Кіріспе

Аминқышқылдарын синтездеу әдісі, Штрекер аминқышқылдарын синтезі деп те аталады, аммиактың қатысуымен альдегид пен цианидтің реакциясы арқылы аминқышқылдарды синтездеудің бір жолы. Конденсация реакциясы нәтижесінде α-аминонитрил түзіледі, ол кейіннен қажетті аминқышқылды алу үшін гидролизденеді. Бұл әдіс метионалдан рацемиялық метионинді коммерциялық түрде өндіру үшін қолданылады.

Реакция механизмі

Реакцияның бірінші бөлігінде альдегидтің карбонилді оттегі протондалады, одан кейін аммиак карбонилді көміртекке нуклеофилдік шабуыл жасайды. Протон алмасудан кейін имминий ионы аралық қосылысынан су бөлінеді. Цианид ионы аминнитрилге айналатын имминий көміртекке шабуыл жасайды. Стрекер синтезінің екінші бөлігінде аминонитрилдің нитрилді азоты протондалады, ал нитрилді көміртекке су молекуласы шабуыл жасайды. Протон алмасудан кейін 1,2-диаминодиол пайда болады, содан кейін судың бұрынғы нитрилді көміртекке нуклеофилдік шабуылы жүзеге асады. Амин тобы протондалғаннан кейін аммиак бөлінеді, ал соңында гидроксил тобын депротондау нәтижесінде аминқышқыл түзіледі.

Тарих

Неміс химигі Адольф Штрекер альдегид немесе кетоннан аминқышқылы түзілетін химиялық реакциялар тізбесін ашты. Бұл реакцияда аммиак немесе аммоний тұздарын қолдану арқылы алмастырылмаған аминқышқылдары алынады. Алғашқы Штрекер реакциясында ацетальдегид, аммиак және сутегі циан гидролизденгеннен кейін аланинге айналады. Аммонийдың орнына біріншілік және екіншілік аминдерді қолдану N-алмастырылған аминқышқылдарын береді. Сондай-ақ асимметриялық катализаторлар дамытылды. Асимметриялық Штрекер реакциясын Харада 1963 жылы жариялады. Хиральді катализатор арқылы асимметриялық синтез туралы алғашқы хабарлама 1996 жылы жарияланды. Бірақ, ол 2023 жылы қайтарылып алынды.

Амин қышқылдарының коммерциялық синтездері

Аминқышқылдарын синтездеудің Штрекер синтезінен басқа да бірнеше әдістері бар.