Жак Малле дю Пан: Женева жазушысы және саяси публицист

Кіріспе

Женева жазушысы (1749–1800)

Жак Малет дю Пан (5 қараша 1749 – 10 мамыр 1800) – Женевалық саяси журналист және үгітші. Кальвинистік ойшыл және контрреволюциялық реформатор, ол Француз революциясы барысында революционерлер мен контрреволюционерлердің екі жақтың да радикалды көзқарастарына қарсы шықты.

Француз төңкерісіне дейінгі кезең

Мале дю Пан Селиньиде протестант пастырының отбасында дүниеге келген. Ол Женевада білім алған, ал Вольтердің ықпалымен Кассельде француз әдебиеті профессоры болып тағайындалған, бірақ көп ұзамай осы қызметтен бас тартқан. 1771 жылы жоғарғы таптың билігіне қарсы оппозиция күшейген кезде, ол Женевадағы билеуші кеңес «Буржуазиялық азаматтардың қорғаны туралы есеп» деп санаған, қоздырғыш памфлет жазды. Кеңес оны айыптады және басты алаңда өртеді. Жазушы ретінде көбірек тәуелсіздік табуға үміттене отырып, ол Лондонға Симон Николас Анри Лингуэтті табу үшін сапар шегіп, «Annales Politiques» журналын бірлесіп шығаруды ұсынды, Лингуэ келісті. Бұл ынтымақтастық 1779 жылдың қыркүйегінде Лингуэ Бастилияға қамалған кезде тоқтап қалды. Дю Пан «Аннальдерді» Женеваға әкеліп, өзі жалғастырды (1781–1783) «Mémoires historiques, politiques et littéraires» деген атпен. Лингуэ 1782 жылы Бастилиядан босатылғаннан кейін, Дю Пан Лингвеге қамауда болғанда оның мүлкін тартып алып, оның бақытсыздығынан пайда табуда деп айыпталудан қорқып, «Аннальдерден» алшақтады және бұл жұмысты тоқтатты. 1782 жылғы Женева төңкерісінен кейін және бірнеше жылдық жер аударылудан кейін ол «juste milieu» (орталық жол) идеологиялық ұстанымын қабылдады. Бұл ұстаным төңкерілген және контрреволюциялық күштерге қарсы тұрып, оны екінші жер аударылуға алып келді. Ол Парижге барып, өзін танымал етті. Парижде ол кітап сатушы Шарль Жозеф Панкуккемен бірге жұмыс істеді және өмір сүрді, 1781 жылдың қаңтарынан бастап «Journal historique et politique de Genève» атты жаңа журнал шығарды. 1783 жылдан бастап ол Панкуккемен бірге бұл жұмысты «Mercure de France» журналындағы редакторлық қызметке біріктірді, онда Панкукке баспагер болды. Революцияға дейін Мале дю Пан жариялаған барлық саяси жазбаларында ол Конституциялық монархияны қолдау үшін өзінің беделін пайдаланды. Ол Францияда британдық «конституцияға» ұқсас жүйе енгізілетініне сенді, оны Францияға кейбір шағын өзгерістермен бейімдеуге болады деп ойлады. Өзінің идеологиялық ұстанымдарына берілгендігінен, ол «Mercure» журналындағы лауазымын оларды қорғауға және өзінің көзқарасын бөліспейтіндерге қарсы күресуге пайдаланды. Ол өзінің жазбаларында британдық және американдық төңкерістердің идеяларын сынады. 1792 жылы король Людовик XVI оны эмигранттар мен коалициялық күштер атынан манифест жазуға міндеттеді. Манифестті, Жером Жозеф Джефрой де Лимон жазған деп есептеледі және Малеттің бұрынғы әріптесі Панкукке жариялады, ол «Брансуик манифесті» деп аталды және егер француз корольдік отбасына зиян келтірсе, француз азаматтарына коалициялық күштер зиян келтіретінін мәлімдеді. Ол бірнеше төңкерілгенге қарсы памфлеттер жариялады, ал Бонапарт пен Директорияға қарсы шабуыл 1797 жылы оның Бернеге жер аударылуына әкелді. Бұл «Сатурн мысалы, революция балаларын жейді» деген мақала ретінде жарияланды. Сол кезде ағылшын тіліне аударылған бұл эссе Уильям Питтің көзқарасына әсер етті.

Mallet du Pan was born in Céligny to a Protestant minister from an old Huguenot family. He was educated at Geneva, and through the influence of Voltaire was appointed as a Professor of French Literature at Kassel, however he soon resigned from this position. In 1771, at a time of mounting opposition to the oligarchic rule of the upper class, he wrote what was considered by the ruling council in Geneva to be an inflammatory pamphlet entitled Compte rendu de la défense des citoyens bourgeois. It was condemned by the council and burnt in the main square. Hoping to find more independence as writer, he travelled to London to find Simon Nicholas Henri Linguet and propose that he become co editor in the production of the "Annales Politiques", to which Linguet agreed. This collaboration was broken in September 1779 with Linguet's imprisonment in the Bastille. Du Pan then brought the Annales to Geneva to continue the work himself (1781–1783) under the title Mémoires historiques, politiques et littéraires. After Linguet's release from the Bastille in 1782, Du Pan felt he had to distance himself from the Annales for fear of being accused of profiting from Linguet's misfortune by seizing his property during his imprisonment, and he discontinued this work. Following the Geneva Revolution of 1782 and several years in exile he adopted the ideological position of the juste milieu (the middle way). This position stood in opposition to both revolutionary and counter revolutionary forces and brought him to a second exile. He went to establish himself in Paris, where he had a reputation as a skilled publicist. While in Paris he worked and lived with the book seller Charles Joseph Panckoucke, publishing a new journal titled Journal historique et politique de Genève from January 1781

From 1783 he incorporated this work with Panckoucke into an editorial position at the Mercure de France, where Panckoucke was the publisher. In all the political writings published by Mallet du Pan before the revolution he used his position to propagandise in favour of Constitutional Monarchy. He would have seen France introduce a system similar to the British 'constitution', which he believed was possible to apply to France with some light modifications. Staunchly loyal to his ideological positions, he used his post in the Mercure to defend them ferociously and polemicise against those he saw as not sharing his positions. Increasingly in his writings he came to criticise the ideas of the British and American revolutions. In 1792, he was charged by King Louis XVI to draw up a manifesto in the name of emigrants and coalition powers. The manifesto, believed to have been written by Jérôme Joseph Geoffroy de Limon and published by Panckoucke, Mallet's old collaborator, was known as the Brunswick Manifesto and declared that if the French royal family was harmed, French civilians would be harmed by the coalition powers. He published a number of anti revolutionary pamphlets, and a violent attack on Bonaparte and the Directory resulted in his being exiled in 1797 to Berne. which originally appeared as "A l'exemple de Saturne, la révolution dévore ses enfants". Translated into English at the time, the essay was read by and influenced William Pitt's views.