Кіріспе
Сауд Арабиясының кәсіпкері және қайырымдылықшы шейх Салех Абдул Азиз Әл-Ражхи (1921 – 12 ақпан, 2011) (الشيخ صالح بن عبد العزيز الراجحي) – ең ірі исламдық банктік мекеме – «Әл-Ражхи» банкін құрған сауд кәсіпкері және қайырымдылықшы. Әл-Ражхи әулетінің үлкен ұлы болған ол құрылыс, жылжымайтын мүлік және ауыл шаруашылығы сияқты басқа да табысты салаларда жұмыс істеген. Сауд Арабиясының көрнекті кәсіпкері ғана емес, сонымен қатар ауыл шаруашылығы, білім беру және денсаулық сақтау салаларына елеулі үлес қосып, қайырымдылық жасаушы ретінде танымал болды. Өмірінің соңғы жылдарында Әл-Ражхи өмірінде үнемі қолдап келген қайырымдылық ұйымдарына үздіксіз көмек көрсету үшін қор құру жөнінде нұсқаулар берді.
Sheikh Saleh Abdul Aziz Al Rajhi (1921 – February 12, 2011) (الشيخ صالح بن عبد العزيز الراجحي) was a Saudi businessman and philanthropist who founded the Al Rajhi Bank, the largest Islamic banking institution. The eldest of the Al Rajhi family, he was engaged in other successful industries such as construction, real estate and agriculture. Aside from being a prominent Saudi businessman, he was also a philanthropist known for significant contributions in the field of agriculture, education and health. During his later years, Al Rajhi established instructions for the establishment of a foundation to manage continuous endowments towards the charities which he had constantly supported in life.
Ерте өмір
Салех ибн Абдул Азиз ибн Салех ибн Сүлеймен ибн Мұхаммед ибн Сүлеймен ибн Насер Әл-Раджхи 1921 жылы Саудия Арабиясының (ҚАР) Қасым облысындағы Аль-Букайрия қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, шейх Абдул Азиз Әл-Раджхи шаруа және қарапайым саудагер болған. Әкесінің жақсырақ бизнес мүмкіндіктерін іздеу үшін Эр-Риядқа көшіп кеткеннен кейін Салех шейх Мұхаммед ибн Ибрахимнан білім алды. Ол 13 жасқа келгенде Құранды және басқа да оқуларын аяқтады.
Кәсіпкерлік бастама
1930 жылдардың басында Әл Раджхи ақша табу үшін жергілікті базарда кездейсоқ жұмыстар істеді. Алғашқыда ол жүкті тасушы болып жұмыс істеді. Біраз ақша жинаған соң, Әл Раджхи оны ескі заттармен сауда жасау үшін капитал ретінде пайдаланды. Ол кілттер, құлыптар және тігін-тоқыма бұйымдарын сатып алып, оларды көп адам жүретін орындарда, әсіресе базарлар мен мешіттерге жақын жерлерде сататын. 1937 жылы, Әл Раджхи 16 жасқа толғанда, ол сатушылардың арасында орын алып, бастах (тауарларды орналастыру үшін мата немесе төсенішпен белгіленген шағын сауда орны) құрды. Ол алғаш рет Сафат қаласында, Эр-Риядтағы Ұлы мешіттің алдында орналасты. Бұл риалдарды ұсақ ақшаға – гүрш пен халалаға айырбастауды білдірді. Ол үшін ол 5% комиссия алды. Бизнесі өскен сайын, ол бастахты сандыққа алмастырды. Осы сандықта ол түрлі номиналдағы ақшасын сақтап отырды. Бірте-бірте оның клиенттері әртүрлі валюта әкеліп, айырбастауды сұрады. Кәсіпкерлер, қажылар және саяхатшылар үнді рупиясын алтынға және басқа да ақша түрлерін айырбастады.
Валюта айырбастау қызметі
1947 жылы Әл-Раджхи Эр-Риядта ресми валюта дүкенін ашты. Ол ағалары Мұхаммед пен Сүлейменді кәсіпке қосылуға шақырды. Кейіннен ағасының орнын басып, отбасылық конгломераттың басшысы болған Сүлеймен сол кезде жасөспірім шағында болды және дүкен үшін валюта жеткізу және хабаршылық жұмыстарын істеу үшін 10 доллар жалақымен жұмысқа алынды. Ал-Раджхи ағасы алған ақшаны есепке алу, сату және басқару жүйелерін әзірледі. 1950 жылдарға қарай Әл-Раджхи ағасы Сүлейменді Меккеге қажылар мен бизнесмендерге валюта айырбастау қызметтерін жүргізу үшін жіберді. Сүлеймен ағасының құлық-батысымен Меккеде қалып, сол кезде экономикалық өсімді басынан кешіп жатқан Джеддаға да кеңейді. Ағайындылар келесі 25 жыл бойы үш филиалда валюталық бизнеспен айналысты, бұл Әл-Раджхи банкінің бастауы болды.
Аль-Раджхи банкі
1957 жылы ағайындылар "Аль-Раджхи" банкін құруға ресми түрде кірісті. Ал Раджхи аймақтың басқа елдеріне сапар шегіп, әртүрлі банктермен байланыс орнатты. Ол сондай-ақ Кувейтпен алғашқы алтын саудасын жүзеге асырды. Бұдан бөлек, Раджхи ерекше төлем тапсырыстары және ақша аударымдары жүйесін енгізді. Нәтижесінде, ол Таяу Шығыстағы өзінің беделі арқасында АҚШ банктерімен байланыс жасауға қол жеткізді. 1960 жылдары Раджхилер Еуропа мен Азияның көптеген маңызды қаржы секторында қызмет көрсетті.
Әл-Батин жобасы
1993 жылы әл-Раджхи Касим аймағындағы Бурайда қаласында ауыл шаруашылығы плантациясын құрды. Ол 5466 гектар егістік жерге бидай, арпа, қарбыз және түрлі көкөністер өндіріп, олардың арасына құрма пальмаларын отырғызуға бағытталған. 1995 жылы әл-Раджхидің тапсырмасымен плантация құрма пальмаларын өндіруге көшті, 200 000 ағашқа жету мақсатымен 45 түрлі құрманың 63 000 көшетін отырғызды. Бұл жобаны Ауыл шаруашылығы министрлігі қадағалап, арнайы суару жүйелерін орнатуға рұқсат берді. 2006 жылы әл-Батин құрма жобасы Гиннес рекордтар кітабында (Жалпы ақпарат және стандартты жетістіктер) әлемдегі ең ірі құрма пальмалары жобасы ретінде тіркелді.
Дурма жобасы
1994-1996 жылдары әл-Раджи Дурма жобасын бастады. 760 гектар жерге арнайы тіндік пальмалар отырғызылды. Аймақтың ерекшелігі – топырақтың жоғары өңделуге қолайлылығы, табиғи терең құдықтардың болуы және судың төмен деңгейде жатуы. Ал-Батин жобасындағыдай, алдымен фермаларда бидай мен арпа егілді, содан кейін пальма жемісіне көшті. 1994-1996 жылдарды қамтитын және әл-Раджи бастаған үш кезеңді жобаның мақсаты – әртүрлі түрлердегі 50 мың пальма көшетін отырғызу болды.