати мен Премамати туралы әңгімелер Кутб Шахи дәуіріндегі бай мәдениеттің бір көрінісі. 18-шы ғасырдың көрнекті Хайдарабади мұсылман ақыны Мах Лақа Бхай Низам сарайларында Катхак биін қолдады, бірақ ол қазір Хайдарабади мұсылмандары арасында ұмытылып барады. Бұдан басқа, дәстүрлі Хайдарабади мұсылман үйлену тойында күйеу жігіт үшін шервани, келін үшін хада дупатта және зергерлік бұйымдар сияқты әртүрлі жергілікті дәстүрлі элементтер кездеседі, сондай-ақ тойда Хайдарабади ас-суы ұсынылады. Бұл аймаққа тән тағы бір мәдени амал – Тасмия Қуани, сонымен қатар Бисмилла рәсімі деп те аталады, мұсылман баласын Құран оқуға баулитын отбасылық рәсім. Ол да жергілікті элементтермен ерекшеленеді. Ганг Джамуни Техзиб деп белгілі қоғамдық келісім Хайдарабад мәдениетінің ажырамас бөлігі болып табылады. Музыкалық өнерден басқа, Хайдарабади мұсылмандары поэзия жазуға және оқуға үлкен құрметпен қарады, жыл сайын әлемнің түкпір-түкпірінде Мушаиралар мен Мехфилдер өтеді, бұл Хайдарабади мұсылмандары мен урду ақындары үшін бірлік символына айналды, сонымен қатар ежелгі дәстүрді жалғастыруда.
Hyderabadi Muslims, are noted for their hospitable nature also known as Deccani Tehzeeb. While Hyderabadi Muslims take pride in their "Nawabi" language, literature, poetry, architecture, and cuisine, the performing arts are often overlooked, especially regarding Hyderabadi culture. In fact, the culture of the Hyderabadi Muslims is being lost. The founding of the city of Hyderabad can be attributed to Ali who is popularly known as Hyder meaning The Lion and four minartes of Charminar represents four caliphs. Tales of the legendary dancers Taramati, and Premamati, are also an insight into the rich culture under the Qutb Shahi era. Mah Laqa Bhai, a prominent Hyderabadi Muslim poet of the 18th century, patronized the Kathak dance form in the courts of the Nizam, which is now being lost amongst Hyderabadi Muslims. Apart from these, a traditional Hyderabadi Muslim wedding is identified by various local traditional elements, such as the traditional garb, Sherwani for the groom and Khada Dupatta along with jewelry for the bride, as well as Hyderabadi cuisine served at the ceremony. Another cultural practice unique to the region is Tasmia Qwani also known as Bismillah Ceremony, family ceremony in which a Muslim child is initiated to read the Quran. It is also characterized by local elements. Communal Harmony, known as Ganga Jamuni Tehzeeb, is integral to the Culture of Hyderabad. Other than musical forms of art, Hyderabadi Muslims have taken great honour in the writing, and reading of poetry, and annual Mushairas and Mehfils take place around the world, which has become a symbol of unity for Hyderabadi Muslims, and Urdu poets alike, continuing an ancient tradition.
Тіл және әдебиет
Хайдарабади мұсылман мәдениетінің ең айқын белгілерінің бірі – жергілікті урду диалектісі, Хайдарабади урду деп аталатын, ол өзі дахинидің бір түрі. Бұл диалект түрік, парсы және араб тілдерінен алынған сөздермен, сондай-ақ стандартты урдуда кездеспейтін телугу және маратхи тілдерінен алынған сөздермен ерекшеленеді. Айту ерекшелігі бойынша, Хайдарабади урдусын танудың ең оңай жолы – "наққо" (жоқ) және "хау" (иә) сөздерін қолдану, ал стандартты урдуда "нахи" (жоқ) және "хаа" (иә) қолданылады. Хайдарабади урду немесе дахини – Хайдарабади мұсылмандарының ана тілі болғанымен, көптеген адамдар стандартты урдуда сөйлей алады және көбінесе халық санағында урдуды ана тілі ретінде көрсетеді, себебі дахини ресми тіл ретінде танылмайды. Туғаннан бастап үйренген тілдерімен қатар, олар стандартты урдумен өзара түсінісетін және Үндістан мектептерінің көпшілігінде оқытылатын хинди тілін де біледі. Хайдарабади мұсылмандары өздері тұратын аймақтарда кең таралған телугу, маратхи және каннада тілдерінде де сөйлей алады. Жергілікті тұрғындардың тағы бір маңызды ерекшелігі – мейірімді және мәдениетті сөйлеу деп аталатын, яғни метхи боли, қарым-қатынастағы мәдени деңгейі. Тамиз, техзиб және ахлақ (әдеп, салты-дәстүр және дәстүр) өте маңызды саналады, ал қонақтарға меймандостықпен жақсы қарастырылады. Құтб шаһтар урду, парсы және телугу тілдерінің ықпалды қолдаушылары болды. Осы кезеңде Деккани урду әдебиеті дамыды, Деккани Маснави және Диван – урду тіліндегі ең ерте қолжазбалардың бірі. Бұл аймақтың әдеби шығармаларына араб және парсы тілдерімен қатар, аймақтық маратхи, телугу және каннада тілдері де әсер етті, поэзиялық өлшемдерді қабылдау және көптеген жаңа сөздерді енгізу арқылы. Мұхаммед Құли Құтб Шаһтың өзі урду тілінде өлеңдер жазған. Низамдар дәуірінде, Хайдарабадта баспа ісінің дамуымен бірге, әдебиет те өркендеді. 1824 жылы Мах Лақа Бай жазған «Гүлзар е Махлақа» (Махлақаның гүлдер бағы) атты урду ғазалдар жинағы Хайдарабадта басылып шықты. 1857 жылғы көтерілістен кейін, Делиде қолдауын жоғалтқан көптеген урду жазушылары, ғалымдары мен ақындары Хайдарабадқа көшіп келді, бұл қаланың өсіп-дамуына және әдебиет пен поэзиядағы реформаларға ықпал етті. Асаф Джа VI және оның мұрагері Асаф Джа VII билігінде ғалымдар Хайдарабадқа көшіп келуді жалғастырды. Олардың арасында Шибли Номани, Даг Делви, Фани Бадаюни, Джош Малихабади, Али Хайдер Табатай, Захир Делви және тағы да басқалар болды. VII Низамның тұсында әдебиет саласында көптеген реформалар жүргізілді. Тарихта алғаш рет низамдар урду тілін сот, әкімшілік және білім беру тілі ретінде енгізді. ХХ ғасырдың басындағы басқа да белгілі ақындары, ғалымдары мен жазушылары: Амджад Хайдарабади, Махдум Мохиуддин, Сәйід Шамсулла Қадри, Мохиуддин Қадри Зор және Сүлеймен Ареб. Махараджа Сэр Кишен Першад, мұсылман болмаса да, Хайдарабади мұсылман мәдениетіне терең сіңіп, Шад атты псевдониммен өлеңдер жазды. 2017 жылы урду тілі Телангана штатының екінші ресми тілі деп жарияланды. Бұл қадамды көптеген адамдар, әсіресе урду тілінде ана тілі ретінде сөйлейтін Хайдарабад мұсылмандары құптады.
One of the most identifiable markers of Hyderabadi Muslim culture is the local dialect of Urdu, called Hyderabadi Urdu which in itself is a form of Dakhini. It is distinct by its mixture of vocabulary from Turkish, Persian and Arabic, as well in some vocabulary from Telugu and Marathi that are not found in the standard dialect of Urdu. In terms of pronunciation, the easiest way to recognize a Hyderabadi Urdu is use of "nakko"(no) and "hau"(yes); whereas in standard Urdu it's "nahi" for (no) and "haa" for (yes). Though Hyderabadi Urdu or Dakhini are the native languages of the Hyderabadi Muslim people, most people can speak standard Urdu, and often put Urdu as their mother tongue on censuses, as Dakhini is not a recognized language as such. Along with the languages they learn from birth, they can speak Hindi, which is mutually intelligible with standard Urdu, and taught in most Indian schools. Hyderabadi Muslims can also speak the majority languages spoken in the regions they live, namely Telugu, Marathi, and Kannada. The other important characteristic of the natives is cultural refinement in terms of interpersonal communication, referred to as meethi boli (sweet and civilised speech). Tameez, tehzeeb and akhlaq (etiquette, custom, and tradition) are considered very important and guests are treated well with a lot of mehmaan nawaazi (hospitality). The Qutb Shahs were regarded as the great patrons of Urdu, Persian and Telugu language. The region saw a growth of Deccani Urdu literature, the Deccani Masnavi and Diwan composed during those periods are among the earliest available manuscripts in the Urdu language. The literary work of this region is influenced with the regional Marathi, Telugu, and Kannada in parallel with Arabic and Persian including the adoption of poetic meters and a great quantity of renovated words. The Fifth Sultan of the dynasty, Mohammed Quli Qutb Shah was himself an Urdu poet. The period of Nizams saw a growth of literary growth since after printing was introduced in Hyderabad. In 1824 AD, the first collection of Urdu Ghazals named Gulzar e Mahlaqa (Mahlaqa's garden of flowers) written by Mah Laqa Bai, was printed and published from Hyderabad. After the Revolt of 1857, many Urdu writers, scholars and poets who lost their patronage at Delhi made Hyderabad their home, that grew and brought reforms in the literary and poetry work. Scholars continued to migrate to Hyderabad during the reign of Asaf Jah VI and his successor Asaf Jah VII. These included Shibli Nomani, Dagh Dehlvi, Fani Badayuni, Josh Malihabadi, Ali Haider Tabatabai, Zahir Dehlvi and many others. The reign of Nizam VII saw many reforms in literary work. For the first time in history the Nizams introduced Urdu as a language of court, administration and education. Other notable poets, scholars and writers of the early 20th century are Amjad Hyderabadi, Makhdoom Mohiuddin, Sayyid Shamsullah Qadri, Mohiuddin Qadri Zore and Sulaiman Areeb. Maharaja Sir Kishen Pershad, although not a Muslim himself, was steeped in Hyderabadi Muslim Culture and wrote poetry under the pen name Shad. In 2017, Urdu was declared the second official language of the state of Telangana (after Telugu). This move was praised by many, especially Muslims of Hyderabad who spoke Urdu as their mother tongue.
Музыка
Хайдарабади мұсылмандары арасында бір кездері дамыған би дәстүрлеріге толыққанды қол жеткізуге болмайтын болса да, екі ерекше мәдени амал әлі де кең таралған, атап айтқанда, Марфа және Dholak ke Geet. Марфаны Низамдар әскерінде қызмет еткен Африка мен Йеменнен келген Сидди және Чауш халықтары әкелген. Бұл музыка, бір кездері тарап кеткен Хайдарабад мемлекетінің ұлттық тойларында танымал болған және қазір де Хайдарабади мұсылмандарының тойларында жиі орындалатын ұлы дәстүрдің барабан соққыларымен сүйемелденеді. Dholak ke geet – осындай дәстүрдің тағы бірі. Dholak ke geet – Низамдар дәуірінен бері ауызша ұрпақтан ұрпаққа жеткізіліп келе жатқан әндер, олар тойларда Dholak барабанының ырғағымен орындалады. Қаували да осы қауымдастықта танымал және Юсуфаин және Пахади Шариф сияқты даргаларда тұрақты түрде орындалады. Бұрын оған Низамдар мен ақсүйектер де демеушілік көрсеткен. Баде Ғұлам Әли хан, Инайат хан, Устад Танрус хан, Мунши Разиуддин және Бахауддин хан сияқты көрнекті классикалық музыканттар Низам сарайында өнер көрсеткен. Атеик Хусейн хан және Варси ағайындылары қазіргі таңда Хайдарабадта тұрып, қалада үнемі концерттер өткізеді.
Though, the once great dance traditions among the Hyderabadi Muslims are almost lost, two distinct, cultural practices are still popular, namely Marfa, and Dholak ke Geet. Marfa was brought by the Siddi and Chaush peoples, of Africa and Yemen, who were deployed in the army of the Nizams. This music, is accompanied by the beating drums of a great tradition, which were once popular in national celebrations of the dissolved Hyderabad state, is still popular among Hyderabadi Muslims in weddings. Dholak ke geet is also one such tradition. Dholak ke geet are songs, that have been orally passed down from generation to generation since the time of the Nizams, and is sung at weddings, accompanied by a Dholak drum. Qawwali is also popular among the community, and is performed regularly at dargahs such as Dargah Yousufain and Dargah Pahadi Shareef. It used to be patronized by the Nizams as well as the nobility. The great classical musicians such as Bade Ghulam Ali Khan, Inayat Khan, Ustad Tanrus Khan, Munshi Raziuddin and Bahauddin Khan used to perform at the Nizam's court. The contemporary qawwals Ateeq Hussain Khan and the Warsi Brothers reside in Hyderabad and perform regularly in the city.
Ас мәзірі
Қоғамның дәстүрлі тағамдану стилі – Хайдарабади асханасы, ол Асаф Джахи дәуірінде қалыптасқан. Оған Мұғал, түрік және араб асханаларымен қатар, жергілікті телугу және Маратхвада асханаларының да ықпалы зор. Ол күріш, бидай және еттен жасалған тағамдардың кең ассортиментін, сондай-ақ түрлі дәмдеуіштерді, шөптерді және табиғи өнімдерді шебер пайдалануды қамтиды. Әрі, Құрбан айт мерекесі күні арнайы дайындалатын Шырқорма да бар. Талау Гошты жұма күндері дайындайды. Иран шайы қаланың түкпір-түкпірінде Османия печеньелерімен бірге ішіледі. Хайдарабадтың барлық жеріндегі иран кафелерінде лухми, самоса және басқа да жеңіл тағамдар ұсынылады.
The native cooking style of the community is the Hyderabadi cuisine, which evolved during the Asaf Jahi period. It is heavily influenced by Mughal, Turkish, and Arab along with the influence of the native Telugu and Marathwada cuisines. It comprises a broad repertoire of rice, wheat and meat dishes and the skilled use of various spices, herbs and natural edibles. and Sheer Khorma which is especially made on the day of Eid ul Fitr. Talawa Gosht is prepared on Fridays. Irani chai is enjoyed throughout the city, along with Osmania biscuits. Irani cafes found all over Hyderabad serve these along with lukhmi, samosa and other snacks.
Шервани
Шервани – Хайдарабадтың дәстүрлі ерлер киімі. Ол – жағасы қысқа, ілмекшелермен бекітілетін, жоғарғы бөлігі денеге жақын, ал төменгі жағы кеңейе түсетін шапанға ұқсас көйлек. Әдетте, оның алты немесе жеті түймесі болады, олардың көбі арнайы жағдайлар үшін алтыннан жасалған, шешіп-қоюға арналған. Матасы көбінесе жібек немесе жүннен тігіледі. Келіннің тойында алтынды жіппен тоқылған матадан (брокат) шервани киюі мүмкін, бірақ әдетте жақсы талғамға сай, бай және құрылымды маталармен үйлесімде қарапайым түстер таңдалады. Шервани көбінесе жібек немесе мақтадан тігілген курта (ұзын көйлек) және пижама (беліне баулы кең шалбар) үстінен киіледі. Шервани Хайдарабад қаласымен тығыз байланысты, бірақ содан бері Үндістанның басқа аймақтарына және Пәкістанға да таралды. Үндістанның бұрынғы премьер-министрі Джавахарлал Неру оның дизайнын өңдеп, өзінің танымал Неру жакетіне айналдырып, осы киімді одан әрі танымал етті.
The Sherwani is the traditional men's garb of Hyderabad. It is a coat like tunic with a tight fitting collar (hook & eyelet fastening), close fitting in the upper torso and flaring somewhat in its lower half. It usually has six or seven buttons, often removable ones made from gold sovereigns for special occasions. The material is usually silk or wool. A groom may use gold brocade for his wedding sherwani, but otherwise good taste dictates understated colors, albeit with rich and textured fabrics. The sherwani is usually worn over a silk or cotton kurta (long shirt) and pyjamas (baggy pants with a drawstring at the waist). The Sherwani is closely associated with Hyderabad, although it has spread since to the rest of India and to Pakistan. Former Prime Minister of India Jawaharlal Nehru adapted its design and turned it into his trademark Nehru Jacket, further popularizing the garment.
Аттар
Аттар немесе Иттар – өсімдіктерден жасалған дәстүрлі парфюм. Оны әлі де Чарминар маңындағы базарларда және Моазам Жәхи базарында табуға болады. Көптеген ересек ұрпақтар әлі де аттарды қазіргі парфюмериядан гөрі жақсы көреді.
Attar, or Ittar is a traditional perfume made from botanical sources. It is still available in the bazaars near Charminar and at the Moazam Jahi Market. Many of the older generations still prefer attar over modern perfumes.
Дін
Хайдарабади мұсылмандарының көпшілігі суфилік ықпалға ие сүнни мұсылмандар, ал азшылықты шииттер мен исмаилилер құрайды. Сүнни мұсылмандары көбінесе Ханафи фиқһын (заңын) ұстанады. Хайдарабадта ислам, тарихи тұрғыдан билеушілердің қолдауымен, күшті суфилік ықпалға ие. Таблиғи Жамағат 1950 жылдардың соңынан бері белсенді қызмет етеді, штаб-квартирасы Маллепаллидегі Жама мешітінде орналасқан. Сүнни исламындағы салафит қозғалысы да кейбір аймақтарда ықпалды. Бисмилла рәсімі – бұл балаларды исламға қабылдаумен байланысты, аймаққа тән ерекше ғұрып. Шиит азаматтары Мұхаррам айында аза тұтады. Шерулер жыл сайын өткізіледі, оларға Құтб Шахи әулеті мен Низамдар кезінен бастап шиит және сүнни мұсылмандары қатысады. Бұрынғы Хайдарабад мемлекетінің билеушілері Асаф Джахтар (Низамдар) сүнни мұсылмандар болғанымен, Мұхаррамды сақтауды жалғастырды. Олардың тұсында Дарулшифада және оның төңірегінде шииттер үшін арнайы елді мекендер салынды. Асаф Жәхи кезеңінде бірнеше ашурханалар бой көтерді. Діни білім мен оның таралуы Низамның қолдауымен, әлемге әйгілі «Жамия Низамия» сияқты мекемелер арқылы дамыды. Хайдарабадтың ең ірі мешіті – Мекке мешіті, айт намазы мен Рамазан айының соңғы жұмасы (Жұматул-Вида) күндері екі жүз мыңнан астам адамды жинап тұрады.
The majority of Hyderabadi Muslims are Sunni Muslims with Sufi influences and the minority is Twelver Shia and Ismaili. Sunni Muslims mostly follow the Hanafi jurisprudence. Islam in Hyderabad, with historical patronizing by the rulers, has a strong Sufi influence. Tablighi Jamaat has also been active since the late 1950s, with its headquarters at Jama Masjid Mallepally. Salafi movement within Sunni Islam is also influential in some areas. Bismillah ceremony is an Islam initiation ceremony held for children, unique to the region. Mourning of Muharram is observed by the Shia minority. Processions are held every year and are attended by both Shia and Sunni Muslims, since the time of the Qutb Shahi dynasty as well as the Nizams. Though Asaf Jahs (Nizams), rulers of erstwhile Hyderabad State, were Sunni Muslims, they continued to patronise the observance of Muharram. It was during their time that special colonies for Shias were built in Darulshifa and surrounding areas. It was during the Asaf Jahi period that several ashurkhanas were built. Religious knowledge and its propagation flourished under the Nizam with institutions like the world famous Jamia Nizamia. The largest Mosque of Hyderabad, the Makkah Masjid gathers congregations of more than two hundred thousand on the occasions of Eid prayers and Jumu'at al Wida. (the last Friday of Ramadan)
Хайдарабад сонымен қатар Бахадур Яр Джунг, Мұхаммед Хамидулла, Хашим Әмір Әли, Сәйід Шамсулла Қадри, Сәйід Ахмедулла Қадри, Әбу Ала Маудуди және М. А. Муқтадар Хан сияқты түрлі ислами ағымдар мен секталарын ұсынатын көптеген белгілі діни ғалымдарды өндірді.
Hyderabad has also produced many renowned religious scholars representing different Islamic sects and trends, including Bahadur Yar Jung, Muhammad Hamidullah, Hashim Amir Ali, Sayyid Shamsullah Qadri, Sayyid Ahmedullah Qadri, Abul Ala Maududi and M. A. Muqtedar Khan.
Саясат
Хайдарабади мұсылмандары ескі қала аймағында Асадудин Овайси басқаратын «Үндістанның барлық мұсылмандық мәжілісі және Иттехадұл Мұслимин» партиясын қолдайды. Бұл партия Хайдарабадтың ескі қаласындағы саясатқа үстемдік етеді және үнемі Лок Сабха (Индия парламентінің төменгі палатасы) мен Телангана заң шығарушы жиналысына депутаттар сайлайды. Партия бүкіл елде аз ұлт өкілдерінің құқықтарын қорғау үшін күресте мұсылмандардың мүддесін қорғайтынын мәлімдейді. «AIMIM» партиясынан бөлініп шыққан қарсылас топ – Маджид Улла Хан Фархат басқаратын және оның інісі Амджед Улла Ханның ықпалды екендігі белгілі «Меджлис Бачао Техрек» партиясы, ол да Хайдарабадтағы мұсылмандардың мүддесін қорғайтынын айтады. Ал жаңа қала аймағындағылар «TRS» партиясына дауыс беруді ұнатады. Хайдарабади мұсылмандары 1857 жылғы көтеріліске белсенді қатысқан, мысалы, Мәулви Аллауддин және Турребаз хан.
Hyderabadi Muslims of the old city region are aligned to the All India Majlis e Ittehadul Muslimeen party, currently led by Asaduddin Owaisi. The party dominates the politics in Hyderabad's Old City, and consistently wins seats for the Lok Sabha (Lower House of Indian Parliament) and the Telangana Legislative Assembly. The party claims to represent the interests of Muslims by campaigning for greater protection of minority rights across the country. A rival breakaway faction of the AIMIM is the Majlis Bachao Tehreek that also claims to represent the interests of Muslims in Hyderabad headed by Majeed Ullah Khan Farhat and his more prominent younger brother Amjed Ullah Khan. Whereas, those of the new city region prefer voting for the TRS. Hyderabadi Muslims actively participated in the 1857 rebellion, such as Maulvi Allauddin, Turrebaz Khan.