Кіріспе

Лилияның түрі Лилиум ауратум (山百合, сөзбе-сөз "тау лилиясы") – нағыз лилиялардың бірі. Ол Жапонияға тән және кейде "алтын сәулелі лилия" немесе "алтын жолақты лилия" деп аталады.

Сипаттама

Гүлдің түсі әдетте ақ, алтын радиалды іздері мен қызғылт сары дақтарымен келеді, бірақ гүлдің түсі мен іздерінің әртүрлілігі белгілі. Мысалы, платифиллум сортында гүл жапырақшаларының бойымен алтын жолақ болады, бірақ дақтары жоқ. Күшті хош иісі бар гүлдер – барлық лилия түрлерінің ең ірілері, ал ең үлкен өсімдіктер, оларға дейін жете алады, олардың жиырмаға дейін гүлдерін көтере алады. Ол селекцияда кеңінен қолданылды және көптеген әсем қазіргі заманғы сорттардың бір бөлігі осы түрден шығарылған.

Өсіру

Бұл лилия қарапайым немесе қышқыл топырақта жақсы өседі; бай немесе тыңайтылған топырақ өсімдіктің өлуіне себеп болады. Түйірлерін жақсы кеуілген жерге, тереңдігі мен ені оның өлшемінен үш есе үлкен шұңқырға отырғызу керек. Бұл өсімдік үшін ең қолайлы орын – оның жоғарғы жағы күнге, ал түбі көлеңкеге қараған жер. Бұл лилияны тұқым арқылы өсіруге болады, бірақ оны көбейтудің жылдам тәсілі – түйірлеу. Оның өмір сәуірі (шамамен 3-4 жыл) ұрпақтарына қарағанда қысқа, сондықтан бағбандар үшін осы өсімдікті көбейту маңызды.

Химия

L. auratum құрамында 1,2-O диферулоилглицерол, 1-O ферул 2-O п-кумароилглицерол, 1-O п-кумароил 2-O ферулглицерол, 1-O ферулглицерол, 1,3-O диферулоилглицерол, 1-O ферул 3-O п-кумароилглицерол және 1-O п-кумароилглицерол сияқты фенолды глицеридтер бар.

Экспорт тарихы

Жапонияда лилия гүлдерін жинаған ең алғашқы ағылшын, әлдебір жас Джон Гулд Веич, Veitch питомниктерінен шыққан, болжам бойынша, ол 1862 жылы Англияға алтын сәулелі лилияны, L. auratum-ды жіберді, ол "лилиялардың аристократы" деп аталып кетті. 1867 жылы Иокогамадан жұмыс істейтін Джон Джошуа Джармейн есімді адам жапон лилиясын алғаш рет коммерциялық түрде экспорттаған адам болды, бірақ лилияның қандай түрі екені нақты айтылмаған. Йокогамалық монета экспортері Сэмюэл Кокинг те 1800-жылдардың басынан бастап лилияларды экспорттаған, бәлкім, L. auratum түрін, ол Канагава префектурасының жергілікті түрі, бірақ жапондық ветеринариялық дереккөздерге сәйкес, ол мысықтар үшін ерекше қауіпті "лилиялар" тізіміне кірмейді.