Кіріспе

Антибиотик

Тровафлоксацин (Pfizer компаниясы Trovan және Laboratorios Almirall компаниясы Turvel аттарымен сатады) – ДНК гиразасы мен топоизомераза IV ферменттерінің қызметін тоқтатып, түрлі бактериялардағы спиральденген ДНК-ның ашылуын тежейтін кең спектрлі антибиотик. Бауырға зиян келтіру қаупі болғандықтан препарат сатылымнан алынды. Ол бұрынғы фторхинолондарға қарағанда грам-оң бактерияларға қарсы тиімдірек, бірақ грам-теріс бактерияларға қарсы тиімділігі төмен.

Жағымсыз әсерлер

Тровафлоксацинді қолдану қаупі жоғары болғандықтан, айтарлықтай шектеледі, себебі ол ауыр және кейде өлімге әкелетін бауыр зақымдануын тудыруы мүмкін. Қазіргі таңдағыда, препарат АҚШ-та немесе Еуропалық Одақта бауырдың жедел жетіспеушілігі және өлім жағдайларымен байланысты болғандықтан қолдануға бекітілмеген.

Өңдеу

Сақина құрудың негізгі реакциясы – пиразолидин (3) алу үшін N Cbz 3 пиролинге 1,3-диполярлы этил диазоацетаттың циклоқосылуынан тұрады. Пиролиз азоттың жоғалуына және циклопропилпиролидин сақинасының түзілуіне әкеледі. Сақинаның стереохимиясы термодинамикалық жағдайды көрсетеді, себебі цис-сақиналық бірігу ең тұрақты құрылым болып табылады, сондай-ақ эстер тобының цис-конфигурациясы да осылай. Эстер кейін тиісті карбон қышқылына гидролизденеді (5). Қышқылды дифенилфосфорил азидімен (DPPA) өңдегенде Куртиус қайта орналасуының бір түрі жүзеге асады, нәтижесінде уақытша изоцианат (6) пайда болады. Реакциялық топ реакциялық ортадан t BuOH-ты қосып, өнімді үшінші бутиллоксикарбонил қорғаныс тобының туындысы ретінде береді (7). Катализдік сутегілендіру карбобензилокси қорғаныс тобын жойып, екіншілік амин (8) береді. Стандартты хинолин реакциясында бұл амин этил-1(2,4-дифторфенил)-6,7-дифтор-4-оксо-1,4-дигидро-1,8-нафтиридин-3-карбоксилатының (9) 7-позициясындағы реакцияға бейім фторды ығыстыру үшін қолданылады.

Құқықтық мәртебе

АҚШ-тың Тамақ және Дәрі-дәрмек басқармасы 1997 жылдың желтоқсан айында 18 жастан асқан науқастарға қолдану үшін trovafloxacin препаратын терапиялық қолдануға мақұлдады. 1999 жылдың маусым айында агенттік дәрігерлерге препаратпен байланысты болған жағымсыз құбылыстарға байланысты trovafloxacin тағайындауды шектеуді ұсынды (FDA-ға 100-ден астам жедел бауыр зақымдану жағдайлары туралы хабарланды). 2000 жылдың мамырында FDA trovafloxacin препаратының сатуға рұқсатын кері қайтарып алды. Тровафлоксацин 1998 жылдың қазан айында Еуропалық Одақта сатуға рұқсат алды. 1999 жылдың маусым айында хабарланған жағымсыз құбылыстарды ескере отырып, Дәрілік өнімдер жөніндегі комитет сатуға рұқсатын бір жылға тоқтата тұруды ұсынды. Тоқтату 1999 жылдың тамызында күшіне енді және 2000 жылдың қыркүйегінде жаңартылды. Клиникалық сынақ кезінде 11 бала қайтыс болды: бесеуі Trovan қабылдағаннан кейін, ал алтауы клиникалық сынақта салыстыру үшін қолданылған ескі антибиотик қабылдағаннан кейін қайтыс болды. Басқалары соқырлық, саңыраулық және мидың зақымдануына ұшырады, бұл менгиттің әдеттегі салдары, бірақ басқа инфекцияларға қарсы trovafloxacin қабылдаған пациенттерде мұндай жағдайлар байқалған жоқ. "Вашингтон пост" газеті жүргізген тергеу көрсеткендей, Pfizer Нигерия үкіметінің рұқсатысыз және балалардың ата-аналарының келісімінсіз заңсыз клиникалық сынақ ретінде препаратты қолданған. Бұл жағдай 2000 жылдың желтоқсан айында The Washington Post газетінің жүргізген тергеуі нәтижесінде әшкере болды және көпшіліктің үлкен наразылығын тудырды. Ең ауыр қателік – сынақ жетекшісі доктор Абдулхамид Иса Дутсе этикалық мақұлдау хатын жалғандап, кейінге жылдыруы. Д. Дутсе қазір Амину Кано оқу-әдістемелік ауруханасының бас дәрігері. Сынақ нәтижесінде ауыз арқылы қабылданған trovafloxacin емделген балалардың өлім-жүтім көрсеткіші 5% (5/100) құрады, ал бұлшықетке инъекцияланған цефтриаксонмен емделген балалардың өлім-жүтім көрсеткіші 6% (6/100) құрады. 2002-2005 жылдар аралығында Нигериядағы Trovan сынақтарының құрбандары АҚШ-та бірнеше рет сотқа жүгінді, бірақ ешқайсысы сәтті болған жоқ. Алайда, 2009 жылдың қаңтарында АҚШ-тың екінші апелляциялық соты Нигерия құрбандары мен олардың отбасыларының АҚШ-та шетелдік құқық бұзушылық туралы заңға сәйкес Pfizer-ге қарсы сотқа жүгінуге құқылы екенін шешті. 2009 жылдың 30 шілдесінде Кано штатымен 75 миллион АҚШ доллары сомасында келісімге қол жеткізілді. Сонымен қатар, Нью-Йорктегі (АҚШ) тағы екі сот процесі әлі де қаралып жатыр.