Кіріспе

Ватикан қаласындағы Апостолдық сарайдағы бөлмелер жиынтығы – Борджия пәтерлері, Ватикандағы Апостолдық сарайдағы бөлмелер жиынтығы, оны Папа Александр VI (Родриго де Борья) жеке пайдалануы үшін бейімдеген. 15 ғасырдың соңында ол итальян суретшісі Бернардино ди Беттоға (Пинтуриккио) және оның шеберханасына фрескалармен безендіруді тапсырды. 1492-1494 жылдар аралығында орындалған суреттер мен фрескалар ортағасырлық энциклопедиялардан алынған тақырыптарға негізделген күрделі иконографиялық бағдарламаны қолданды, Борджиялардың қадірлі тегін және олардың құдайлық шығуын көрсету үшін эсхатологиялық мағынаны қосты. Алты пәтердің бесеуінде төбесіне фрескалар салынған. Төбелердің жоғарғы бөлігінде суреттер, ал төменгі бөлігінде гобелендер мен алтынмен әшекейленген. 2019 жылдан бастап бұл пәтерлер туристерге ашық.

Фрескалар

1503 жылы Александр VI папа қайтыс болғаннан кейін Борджия әулетінің ықпалы азайғаннан бастап, бұл пәтерлер ғасырлар бойы көбінесе пайдаланылмады. Одан кейінгі папа Юлий II бұл пәтерлерді тастап, күнделікті жұмыстарын жоғары қабаттарға көшірді, қазір бұл қабаттар Рафаэль бөлмелері деп аталады. Тек 1889 жылы папа Лео XIII бөлмелерді жаңартқызып, көпшілік назарына ұсынды. Бүгінде пәтердегі туындылар Ватикан кітапханасының бір бөлігі саналады. Жұмыстардың ішінде гипс пен штукатурканы жөндеу, фрескаларды тазалау және беттерді қайта өңдеу болды. Пәтердің көптеген сәндік элементтері сарайдың иесі, гуманист және доминикан монахы Аннио да Витербоның жасаған жалған туындыларынан шабыттанған болуы мүмкін. Папа Александр VI Борджиа мұнарасын қызметтік мақсаттар үшін салдыруды бұйырды. Пинтуриккио сибильдерді Мәсіхтің келуін білдіретін жазбалармен бейнеледі. Ренессанс дәуіріндегі көптеген папалардың арасында маңызды тақырып болған астрология Сибилдер бөлмесінде кеңінен суреттелген.

Символдың бөлмесі

Сенім бөлмесі де Борджиа мұнарасының бір бөлігі болып табылады және Сибилдер бөлмесіне ұқсас композицияда жасалған. Бұл бөлмедегі фрескалар Мәсіхтің он екі жақын ізбасары ұстаған парқиндегі Апостолдық Символдың өлеңдерін көрсетеді. Апостолдық Символ – христиан дінінің негізгі ұстанымдарынан тұратын сенімнің жариялануы. Бұл бөлме Борджиа әулетінің тапсырысымен жасалған Ескі және Жаңа Ұсым материалдары арасындағы көпір қызметін атқарады. Апостолдар жұптары: «Петр, Еремия, Жохан, Дәуіт, Ендрю, Ишая, Жақып, Зәкәрия, Матай, Осия, Кіші Жақып, Амос, Філіп, Малахия, Варфоломей, Жоел, Тома, Даниял, Симон, Малахия, Фаддей, Зәкәрия және Матай, Обадия». Сенім бөлмесінің төбесі геометриялық пішіндермен безендірілген. Апостолдардың бейнелері, Сенім бөлмесінде де, Сибилдер бөлмесінде де, формальды және тікбұрышты. Мысалы, Цицерон Риторикаға сүйемелдеп, Евклид Геометрияны мақтайды. Төбеде Борджиа әулетінің іс-қимылдары мен гербі, Арагон және Сицилия патшалықтарының қос тәжі, қызыл жалын мен бұқа, және күн бейнеленген. Папа Александр VI-ның Пинтуриккиодан діни мифтерді, оның ішінде Мысыр мен Ежелгі Римнен алынған сюжеттерді салуын қалағаны белгілі. Төбе үшбұрышты күмбездерге бөлінген. Бірінші үш күмбез Озиристің үйретіктерін, одан кейін Изиспен некесін, және соңында Тифонның Озиристі өлтіруін көрсетеді. Құпиялар бөлмесіне «Жариялау», «Тууы», «Патшалардың құрмет көрсетуі» және «Қайта тірілу» кіреді. Папа Александр VI-ның Құдай ана Мәриямға деген құлшынысы зор болғандықтан, Пинтуриккионың осы бөлмедегі көптеген эпизодтары оның өмірі мен мұрасына арналған. Папа Александр VI осы фреска айналымында, «Қайта тірілу» суретінде Мәсіхтің аяқтарына тизе бүгіп отырған күйде бейнеленген.