Кіріспе

Динг-вар, Тинг-вар немесе Дингьяо – қытай керамикасы, көбінесе фарфор, ол Қытайдың солтүстігіндегі Хэбэй провинциясындағы Дингчжоу префектурасында (бұрынғы "Тинг-чу" деп аталатын) өндірілген. Басты пештер Цзяньцзюнь немесе Цзяньцзиде, Кюян округінде орналасқан. Олар Қытай империясының Тан және Юань династиялары аралығында жасалған, бірақ ең гүлденген кезеңі Солтүстік Сун әулеті тұсында, 11 ғасырда болды. Бұл пештер "VIII ғасырдың басынан XIV ғасырдың ортасына дейін дерлік үздірілмей жұмыс істеді". Ең ерекше бұйымдары – ақ немесе сұр түсті, ақшыл глазурь жабылған жұқа фарфорлар, бірақ кейбір мамандар оларды құмтас керамикасына жатқызады. Химиялық талдау көрсеткендей, олар көбінесе петунце немесе "порселин тасы" қосылмай, таза каолинитті саз балшықтан жасалған. Олар көбінесе түссіз ою-өрнектермен безендірілген, бұл оюлар кесілген немесе өте жапсарған рельеф түрінде болады. Сун әулеті тұсында Динг-вар – Солтүстік Қытайдың ең танымал ақ керамикасы болды, бірақ оңтүстіктегі Цзиньдечжэннен шыққан Цинбай керамикасымен бәсекелестік күшейді. Сун әулетінің соңында Цинбай Динг-варды басып озды және кейінгі ғасырларда бұл басымдығын сақтап қалды. Бұл процестегі маңызды оқиға – 1120 жылдардағы апатты Цзинь-Сун соғыстарында солтүстікті жоғалтқаннан кейін Солтүстік Сун әулетінің оңтүстікке қашуы болды. Ханчжоуда жаңа Оңтүстік Сун әулеті құрылды. Бұл оқиға Цзиньдечжэнге саз құмырашыларының қоныс аударуымен бірге жүрген болуы мүмкін.

Тауарлар

Динг бұйымдары Тан дәуірінде Синг бұйымдарын үлгі етіп жасала бастаған, бірақ Су дәуірінде Динг пештері Солтүстік Қытайдың керамика өндірісінде Сингтің орнын басты. Динг бұйымдарының ақ глазурінде жеңіл кремді немесе азу түсі байқалады, ал қалғаны мөлдір болады. Алдыңғы, Су дәуірінен бұрынғы, бұйымдар көгілдір түсті болған (Синг бұйымдары сияқты), себебі олар ағашпен қыздырылып, тотығу атмосферасын тудырған. Шамамен 10 ғасырда көмірге көшу "азу" деп аталатын реңктің пайда болуына себеп болды. Басқа "екінші" тауарлар әртүрлі түстердегі монохромды глазурьмен жабдықталған: өте сирек кездесетін қара, қызыл және қоңырдың түрлі тонлары, алтын және жасыл. Бұл бұйымдар "сақталған мысалдарына қарағанда әдебиетте жақсы белгілі, тек қызыл және қара түсті бұйымдар толықтай сақталған". Олар басқа әшекейлемелерсіз болуы мүмкін. Су әулетінің талғамы қарапайым бұйымдарды бағалаған, олар өте қиын қол жеткізілетін түстердегі таңғажайып монохромды глазурьмен безендірілген, мысалы, 40 жыл ғана өндірілген және бүгінде ондаған ғана сақталған Ру бұйымдары. Тағы бір сирек топ – ақ түсті, астыңғы глазурі темір оксидтерінен алынған қоңыр түспен боялған. Динг бұйымдары көбінесе салыстырмалы түрде кішкентай ашық ыдыстардан тұрады, пішіндері мен әшекейлемелері металл өнімдерінен алынған, мысалы, жиектері тікшеленген табақтар. Көделелер сирек кездеседі. Бастапқыда бұйымдар көбінесе тоңдақ тастағыштарда жасалған, көбінесе қалыптармен, бірақ 11 ғасырдың соңында қалыптар қолданыла бастады, олардың ішкі әшекейлемесі бұрын жұмсақ сазға пышақпен ойылып немесе кесілген. Сыртқы әшекейлемелер біраз уақытқа дейін қолмен жасала берді. Әшекейлеме қолмен ойылған болса да, көбінесе лотос пен пион сияқты өсімдіктер, сондай-ақ үйректер мен балықтар сияқты қарапайым жануарлар бейнеленген. Бұл әшекейлер "әдетте кеңістікте жақсы орналасқан, ерекше оңаймен және композициялық тепе-теңдіктің қатесіз сезімімен орындалған". Қалыптар балалар, пейзаждар және басқа жануарлар сияқты күрделі суреттер жасауға мүмкіндік берді. Пісіру процесінде ыдыстар пеште аударылып қойылды, сондықтан глазурь жиектен сүртіліп тасталуы керек болды, бұл дөңгелек жиекті қалдырды, ал көптеген бұйымдар күміс немесе "қола қорытпасынан" жасалған жұқа жиекпен безендірілді. Динг пештері қабатталған сагарларды жасады, бұл бірнеше табаны, көлемі біртіндеп азайып, бір сагарда пісіруге мүмкіндік берді, бұл пештің тиімділігін арттырды. Дәстүрлі Шығыс Азиялық ойлау керамиканы балшықтан жасалған ыдыстар мен фарфорға жіктейді, аралық еуропалық тас құмыра классын қамтымайды, ал Динг құмырасы сияқты көптеген жергілікті тас құмыра түрлері көбінесе фарфор ретінде жіктеледі, бірақ көбінесе ақ және мөлдір емес. Мұндай жағдайларда "фарфорға ұқсас" немесе "фарфорға жақын" терминдері қолданылуы мүмкін.

Атак-даңқ пен ықпал

Тауарлардың ассортименті мен өндірісі кеңейтілген, бай саудагерлер мен білімді интеллигенция үшін жоғары сапалы керамика, сондай-ақ императорлық сарай үшін ең жоғары сапалы салық керамикасы жасалған. Бір жылнамада "патша Зонгде Диаңға құрмет көрсетіп, алтынмен әшекейленген 2000 дана Динг ыдысын сыйға тартқан" делінген, бірақ басқа жазбалар олардың шеттерінің дөңгелектігі мен ағып тұрған глазурьден пайда болған "жас тамшылары" императордың өзіне лайықты деп есептелмегенін, немесе кем дегенде Оңтүстік Сун дәуірінің соңында олар солай қарастырылғанын көрсетеді. Динг ыдыстары кейін бес атақты пештің бірі ретінде танылды. Ол Цзиньдечженнің ертедегі ақ керамикасына зор әсер етті, онда Цинбай ыдыстарынан бұрынғы ақ фарфор "Оңтүстік Динг" деп аталды, ал Цинбай де оның әшекейлеуіне айтарлықтай ықпал еткен. Динг өндірісі Цзинь әулеті (1115–1234) тұсында, Маньчжуриядан келген қытай емес басқыншылар кезінде де жалғасты. Цзинь сарайының талғамы Сун әулетінен өзгеше болды, олар солтүстік Сун дәуірінде жасалғандардан гөрі күрделірек, қазір көбінесе қалыпта жасалған әсем өсімдік өрнектеріне басымдық берді. Тан дәуірінің күміс, лак және тас өңдеулерінен, сондай-ақ металл ыдыстардың пішіндерінен, мысалы, иілген немесе тілімделген жиектерінен қайтадан шабыт алды. Өсімдік өрнектерінің күрделілігі қытай керамикасының тарихы үшін маңызды болды; өте жапсарлы рельефтегі бұл монохромды өрнектер Цзиньдечженде бастама көтеріп, әлемдік деңгейде зор ықпал еткен кейінгі көк және ақ керамиканың көрнекті тілінің негізін құрады.