Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Динг-вар, Тинг-вар немесе Дингьяо – қытай керамикасы, көбінесе фарфор, ол Қытайдың солтүстігіндегі Хэбэй провинциясындағы Дингчжоу префектурасында (бұрынғы "Тинг-чу" деп аталатын) өндірілген. Басты пештер Цзяньцзюнь немесе Цзяньцзиде, Кюян округінде орналасқан. Олар Қытай империясының Тан және Юань династиялары аралығында жасалған, бірақ ең гүлденген кезеңі Солтүстік Сун әулеті тұсында, 11 ғасырда болды. Бұл пештер "VIII ғасырдың басынан XIV ғасырдың ортасына дейін дерлік үздірілмей жұмыс істеді". Ең ерекше бұйымдары – ақ немесе сұр түсті, ақшыл глазурь жабылған жұқа фарфорлар, бірақ кейбір мамандар оларды құмтас керамикасына жатқызады. Химиялық талдау көрсеткендей, олар көбінесе петунце немесе "порселин тасы" қосылмай, таза каолинитті саз балшықтан жасалған. Олар көбінесе түссіз ою-өрнектермен безендірілген, бұл оюлар кесілген немесе өте жапсарған рельеф түрінде болады. Сун әулеті тұсында Динг-вар – Солтүстік Қытайдың ең танымал ақ керамикасы болды, бірақ оңтүстіктегі Цзиньдечжэннен шыққан Цинбай керамикасымен бәсекелестік күшейді. Сун әулетінің соңында Цинбай Динг-варды басып озды және кейінгі ғасырларда бұл басымдығын сақтап қалды. Бұл процестегі маңызды оқиға – 1120 жылдардағы апатты Цзинь-Сун соғыстарында солтүстікті жоғалтқаннан кейін Солтүстік Сун әулетінің оңтүстікке қашуы болды. Ханчжоуда жаңа Оңтүстік Сун әулеті құрылды. Бұл оқиға Цзиньдечжэнге саз құмырашыларының қоныс аударуымен бірге жүрген болуы мүмкін.
Ding ware, Ting ware or Dingyao are Chinese ceramics, mostly porcelain, that were produced in the prefecture of Dingzhou (formerly romanized as "Ting chou") in Hebei in northern China. The main kilns were at Jiancicun or Jianci in Quyang County. They were produced between the Tang and Yuan dynasties of imperial China, though their finest period was in the 11th century, under the Northern Song. The kilns "were in almost constant operation from the early eighth until the mid fourteenth century." The most characteristic wares are thin porcelains with a white or greyish body and a nearly transparent white tinted glaze, though they are classed as stoneware by some. Chemical analysis has shown that they were often made entirely of a kaolinitic clay without any petuntse or "porcelain stone". They are mostly decorated with uncoloured designs that are incised or in very shallow relief. Ding ware was the most famous northern Chinese white ware under the Song, although there was increasing competition from the Qingbai ware from Jingdezhen in the south, which by the end of the Song had eclipsed Ding ware, achieving a predominance it has maintained in subsequent centuries. A key event in this process was the flight of the remaining Northern Song court to the south, after they lost control of the north in the disastrous Jin Song wars of the 1120s. A new Southern Song court was based in Hangzhou. This may have been accompanied by the movement of potters to Jingdezhen.
Тауарлар
Динг бұйымдары Тан дәуірінде Синг бұйымдарын үлгі етіп жасала бастаған, бірақ Су дәуірінде Динг пештері Солтүстік Қытайдың керамика өндірісінде Сингтің орнын басты. Динг бұйымдарының ақ глазурінде жеңіл кремді немесе азу түсі байқалады, ал қалғаны мөлдір болады. Алдыңғы, Су дәуірінен бұрынғы, бұйымдар көгілдір түсті болған (Синг бұйымдары сияқты), себебі олар ағашпен қыздырылып, тотығу атмосферасын тудырған. Шамамен 10 ғасырда көмірге көшу "азу" деп аталатын реңктің пайда болуына себеп болды. Басқа "екінші" тауарлар әртүрлі түстердегі монохромды глазурьмен жабдықталған: өте сирек кездесетін қара, қызыл және қоңырдың түрлі тонлары, алтын және жасыл. Бұл бұйымдар "сақталған мысалдарына қарағанда әдебиетте жақсы белгілі, тек қызыл және қара түсті бұйымдар толықтай сақталған". Олар басқа әшекейлемелерсіз болуы мүмкін. Су әулетінің талғамы қарапайым бұйымдарды бағалаған, олар өте қиын қол жеткізілетін түстердегі таңғажайып монохромды глазурьмен безендірілген, мысалы, 40 жыл ғана өндірілген және бүгінде ондаған ғана сақталған Ру бұйымдары. Тағы бір сирек топ – ақ түсті, астыңғы глазурі темір оксидтерінен алынған қоңыр түспен боялған. Динг бұйымдары көбінесе салыстырмалы түрде кішкентай ашық ыдыстардан тұрады, пішіндері мен әшекейлемелері металл өнімдерінен алынған, мысалы, жиектері тікшеленген табақтар. Көделелер сирек кездеседі. Бастапқыда бұйымдар көбінесе тоңдақ тастағыштарда жасалған, көбінесе қалыптармен, бірақ 11 ғасырдың соңында қалыптар қолданыла бастады, олардың ішкі әшекейлемесі бұрын жұмсақ сазға пышақпен ойылып немесе кесілген. Сыртқы әшекейлемелер біраз уақытқа дейін қолмен жасала берді. Әшекейлеме қолмен ойылған болса да, көбінесе лотос пен пион сияқты өсімдіктер, сондай-ақ үйректер мен балықтар сияқты қарапайым жануарлар бейнеленген. Бұл әшекейлер "әдетте кеңістікте жақсы орналасқан, ерекше оңаймен және композициялық тепе-теңдіктің қатесіз сезімімен орындалған". Қалыптар балалар, пейзаждар және басқа жануарлар сияқты күрделі суреттер жасауға мүмкіндік берді. Пісіру процесінде ыдыстар пеште аударылып қойылды, сондықтан глазурь жиектен сүртіліп тасталуы керек болды, бұл дөңгелек жиекті қалдырды, ал көптеген бұйымдар күміс немесе "қола қорытпасынан" жасалған жұқа жиекпен безендірілді. Динг пештері қабатталған сагарларды жасады, бұл бірнеше табаны, көлемі біртіндеп азайып, бір сагарда пісіруге мүмкіндік берді, бұл пештің тиімділігін арттырды. Дәстүрлі Шығыс Азиялық ойлау керамиканы балшықтан жасалған ыдыстар мен фарфорға жіктейді, аралық еуропалық тас құмыра классын қамтымайды, ал Динг құмырасы сияқты көптеген жергілікті тас құмыра түрлері көбінесе фарфор ретінде жіктеледі, бірақ көбінесе ақ және мөлдір емес. Мұндай жағдайларда "фарфорға ұқсас" немесе "фарфорға жақын" терминдері қолданылуы мүмкін.
Ding ware appeared to have begun by imitating Xing ware during the Tang dynasty, but by the Song dynasty, Ding kilns had replaced Xing as the pre eminent producers of ceramics of northern China. The white glaze of Ding ware was noted for a slight cream or ivory tint, apart from which it was transparent. Earlier, pre Song, pieces had a blueish tint as (like Xing ware) they were fired with wood, producing a reducing atmosphere. A change to firing with coal, probably in the 10th century, produced the tint described as "ivory". Other "secondary" wares had monochrome glazes in different colours: a very rare black, various shades of red and brown, gold and green. These "are better known through literature than through surviving examples only the red and black are represented by entire pieces". These may lack any other decoration. Song court taste valued plain wares decorated only by exquisite monochrome glazes in colours that were very difficult to achieve, such as the famous Ru ware, produced for only 40 years, and with surviving pieces totalling a two figure number. Another rare group is white with painted underglaze decoration in a brown derived from iron oxides. Pieces produced in Ding ware were mostly open vessels of a relatively small size, with shapes and decoration often borrowed from metalwork, as in the bowls with lobed rims. Vases are relatively uncommon. Initially pieces were mostly thrown on the potter's wheel, often with templates, but in the late 11th century moulds began to be used, which included the inside decoration, previously carved or incised with a knife on the leather hard piece. Any decoration on the outside of pieces continued to be hand carved for some time. While the decoration was hand carved, it was mostly scrolling plant forms including lotus and peony, with some simple animals such as ducks and fish. These were "generally rather open and well spaced, executed with remarkable fluency and an apparently unfailing sense of compositional balance". Moulds allowed more complexity, including scenes with children, landscapes and other animals. The firing process was with bowls placed upside down in the kiln, which meant that the glaze had to be wiped from the rim, which left a rough rim, and many pieces were given a thin metal rim in silver or a "brassy alloy". The Ding kilns developed stepped saggars, allowing several bowls, slightly reducing in size, to be fired in the same saggar, increasing the efficiency of kiln loading. Traditional East Asian thinking only classifies pottery into earthenware and porcelain, without the intermediate European class of stoneware, and the many local types of stoneware such as Ding ware were mostly classed as porcelain, though often not white and translucent. Terms such as "porcellaneous" or "near porcelain" may be used in such cases.
Атак-даңқ пен ықпал
Тауарлардың ассортименті мен өндірісі кеңейтілген, бай саудагерлер мен білімді интеллигенция үшін жоғары сапалы керамика, сондай-ақ императорлық сарай үшін ең жоғары сапалы салық керамикасы жасалған. Бір жылнамада "патша Зонгде Диаңға құрмет көрсетіп, алтынмен әшекейленген 2000 дана Динг ыдысын сыйға тартқан" делінген, бірақ басқа жазбалар олардың шеттерінің дөңгелектігі мен ағып тұрған глазурьден пайда болған "жас тамшылары" императордың өзіне лайықты деп есептелмегенін, немесе кем дегенде Оңтүстік Сун дәуірінің соңында олар солай қарастырылғанын көрсетеді. Динг ыдыстары кейін бес атақты пештің бірі ретінде танылды. Ол Цзиньдечженнің ертедегі ақ керамикасына зор әсер етті, онда Цинбай ыдыстарынан бұрынғы ақ фарфор "Оңтүстік Динг" деп аталды, ал Цинбай де оның әшекейлеуіне айтарлықтай ықпал еткен. Динг өндірісі Цзинь әулеті (1115–1234) тұсында, Маньчжуриядан келген қытай емес басқыншылар кезінде де жалғасты. Цзинь сарайының талғамы Сун әулетінен өзгеше болды, олар солтүстік Сун дәуірінде жасалғандардан гөрі күрделірек, қазір көбінесе қалыпта жасалған әсем өсімдік өрнектеріне басымдық берді. Тан дәуірінің күміс, лак және тас өңдеулерінен, сондай-ақ металл ыдыстардың пішіндерінен, мысалы, иілген немесе тілімделген жиектерінен қайтадан шабыт алды. Өсімдік өрнектерінің күрделілігі қытай керамикасының тарихы үшін маңызды болды; өте жапсарлы рельефтегі бұл монохромды өрнектер Цзиньдечженде бастама көтеріп, әлемдік деңгейде зор ықпал еткен кейінгі көк және ақ керамиканың көрнекті тілінің негізін құрады.
The range and output of the wares was large, producing ceramics of high quality for the wealthy merchant class and the scholar literati class, as well as tributary ceramics of the highest quality for the imperial court. A chronicle records that "the king went to pay his respects at the Zongde Dian and offered up 2,000 pieces of Ding ware decorated with gold", but other records suggest that the rough rims and "teardrops" formed by running glaze meant that they were not considered fine enough for use by the emperor himself, or at least had become so regarded by the late Southern Song. Ding ware was later grouped as one of the Five Famous Kilns. It heavily influenced the early white wares of Jingdezhen, where the white porcelain preceding Qingbai ware is known as "Southern Ding", and Qingbai also shows considerable influence in its decoration. Ding production continued under the Jin dynasty (1115–1234), non Chinese interlopers from Manchuria. Jin court taste was very different from the Song, favouring elegant plant scroll designs, now mostly moulded, which were more intricate than those already produced under the Northern Song. There was renewed borrowing from T'ang decoration in silver, lacquer and stone, and from metalware shapes, such as lobed or notched rims to bowls and plates. The increased complexity in scrolling plant designs was significant for the history of Chinese pottery; these monochrome designs in very shallow relief formed the basis of the iconic vocabulary of later blue and white pottery, pioneered at Jingdezhen, and of immense influence globally.