Неке және ажырысу: заңдық және әлеуметтік аспектілер
Conflict of divorce laws
Неке және ажырысу заңдық мәселелерге айналуда. Халықаралық некелерде заң қақтығыстары, ажырысу шарттары мен сот шешімдерін тану мәселелері қарастырылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неке рөлі және оны ажырасу арқылы тоқтату
Role of marriage and its termination through divorce
Қазіргі қоғамда неке рөлі және оны ажырасу арқылы тоқтату саяси мәселеге айналды. Адамдардың өмір салты көшпенді болып келе жатқандықтан, заңдардың қақтығысы және заң таңдау қағидалары өте маңызды болып табылады: адамдардың тұрақты немесе әдеттегі тұрғын жері жоқ штаттарда ажырасу алуға болатын жағдайларды анықтау және бір штаттың екінші штат берген ажырасуды қашан мойындайтыны мен күшіне енгізетіні.
In modern society, the role of marriage and its termination through divorce have become political issues. As people live increasingly mobile lives, the conflict of laws and its choice of law rules are highly relevant to determine:
the circumstances in which people may obtain divorces in states in which they have no permanent or habitual residence; and
when one state will recognize and enforce a divorce granted in another state
Проблемалар
Кейде адамдар әртүрлі ұлтты немесе тұрақты мекенжайы бар адамдармен неке қияды. Бұл тараптар үшін де, сот жүйелері үшін де қиындықтар тудыруы мүмкін, себебі олар кейде тек уақытша аумақтық шекараларында болатын адамдарға қатысты сот құзыретін қабылдауға және шетелдік соттардың үкімдері мен бұйрықтарын орындауға міндетті. Мұндай техникалық мәселелер неке бұзылуына себеп болған тараптар арасындағы жеке антагонизммен одан да ушығады. Кейбір жағдайларда жұбайлар өздерінің міндеттемелерінен немесе жауапкершіліктерінен қашу үшін немесе сот таңдауын жүзеге асыру үшін басқа юрисдикцияға көшіп кетуі мүмкін. Мысалы, неміс еркек кісі түрік әйелге үйленеді және олар Польшада тұрады, содан кейін әйел АҚШ соттарының тез ажырасуға рұқсат беретінін және жанбасқандыққа және мүлікті бөлісуге байланысты үлкен сомалар төлейтінін естіп, Невадаға кетеді. Бұл жоспарды естіген күйеуі өзінің барлық мүлкін Ирландияға көшіреді, себебі Ирландия соттары АҚШ-тың ажырасу шешімдерін және оларға қосымша бұйрықтарды мойындамайтынын және орындамайтынын естіген.
Sometimes, people get married who have nationalities or domiciles. This can produce serious problems for the parties and for the court systems which are expected to accept jurisdiction over persons sometimes only transiently within their territorial boundaries, and to enforce the judgments and orders of foreign courts. These more technical problems can be made worse by any personal animosity between the parties which contributed to the marital breakdown. In some more extreme cases, spouses move themselves and/or their assets to other jurisdictions to evade their obligations or liabilities, or they move to establish personal jurisdiction so that they can engage in forum shopping. Hence, suppose a German man marries a Turkish woman and they live in Poland until the breakdown, at which point the wife goes to Nevada because she has heard that the courts of the U. S. allow quick divorces and give generous maintenance and property settlement awards. When he hears of this plan, the husband moves himself and all his assets to Ireland because he has heard that Irish courts do not recognise and enforce U. S. divorce decrees and their ancillary orders.
Тұжырымдамалар
Көптеген мемлекеттер отбасын қоғам мен мәдениеттің негізі болып табылатын табиғи құрылым деп мойындайды және бұл институтты әлеуметтік тәртіптің көзі ретінде, сондай-ақ ұлттарының болашақ игілігі үшін қажет деп санап, конституцияларында қорғауға кепілдік береді. Сондықтан неке көбінесе моральдық институт ретінде қарастырылады (діни маңызы болсын болмасын), ал әйел және ер адам мәртебесіне ие болғандарға бірқатар құқықтар беріледі, оларды тек сот шешімімен өзгертуге немесе тоқтатуға болады. Аз ғана мемлекеттер, әдетте, діни көзқарастарына байланысты, ажырасуға тыйым салады немесе одан аулақ тұрады. Бірақ көптеген зайырлы мемлекеттерде кінәсіз ажырасу неке бұзылған шындықты бейнелеу үшін салыстырмалы түрде автоматты процедура болып табылады, кейде екі тараптың да сотқа келуі қажет емес. Бұл көптеген елдерде әлеуметтік саясаттағы маңызды өзгеріске алып келді, себебі егер ажырасу әлемнің көп бөлігінде маңызды құқықтық мәнге ие болмаса, шетелдік ажырасуларды халықаралық деңгейде тану және күшіне енгізу ережелері де мұқият жасалған талаптарды қажет етпейді.
The majority of states recognize the family as the natural grouping upon which society and culture are based, and guarantee to protect the institution in their constitutions both as the source of social order and as indispensable to the future welfare of their nations. Hence, marriage tends to be treated as a moral institution (with or without religious significance) and those who achieve the status of spouse are vested with a number of rights which can only be varied or terminated by court order. A few states, usually because of their prevailing religion, either prohibit or discourage termination by divorce. But the majority of more secular states make no fault divorce a relatively automatic process to reflect the reality that the marriage has broken down, sometimes without the need for both parties to attend at a hearing. This has caused a major shift in social policy in many countries because, if divorce is no longer of major juridical significance in the majority of states around the world, the rules for the international recognition and enforcement of foreign divorces also no longer require cautiously framed rules.
Некені заңды түрде бұзу
Заң жүйесінде жұмыс істейтін сот арқылы тіркелген ажырасу түрлері мен соттан тыс немесе сотқа шартты түрде бағынбайтын ажырасулар арасында айырма жасау қажет, яғни жергілікті сот жүйесінің ресми қадағалауынсыз жүзеге асырылатын ажырасулар. Екі жағдайда да, сот құзыреті белгіленгеннен кейін, жергілікті ажырасу негіздері орындалғандығын анықтау үшін lex fori қолданылады және егер осылай болса, неке қосымша бұйрықтармен немесе оларсыз тоқтатылады.
A distinction must be made between forms of divorce that are based in a court system administered under a system of law, and divorces that take place in quasi or extrajudicial setting, i. e. without any formal supervision from the local court system. In both cases, once jurisdiction has been established, the lex fori will be applied to determine whether the local ground(s) of divorce have been satisfied and, if so, the marriage will be terminated with or without ancillary orders being made.
Сотқа ұқсас немесе соттан тыс іс жүргізу
Ең көп таралған заңдық емес ажырасу түрлері – талақ деп аталатын исламдық ажырасу нысандары және оның нашар реттелген үш реттік талақ түрі, сондай-ақ еврей дініндегі гет деп аталатын ажырасу нысаны, ол Бейт Динмен реттеледі. Талақтан өзгеше, гет алу процесі белгілі бір орында және нақты құжаттармен жүзеге асырылуы тиіс.
The most common forms of quasi legal divorce are the Islamic forms of divorce known as the talaq and its less well regulated version of triple talaq, and the form of divorce in Judaism known as the get which is regulated by the Beth Din. Unlike the talaq, the process to obtain a get must occur at a specific place and with specified documents.
Жетісу
Талаққа қолданылатын құқық таңдау мәселесі бұрынғыдай және 1986 жылғы Отбасы кодексін қолдану бойынша, "гет" бірінші тармақ бойынша "сот және өзге де іс-әрекеттер" ретінде қарастырылады.
The discussion as to choice of law for the talaq is the same and, applying the Family Law Act 1986, the get qualifies under the first limb as "judicial or other proceedings".
Жапондықтар ажырасады
Жапондық отбасылық құқық отбасылық мәселелерді жеке шешуді ынталандыру үшін жасалған. "Отбасылық тіркеу" (косеки) жүйесі бойынша отбасылық мәртебе мен қарым-қатынастарды өзгерту үшін ресми мақұлдау қажет емес. Жапония Азаматтық кодексінің 763-бабы ерлі-зайыптыларға өзара келісіммен ажырасуға (kyogi rikon ажырасуы) рұқсат береді, және жапондық ажырасулардың 90% астамы осы жылдам, қарапайым және сотқа қатысты емес процедураны пайдаланады. Kyogi rikon ажырасуы заңгерлердің немесе кез келген соттың қатысуынсыз сотқа қаралмайды. Бір ғана талап – әрбір жұбай екі куәгердің алдында "рикон тодоке" деп аталатын нысанға қол қойып, оны жергілікті тіркеу кеңсесіне тапсыруы керек. Тараптар тіркеу кеңсесіне жеке келуі міндетті емес. Халықаралық жұптардың біреуі жапон азаматы болса, Жапонияда өзара келісіммен ажырасуға құқығы бар: 1898 жылғы 10 нөміріндегі Заңдарды қолдану туралы Хорей заңы (2001 жылы өзгертілген), 16-бап. Егер тараптар келісе алмаса, сот арқылы ажырасуға болады. Стандартты өзара келісім бойынша ажырасулар (kyogi rikon) 1986 жылғы Отбасы құқығы туралы заңның мағынасында "процесс" ретінде танылды, және егер жұбайлардың біреуі сол кезде Жапонияда тұратын болса, мұндай ажырасулар мойындалуы мүмкін.
Japanese family law is designed to encourage the private resolution of family issues. Under the "family registration" (koseki) system, changes in family status and relationships do not require official approval. Article 763 of the Civil Code of Japan authorizes a husband and wife to divorce by mutual agreement (kyogi rikon divorces), and more than 90% of all Japanese divorces adopt this fast, simple and entirely non judicial procedure. Kyogi rikon divorces are entirely non judicial without the involvement of lawyers or any tribunal. The only requirements are that each spouse should sign a form, known as a rikon todoke, in front of two witnesses, and that the form should be filed with the local registration office. The parties do not need to make any appearance at the registry office. International couples may obtain a consent divorce in Japan if one of them is a Japanese citizen: Horei Law on the Application of Laws, Law No. 10 of 1898 (as amended 2001), Art. 16. If the parties cannot agree, judicial divorces may be obtained through the court system. The standard consent divorces (kyogi rikon) have been recognised as "proceedings" within the meaning of the Family Law Act 1986, such divorces can be recognized if either spouse was domiciled in Japan at the time.
Сақтау
ЕО-да 2000 жылғы 22 желтоқсандағы азаматтық және коммерциялық істер бойынша сот төрелігі, сот шешімдерін тану және орындау туралы (Брюссель I деп аталады) 44/2001 регламенті және 2004 жылғы 21 сәуірдегі 805/2004 регламенті, даусыз талаптарға қатысты, тараптардың Даниядан басқа мүше мемлекеттерде тұрақты түрде немесе әдеттегі жерінде тіркелген жағдайда, алиментке қатысты барлық шешімдерді дерлік автоматты түрде орындауға мүмкіндік береді. Орындау мемлекеттік саясатқа қайшы келсе, алимент туралы шешім басқа сот шешімімен келіспесе немесе орындауға берілген өтініш мерзімінен шыққан жағдайда ғана шектеулер бар. Біріккен Ұлттар Ұйымының шетелде алиментті өндіріп алу туралы конвенциясы ("Нью-Йорк конвенциясы") Әділет, теңдік және құқық реформасы министрлігіндегі алиментті өндіріп алу жөніндегі орталық орган құру арқылы алименттің трансұлттық өндірілуін қамтамасыз етеді, ол конвенция бойынша алимент талаптарын жіберуге және қабылдауға жауапты. Доминикан Республикасындағы жылдам ажырасу процедурасы шетелдік азаматтарға немесе Доминикан Республикасының шетелде тұратын азаматтарына қолжетімді, егер екі тарап та Доминикан сотында ажырасу туралы өтініш беруге келіссе. Бұл процедура өте қарапайым, ол тек тараптардың біреуінің сот отырысына қатысуын қажет етеді, ол әдетте жарты сағаттан кем уақыт алады және сіз сол күні түстен кейін Доминикан Республикасынан шыға аласыз. Ажырасу туралы шешімді алуға он-он бес күн уақыт кетеді, ол курьерлік қызмет (DHL немесе FedEx) арқылы сіздің үйіңізге немесе кеңсеңізге жіберіледі. Тараптар өздерінің юрисдикциясындағы адвокатқа түзету үшін берілген келісімшартқа қол қоюы керек, ол жергілікті заңнамаға сәйкес келеді. Бұл құжатқа тараптардың толық мәліметтері, мүліктің тізімі немесе мүлік жоқ екенін көрсететін мәлімдеме, кәмелетке толмаған балаларға қатысты мәлімдеме және алимент туралы келісім, Доминикан сотында ажырасуға ниеттіліктері және тараптардың біреуінің екіншісінің атынан сот отырысына қатысуға берген өкілеттігі кіруі керек. Келісімшартты сіздің юрисдикцияңыздағы адвокат әзірлей алады.
In the EU, Regulation 44/2001 of 22 December 2000 on Jurisdiction and the Recognition and Enforcement of Judgments in Civil and Commercial Matters (known as Brussels I) and Regulation 805/2004 of 21 April 2004 in respect of Uncontested Claims allow the almost automatic enforcement of all orders affecting maintenance when the parties are domiciled or habitually resident in the Member States with the exception of Denmark. The only exceptions are that enforcement would breach public policy in some way, the maintenance order cannot be reconciled with another judgment, or the application to enforce is "out of time". The United Nations Convention on the Recovery Abroad of Maintenance ("New York Convention") enables the transnational recovery of maintenance by creating a Central Authority for Maintenance Recovery in the Department of Justice, Equality and Law Reform which is responsible for transmitting and receiving maintenance claims under the Convention. Quick Divorce in the Dominican Republic is available to foreigners or Dominican citizens residing abroad, when both spouses agree to file this divorce before Dominican Courts. This procedure is very simple and only requires the attendance of one of the spouses during the hearing which takes usually less than half an hour and you can leave Dominican Republic the same day in the afternoon. It takes ten to fifteen days to obtain a divorce decree, which is to be sent to your home or office by courier (DHL or FedEx). The parties should sign a settlement agreement revised by an attorney in their jurisdiction in order to confirm it complies with spouses local laws. This document should include spouses complete data, a list of property, or statement of non property, the statement regarding minor children and support agreement, your desire of divorcing before a Dominican Court and the authorization of one of the spouses to the other to attend to hearing on her/his behalf. The settlement agreement can be drafted by an attorney in your jurisdiction.