Кіріспе

Құс түрі. Алмаз көгершін (Geopelia cuneata) – Австралияда тұрақты мекендейтін құс. Бұл көгершін көбінесе суға жақын, бірақ құрғақ немесе жартылай құрғақ аймақтарда кездеседі, атап айтқанда Орталық, Батыс және Солтүстік Австралияда. Алмаз көгершін – Австралиядағы ең кішкентай көгершіндердің бірі, сондай-ақ бейбіт көгершін де осы санатқа жатады. Австралияның орталық бөлігінде құрғақшылық болған кезде олар Оңтүстік Австралиядағы саябақтар мен бақтарда сирек кездеседі.

Таксономия және этимология

Ағылшын орнитологы Джон Латэм 1801 жылы алмаз көгершінін алғаш рет сипаттады. "Алмаз" деген атау оның қанаттарындағы ақ дақтарға байланысты қойылған.

Сипаттама

Бұл ұзындығы 19–21 см болатын кішкентай көгершіндер. Жынысына қарамастан, олардың қанаттарында ақ дақтар мен қара жиектер, қызыл көздері және қызғылт сары көз сақиналары болады. Еркек және ұрғашы көрінісі ұқсас, бірақ ұрғашысының көз сақинасы аздап көзге түспейді және қауырсыны көбірек қоңыр түсті болады. Еркектің басы, мойны және кеудесі ашық көк сұр түсті. Мұқарасы қара сұр түсті. Құрсағы сары майға ұқсас, ал арқасы мен құйрығы қоңыр сұр түсті. Аяқтары мен тырнақтары қызғылт түсті. Жастардың мұқарасы ашық сұр түсті, көздің қабығы мен сақинасы құм түсті, аяқтары мен тырнақтары сұр түсті, кеудесі сұр және қанаттарында ақ дақтар жоқ. Оның өте кішкентай мөлшеріне (салмағы шамамен 35 г) қарамастан, дене температурасының, метаболизмінің, тыныс алуының, су балансының және мінез-құлқының бейімделуіне байланысты жоғары температураға төзімді.

Мінез-құлық

Алмаз көгершін көбінесе жерде көрінеді, жүрісі дөңгелейтін, шапшаң болады. Ұшуы күшті, тікелей және кейде толқын тәрізді. Қанаттары ұшқанда "фррр" деп ысқырықтайтын дыбыс шығарады. Алмаз көгершіндер әдетте жұптап немесе шағын топтап жерден тамақтанады. Олар негізінен шөптердің тұқымдарымен қоректенеді. Сонымен қатар құмырсқаларды да жейді. Бұл көгершіндер көбінесе жаңбырдан кейін, бірақ Оңтүстік Австралияда көктемде көбейеді. Ұялары әдетте бір-бірімен тоқылған шөптер мен/немесе бұтақтардан салынады және құрылысы нашар болады. Әдетте екі ақ жұмыртқа салады және 13-14 күндей күтіп жатырады. Балапандары тез өседі, әдетте екі апта ішінде толық қанаттанып, ұшып кетеді. Олардың түрлі дауыстарға ие екені белгілі. Дауыстары қайғылы, баяу және жұмсақ, әдемі фальцетке ұқсайды. Екі дауыс екі ұзын құлықтан тұрады, одан кейін үзіліс, сосын ұзын, қысқа және ұзын құлық естіледі. Кейде екі ұзын құлық шығарады. Ескерту құлығы – бірнеше қысқа, бірақ дауысты құлықтан тұрады.

Австралия

Алмаз көгершіндері 1999 жылғы Австралияның қоршаған ортаны қорғау және биологиялық түрлерді сақтау заңында қорғауға алынған түрлер тізіміне енбеген.

Виктория штаты, Австралия

Алмаз көгершін Викторияның флора және фаунаны кепілдендіру туралы заңында (1988) қауіп төнген түр ретінде тізілген. Осы Заңға сәйкес, осы түрді қалпына келтіру және болашақта басқару жөніндегі іс-қимыл жоспары әзірленбеген. 2007 жылғы Викториядағы қауіп төнген омыртқалы жануарлардың кеңесші тізімінде алмаз көгершінге қауіпке жақын деген статус берілген.