Қадалыт тісті кит – сирек кездесетін түлкібалық тұқымдасы
Spade-toothed whale
Сирек кездесетін қашақты киттер – Travers қашақты киті (Mesoplodon traversii) туралы мағлұмат. Жаңа Зеландия, Чилиден табылған қалдықтары, сипаттамасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тісті киттердің түрлері
Species of beaked whale
Қашақты тісті кит (Mesoplodon traversii) – өте жақсы зерттелмеген, қанатты киттердің ең сирек түрі.
The spade toothed whale (Mesoplodon traversii) is a very little known species, the rarest species of beaked whale.
Ашылу
Ол алғаш рет 1872 жылы Жаңа Зеландияның Питт аралында табылған жартылай жақ сүйегі арқылы аталды; 1873 жылы Джеймс Гектор (оны M. layardii-ге сілтеме жасай) хабарлап, суреттеді, ал келесі жылы Джон Эдвард Грей оны жаңа түр ретінде сипаттады, коллекционер Генри Хаммерсли Траверстің құрметіне атады. Бұл түр 1878 жылғы Гектордың мақаласынан бастап, балық тісті китпен біріктірілді, ол бұл үлгіні ерекше деп санамады. 1950 жылдары Жаңа Зеландиядағы Уайт аралында табылған сүйек қақпасы бастапқыда сипатталмады, бірақ кейіннен ол гинкго тісті бияқты китке тән деп есептелді. 1993 жылы Чилидің Робинзон Крузо аралында зақымдалған сүйек қақпасы табылды және ол жаңа түр ретінде сипатталды – Mesoplodon bahamondi немесе Бахамонденің бияқты киті. 2010 жылдың желтоқсан айында Жаңа Зеландияның Плэнти шығанағындағы Опапе жағалауында екі үлгі, анасы мен баласы табылды. Олар бастапқыда Грейдің бияқты киті деп ойылған, бірақ кейін жүргізілген генетикалық талдау олардың шыра тісті киттің алғашқы толық үлгілері екенін көрсетті. Осы табылғаннан кейін, "Current Biology" журналының 2012 жылғы 6 қарашадағы санында шыра тісті кит туралы сипаттама және оның ДНК талдауы жарияланды. ДНК тізбегі мен морфологиялық салыстыру нәтижелері үш табылғанның да бір түрге жататынын көрсетті, сондықтан ол M. traversii деп аталады. Сыртқы түрі тек 2012 жылы сипатталды, және бұл қазіргі заманғы ең аз зерттелген ірі сүтқоректілер түрі болуы мүмкін. Осы үлгілердің бастапқыда табылған жеріне байланысты, M. traversii популяциясының қалған бөлігі тек Оңтүстік Тынық мұхитында өмір сүреді деп есептеледі.
It was first named from a partial jaw found on Pitt Island, New Zealand, in 1872; reported and illustrated in 1873 by James Hector (referring it to M. layardii), and described as a new species the next year by John Edward Gray, who named it in honor of Henry Hammersley Travers, the collector. This was eventually lumped with the strap toothed whale, starting as early as an 1878 article by Hector, who never considered the specimen to be specifically distinct. A calvaria found in the 1950s at White Island, also New Zealand, initially remained undescribed, but was later believed to be from a ginkgo toothed beaked whale. In 1993, a damaged calvaria was found washed up on Robinson Crusoe Island, Chile, and was described as a new species, Mesoplodon bahamondi or Bahamonde's beaked whale. In December 2010, two specimens, a cow and calf, were found stranded on Opape Beach, Bay of Plenty, New Zealand. They were originally thought to be Gray's beaked whale, but later genetic analysis revealed that they represented the first complete specimens of the spade toothed whale. Following this find, a report describing the spade toothed whale and an analysis of their DNA later appeared in the 6 November 2012 issue of the journal Current Biology. The results of DNA sequence and morphological comparisons have shown all three finds came from the same species, which is therefore properly known as M. traversii. The external appearance was only described in 2012, and it is likely to be the most poorly known large mammalian species of modern times. Because of where these specimens were initially located at, it is assumed that the remaining population of M. traversii lives solely in the South Pacific.
Физикалық сипаттама
2012 жылға дейін бұл түр туралы бас сүйек және тіс анатомиясынан басқа ештеңе белгілі емес еді. Оның басқа мезоплодонттардан айырмашылықтары бар, мысалы, тұмсықтың салыстырмалы түрде үлкен ені. Оның сыртқы түрі жалпы пішіні бойынша үлкен гинкго тісті тұмсықты китке ұқсас болуы мүмкін, себебі олардың бас сүйектері өлшемнен басқа өте ұқсас. Оны ерекшелейтін белгілері – өте үлкен тістері, олардың мөлшері белдікті киттің тістеріне жақын. Бұл тістер белдікті киттің тістерінен әлдеқайда кең, ал екі түрдің тістерінің ұшындағы ерекше тіс бүршігі қайыс тісті китте де кездеседі, бірақ қақ тісті китте ол әлдеқайда айқын байқалады. Оның тек аталықтарында ғана пайда болатыны және басқа аталықтармен агрессивті мінез-құлық салдарынан уақыт өте келе тегістелетіні есептеледі. Бұл киттің қазақша атауы соның себебінен таңдалды, өйткені тістің қызыл иектен шығып тұрған бөлігі (қайыс тісті киттердің тістерінен айырмашылығы) 19 ғасырдағы кит аулаушылар қолданған қақ тісті шпальдің ұшына ұқсас пішінге ие. Тіс құрылысының ұқсас болғанына қарамастан, қақ тісті кит пен қайыс тісті кит тек қана алыс туыс екені көрінеді. Алайда, бұл түрдің басқа түрлермен байланысы әлі нақты белгілі емес, себебі оның морфологиялық ерекшеліктері өте жоғары, ал ДНК тізбегі туралы мәліметтер қарама-қайшы және қазіргі таңда берік филогенетикалық гипотезаны қолдауға жеткіліксіз. Бас сүйегінің мөлшеріне сүйенсек, бұл түрдің ұзындығы шамамен орташа, тіпті сәл үлкен болуы мүмкін. Қазірге дейін толық сақталған екі мысалы ғана белгілі: 5,3 метрлік (17,4 фут) ересек анасы және оның 3,5 метрлік (11,5 фут) еркек баласы. Ана киттің денесі жіңішке, үшбұрышты арқа қанаты бар, ол денесінің екі үшін бір бөлігінен артқа қарай орналасқан. Денесінің үстіңгі жағы қара сұр немесе қара, ал астыңғы жағы ақ түсті, көздің артынан төмен қарай және арқа қанатына дейін созылатын диагональды жолақтың арқасында кеудесі ашық түсті. Сонымен қатар, оның қара көздері, тұмсығы және жүзбе қанаттары бар. Қақ тісті киттің популяциясы толыққанды белгісіз.
Until 2012, nothing was known about this species other than cranial and dental anatomy. Some differences exist between it and other mesoplodonts, such as the relatively large width of the rostrum. Its appearance might be most similar to an oversized ginkgo toothed beaked whale in overall shape, as their skulls are quite alike except in size. The distinguishing characters are the very large teeth, , close in size to those of the strap toothed whale. The teeth are much wider than those of the strap toothed, and a peculiar denticle on the tip of the teeth present on both species is much more pronounced in the spade toothed whale. It is believed that only the males obtain the jutted denticle and that it smoothens over time due to aggressive behavior with other males. The common name was chosen because the part of the tooth that protrudes from the gums (unlike the strap like teeth of strap toothed whales) has a shape similar to the tip of a flensing spade as used by 19th century whalers. Despite the rather similar dentition, the spade toothed whale and strap toothed whale seem to be only distantly related. The present species' relationships are not known with certainty, though, because this species is very distinct morphologically, and the DNA sequence information is contradictory and is currently not good enough to support a robust phylogenetic hypothesis. Judging from the size of the skull, the species was thought to be between in length, perhaps a bit larger. The only known complete specimens are a 5.3 m (17.4 ft) adult female and her 3.5 m (11.5 ft) male calf. The cow was spindle shaped, with a triangular dorsal fin with a concave trailing edge set about two thirds the way back. It was dark gray or black dorsally and white ventrally, with a light thoracic patch created by a diagonal band that extends from behind the eye downwards and back to the dorsal fin. It also has a dark eye patch, rostrum, and flippers. The population status of the spade toothed whale is entirely unknown.
Қорғау
Қақ тісті кит Тынық мұхиты аралдары аймағындағы киттер мен олардың мекендеу ортасын сақтау жөніндегі өзара түсіністік туралы меморандумға (Тынық мұхиты киттері туралы меморандум) қолданылады. Түрдің IUCN Қызыл тізіміндегі сақталу статусы – "мәлімет жеткіліксіз (DD)", себебі ақпараттың жетіспеуі және деректердің нақты болмауына байланысты.
The spade toothed whale is covered by the Memorandum of Understanding for the Conservation of Cetaceans and Their Habitats in the Pacific Islands Region (Pacific Cetaceans MOU). The species' IUCN Red List conservation status is "Data Deficient (DD)" due to lack of information and uncertain data.