Кіріспе

Бас артериясы

Адам анатомиясында беткі уақ артериясы – бас артериясының маңызды тамыры. Ол сыртқы қарын артериясынан бөлінеді, одан беткі уақ артериясы және жоғарғы жақ артериясы пайда болады. Оның пульсі құлақтың трагусының үстінен және алдынан, сондай-ақ жақ сүйегінің доғасынан жоғары сезіледі.

Құрылымы

Беттік уақытша артериясы – сыртқы қарынтамырдан жоғары бөлінетін екі соңғы тармақтың кішірек тармағы. Бағытына қарай, беттік уақытша артериясы сыртқы қарынтамырдың жалғасы сияқты көрінеді. Ол сілекей безінің ішінде, төңкерік сүйектің мойнының артында басталады және уақытша сүйектің зигоматикалық процесінің артқы тамырының үстінен беткей өтеді; осы процестен шамамен 5 см жоғарырақ екі тармаққа бөлінеді: а. маңдай және а. төбе.

Филиалдар

Беттік шеңгел артериясының (артқы шеңгел) терілік тармағы – бас ішіндегі кішкентай артерия. Ол алдыңғы тармақтан ірілеу және бас жағында жоғары және артқа қарай иіліп, шеңгел фасциясының астында орналасқан; ол қарама-қарсы жақтағы өзімен және артқы құлақ және төбе артерияларымен қосылады. Беттік шеңгел артериясының алдыңғы тармағы (алдыңғы шеңгел) маңдайға қарай иіліп, жоғары және алға қарай жүреді, бұл аймақтағы бұлшықеттерді, теріні және сүйек қыртысын қамтамасыз етеді және supraorbital және маңдай артерияларымен анастомоз жасасады. Питангуйдың бедерлік нүктелерді пайдаланып, шеңгел-маңдай тармағының жұмсақ тініндегі жүйкенің жолын бағалауда, ол құлақ қалқасынан 0,5 см төменгі нүктеден бастап, қабау бағытында, қабаудың сыртқы жиегінен 1,5 см жоғары өтетін сызықты сипаттайды.

Қарым-қатынастар

Ол зигоматикалық процестен өтетін кезде, оны алдыңғы құлақ бұлшығы және тығыз фасция жабады; одан уақытша және зигоматикалық тармақтарымен беттік нерв өтеді, сондай-ақ бір немесе екі көк тамырлар да осы арқылы өтеді, ал оның тікелей артында аурикулотемпоральді жүйке орналасқан. Сыртқы шұға артериясы, басқалармен қатар, ішкі каротид артериясының жоғарғы орбитальді артериясымен қосылады.

Клиникалық маңызы

Гигант жасушалы артериитте бетке орналасқан уақытша артерия жиі зардап шегеді және диагноз күдікті болған жағдайда биопсия жасалады.