Осман империясының қазынашысы: Цезаирлы Гази Хасан Пашаның өмірі мен қызметі
Cezayirli Gazi Hasan Pasha
Хасан Паша Алжирский: Османский визирь, адмирал и генерал XVIII века. Биография, военные заслуги и карьерный путь влиятельного военачальника Османской империи.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Осман империясының бас визирі (1790)
Grand Vizier of the Ottoman Empire (1790)
Чезаирли Гази Хасан-паша немесе Алжирдің Хасан-пашасы (грузинше: ჰასან ფაშა) (1713 – 19 наурыз 1790) – Осман империясының бас адмиралы (Капудан-паша) (1770–1790), бас визирі (1790) және 18 ғасырдың соңындағы генерал.
Cezayirli Gazi Hasan Pasha or Hasan Pasha of Algiers (Georgian: ჰასან ფაშა) (1713 – 19 March 1790) was an Ottoman Grand Admiral (Kapudan Pasha) (1770–90), Grand Vizier (1790), and general in the late 18th century.
Бастапқы өмір
Ол Батыс Анатолияда Текірдағ қаласындағы түрік саудагерінің құлы ретінде тәрбиеленгені мәлім. Саудагер оны өз ұлдарымен тең санап, сол қалада өсірген.
He is known to have been brought up as a Georgian slave in western Anatolia by a Turkish merchant of Tekirdağ, who raised him in that city considering him on a par with his own sons.
Мансап
Ол Осман әскерінің қатарында жоғарылап, біраз уақыт Барбария жағалауындағы қаракеттермен бірге болды (содан оның есімі «Чезайирли», яғни түрік тілінде «алжирлік» деген мағынаны алды). «Реал Мустафа» кемесінде Чесме шайқасында флот командирі болды және түрік флотының сол жердегі жалпы апаттық жағдайынан өзінің басқаруындағы күштерді шығарып алды. Осман империясының астанасына жаман хабар жеткізді, бірақ өзінің жетістіктері үшін жоғары марапатталды және алдымен штаб бастығы, кейіннен ұлы визир болып тағайындалды. Лемнос аралында база құрған орыс флотын ығыстырып шықты. Көптеген деректерге сәйкес, Чесмедегі жеңілістен кейін ол және оның серіктері Айваликтегі жергілікті дін қызметкерімен бірге тұрды, ол оларды танымады. Хасан-паша сол қиын сәтте көрсетілген мейірімділікті ұмытпады және кейіннен гректер басымдығы бар Айвалик қаласына дербес автономия берді, бұл 19 ғасырда Осман империясындағы осы қауымның маңызды мәдени орталығы болуына жағдай жасады. Бұл жеңіліс Хасан-пашаны 1773 жылы «Алтын мүйіз» кеме құрылыс шеберханасын (кейіннен Түркия Әскери-теңіз академиясы) құруға итермеледі. Хасан-паша 1775 жылдың жазында Палестинаның тәуелсіз араб билеушісі Захир әл-Умардың күшін тежеу үшін Аккраны блокадалады. Хасан-паша Захирге қоршауды жеңілдету үшін 50 000 пиастр төлеуді бұйырды. Захир ақырында бас тартты, содан кейін Хасан-пашаның кемелері Аккраны бомбалады, бірақ Аккраның қаруларын басқарған Осман империясының әскерлері Захирдің кемелерге оқ ату туралы бұйрығын орындамады және өздерінің атысын Хасан-пашаның теңіз күштерінен аударды. Олардың Осман сұлтанына адалдығы олардың оның әскеріне оқ атуына мүмкіндік бермеді. Захир қашып кетті, бірақ Хасан-пашаның әскерлері оны қашып кетуге үлкермес бұрын өлтірді. 1786 жылы сұлтан Абдул Хамид I Хасан-пашаға әскерді Мысырға алып барып, провинцияның де-факто билеушілері болған Ибрагим-бей (мамлюк) және Мурад-бей бастаған мамлюк әмірлерін қууды бұйырды. Ол 1786 жылдың тамыз айының басында Мысырға келді және осы жорыста сәтті болды (бірақ мамлюк әмірлері оның қайтысынан кейін билікті қайта алды) және шамамен бір жыл бойы Мысырдың де-факто Осман губернаторы болды. Оның ұзақ уақытты көмекшісі (орынбасары) Триполитандық Исмаил-паша Мысырда қалды және көп ұзамай Осман империясының Мысыр губернаторы болып тағайындалды (1788-89, 1789-91), ал оның одақтасы мамлюк әмірі Исмаил-бей Шейх әл-Балад және де-факто билеушісі болды. 1787-1792 жылдардағы орыс-түрік соғысында Хасан-паша (сонда 74 жаста) бастапқы жорыстарда түрік әскерлеріне басшылық етті, 1788 жылғы 17 маусымдағы шайқасқа, Фидониси шайқасына және Очаковты қоршауға қатысты.
He rose through the ranks of the Ottoman military hierarchy and was for a time with the Barbary Coast pirates based in Algiers (whence his name Cezayirli, meaning "Algerian" in Turkish). He was a fleet commander during the Battle of Chesme aboard the Real Mustafa and was able to extract the forces under his command from the general disaster for the Turkish navy that occurred there. He arrived at the Ottoman capital with the bad news, but was highly praised for his own accomplishment and promoted, first to chief of staff and later to grand vizier. He dislodged the Russian fleet which had established a base on the Aegean island of Lemnos. Anecdotal evidence indicates that, immediately after the defeat at Chesme, he and his men were lodged by a local priest in Ayvalık who did not know who they were. Hasan Pasha did not forget the kindness shown at that hour of crisis and later accorded virtual autonomy to the Greek dominated town of Ayvalık, paving the way for its becoming an important cultural center for that community in the Ottoman Empire in the 19th century. The defeat also prompted Hasan Pasha to establish the Naval Engineering Golden Horn Shipyard (later Turkish Naval Academy) in 1773. Hasan Pasha blockaded Acre in the summer of 1775 in order to check the power of the autonomous Arab ruler of Palestine, Zahir al Umar. Hasan Pasha ordered Zahir to pay 50,000 piasters to relieve the siege. Zahir ultimately refused and consequently, Hasan Pasha's ships bombarded Acre, but the Ottoman Empire manning Acre's cannons refused Zahir's orders to fire back at the ships and intentionally directed their fire away from Hasan Pasha's naval forces. Their loyalty to the Ottoman sultan precluded them from firing on his military. Zahir fled, but was killed by Hasan Pasha's troops before he could escape. In 1786, Hasan Pasha was ordered by the sultan Abdul Hamid I to take troops to Egypt and drive out the Mamluk emirs led by Ibrahim Bey (Mamluk) and Murad Bey, who had become de facto rulers of the province. He arrived in Egypt in early August 1786 and was successful in this campaign (although the Mamluk emirs would regain power after his death) and remained the de facto Ottoman governor of Egypt for around a year. His long time kethüda (assistant/deputy) Ismail Pasha the Tripolitanian remained in Egypt and was soon appointed the Ottoman governor of Egypt himself (1788–89, 1789–91) while his allied Mamluk emir Ismail Bey became the Shaykh al Balad and de facto ruler. In the Russo Turkish War of 1787 1792, Hasan Pasha (then 74) commanded the Turkish troops in the beginning campaigns, taking part in the action of 17 June 1788, the Battle of Fidonisi, and the Siege of Ochakov.
Өлім
1790 жылы 19 наурызда аурудан немесе, мүмкін, уланудан көз жұмды. Бүгінде оның ескерткіші Чешме курортында тұр, сонымен қатар Африкада қолға үйреткен және өзімен бірге әрқашан алып жүрген арыстаны да көркейтіп тұр.
He died on 19 March 1790, from illness or perhaps poisoned. His statue today graces the resort town of Çeşme, along with the lion that he domesticated while in Africa and took along with him everywhere.