Кіріспе

Француз ақыны, комедия актері және драматург Жозеф Альберт Александр Глатиньи (1839 жылдың 21 мамырында Лиллеборн қаласында, Сейн-Инфьерьеде дүниеге келген, 1873 жылдың 16 сәуірінде Севр қаласында қайтыс болған) – француз ақыны, комедия актері және драматург.

Өмір және жұмыс

Оның әкесі ағаш шебер болған, ол 1844 жылы жандарм қызметіне тағайындалғаннан кейін Берне қаласына көшіп келді. Мектепті бітіргеннен кейін, жасөспірім Понт-Одмердегі баспагердің шәкірті болып, 17 ғасырдағы қала тұрғындары туралы үш актілі өлеңмен жазылған драма жазды. Содан кейін ол саяхаттап жүретін актерлер труппасына промптер болып қосылды. Францияның солтүстігінде көшпенді өмір кешіп жүргенде, ол баспагер Огюст Пуле Малассиспен танысты, ол оны Теодор де Банвильдің «Odes funambulesques» (Фантастикалық одалар) туындысымен таныстырды. Осы туындылардан шабыттанған ол 18 жасында «Vignes folles» (Жабайы жүзімдер, 1857) атты өлеңдер жинағын жариялады және оны «сүйікті ұстазына» арнады. Кейіннен Парижде болғанда, ол кафелер мен барларда жыршылардың ұсынысымен өлеңдерін импровизациялап, жырлайтын. Осы алғашқы томның қоздырған шағын қызығушылығын пайдалана отырып, ол өлеңдерін шығарды. Тағы бір рет жолға шығып, пьесалар жазып, кейде актерлік танытқан ол, мұндай импровизациялар мен кездейсоқ өлеңдерін провинциялық газеттерде қалдырды. Оның ажырамас серігі және сол кездегі таңбасы – Тупинель есімді француз терьері болды. Оның ізбасары – Глатиньидің бір сонетінде айтылған және Андре Гиллдің карикатурасында бейнеленген Козет атты қанағатсыз ит. Бұл 1869 жылдың басында Корсикада болған ерекше оқиғаны көрсетеді, онда ол билік өкілдерінің қателігінен белгілі қылмыскер деп ұсталды және бір аптаға дейін тілгішпен байланыстырылды. Әдеттегідей, ол оқиға туралы дереу «Le jour de l'an d'un vagabond» (Көшпендінің жаңа жылы) атты туындысын жариялады. 1871 жылы өмірінің ауырлықтарынан әлсіреп, денсаулығы нашарлаған ол Америкада туып, Францияда өскен Эмма Денниге үйленді. Ол оның соңғы ауруында күтім жасады, бірақ ол одан бір айға жуық уақытқа дейін өмір сүрді. Глатиньидің ең жақсы лирикалық жинағы «Les Flèches d'or» (Алтын жебелер) 1864 жылы Парнас ақыны Леконт де Лильге арналып, ал кіріспе өлең Теофиль Готьеге арналған. Одан кейін басқа да эпизодтық өлеңдер, соның ішінде «Le Fer Rouge» (Қызыл шам, 1870) және үшінші өлеңдер жинағы «Gilles et pasquins» (Ақымақтықтар, 1872) солшыл саясаткер Камиль Пелетанға арналды. 1917 жылы оның жинақталған туындыларына Франция академиясының әдебиет сыйлығы табысталды.