Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Кабалета – 19 ғасырдағы итальян операсындағы ариялар үшін ерекше жақсы танымал екі бөлімді музыкалық форма. Кабалетта – әнге ұқсас кантабильді жалғастыратын, көбірек жанды бөлім. Ол көбінесе сюжеттегі эмоцияны күрделендіреді немесе күшейтеді. Кейбір дереккөздер бұл сөздің итальяндық cobola (кобле) сөзінен шыққандығын болжайды. Тағы бір теория бойынша, бұл итальяндық cavallo (ат) сөзінен туындаған, көптеген танымал кабалетталарға сүйемелдеуші аттың шапшаңдығының ырғақты үлгісіне сілтеме жасайды. Кабалетта 19 ғасырдың басындағы ариялардың эволюциясының бір бөлігі ретінде қалыптасты, онда әртүрлі темптердегі екі қарама-қарсы бөлім бір құрылымда музыкалық жағынан ерекшеленетін қозғалыстарға айналды. Термин алғаш рет 1826 жылы Пьетро Лихтентальдың «Dizionario» атты сөздігінде анықталды. Оның құрылымы қайталанатын болып келеді, екі шумақтан соң көркемдеулермен толықтырылады. Кабалетта көбінесе кодамен аяқталады, оның көп жағдайы виртуозды болады. Классикалық мысалдарға Россинидің «La Cenerentola» (1817) операсынан «Non più mesta», Беллинидің «I puritani» (1835) операсынан «Vien diletto, è in ciel la luna» және Вердидің «Il trovatore» (1853) операсынан «Di quella pira» жатады. Кейінірек, «cabaletta» термині тек жеке ария емес, кез келген опералық вокалдық ансамбльдің, әдетте дуэттің соңғы жылдам бөлігін білдіретін болды. Мысалы, «Риголетто» операсының 1-ші актісіндегі 2-ші көрінісіндегі Гильда мен Риголеттоның дуэті салыстырмалы түрде баяу кабалеттамен аяқталады, ал 2-ші актідегі дуэттің кабалеттасы өте күшті. Кабалетта көбінесе күшті эмоцияларды жеткізу үшін қолданылады: шексіз бақыт (Доницеттидің «Linda di Chamounix» операсынан Линданың танымал кабалеттасы «O luce di quest'anima»), терең қайғы (Доницеттидің «Lucia di Lammermoor» операсынан Лучияның «Spargi d'amaro pianto») немесе мәңгілік махаббат (Россинидің «L'italiana in Algeri» операсынан Линдороның қысқа кабалеттасы). Россини операларының басты кейіпкерлерінің барлығына кем дегенде бір, тіпті одан да көп кабалетта жазған. Мысалы, «L'italiana in Algeri» операсында Линдороға арналған екі кабалетта, Изабеллаға арналған үш кабалетта, Мустафаға арналған бір кабалетта және Таддеоға арналған бір кабалетта бар. Егер ансамбльдердің соңғы бөліктерін есепке алсақ, барлығы он алтыға жуық кабалетта болады. Джузеппе Верди эмоционалды және драмалық эффект үшін әншілік кабалетта формуласын бейімдеуді жалғастырды, бірақ 1862 жылға қарай «La forza del destino» операсындағы Дон Карлоның «Egli è salvo» шығармасында жеке туынды ретінде оны қолдануын тоқтатты.
Cabaletta is a two part musical form particularly favored for arias in 19th century Italian opera in the bel canto era until about the 1860s during which it was one of the era's most important elements. More properly, a cabaletta is a more animated section following the songlike cantabile. It often introduces a complication or intensification of emotion in the plot. Some sources suggest that the word derives from the Italian cobola (couplet). Another theory suggests that it derives from the Italian cavallo (horse), a reference to the pulsating rhythm of a galloping horse which forms the accompaniment of many famous cabalettas. The cabaletta was formed as part of an evolution from early 19th century arias containing two contrasting sections at different tempi within a single structure into more elaborate arias with musically distinct movements. The term itself was first defined in 1826 in Pietro Lichtenthal's Dizionario. It has a repetitive structure consisting of two stanzas followed by embellished variations. The cabaletta typically ends with a coda, often a very virtuosic one. Classic examples include "Non più mesta" from La Cenerentola by Rossini (1817), "Vien diletto, è in ciel la luna" from I puritani by Bellini (1835), and "Di quella pira" from Verdi's Il trovatore (1853). In later parlance, cabaletta came to refer to the fast final part of any operatic vocal ensemble, usually a duet, rather than just a solo aria. For example, the duet between Gilda and Rigoletto in Act 1, Scene 2 of Rigoletto ends with a relatively slow cabaletta, whereas the cabaletta for their duet in the finale of Act 2 is quite rousing. The cabaletta is often used to convey strong emotions: overwhelming happiness (Linda's famous cabaletta "O luce di quest'anima" from Donizetti's Linda di Chamounix), great sorrow (Lucia's "Spargi d'amaro pianto" from Lucia di Lammermoor), or timeless love (Lindoro's short cabaletta from Rossini's L'italiana in Algeri). Rossini wrote at least one or even more cabalettas for all major characters in his operas. For example, L'italiana in Algeri contains two cabalettas for Lindoro, three cabalettas for Isabella, one cabaletta for Mustafa, and one for Taddeo. If the final parts of the ensembles are included, the total is almost sixteen cabalettas. Giuseppe Verdi continued to adapt the cantabile–cabaletta formula to great emotional and dramatic effect, before largely abandoning it by 1862 as a solo piece with Don Carlo's "Egli è salvo" in "La forza del destino".