Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Морис Мерло Понтидің 1945 жылғы кітабы – «Сезімнің феноменологиясы» – француз философы Морис Мерло Понтидің сезім туралы 1945 жылғы еңбегі, онда автор «сезімнің басымдығы» тезисін жариялайды. Бұл еңбек Мерло Понтиді дене философиясының көрнекті өкілі ретінде бекітті және француз экзистенциализмінің маңызды тұжырымы саналады.
1945 book by Maurice Merleau Ponty
Phenomenology of Perception is a 1945 book about perception by the French philosopher Maurice Merleau Ponty, in which the author expounds his thesis of "the primacy of perception". The work established Merleau Ponty as the pre eminent philosopher of the body, and is considered a major statement of French existentialism.
Қорытынды
Мерло Понти феноменологияны анықтауға тырысады, оның пікірінше, оған әлі дұрыс анықтама берілмеген. Ол феноменологияда бірқатар сырттай қарама-қайшылықтар бар екенін айтады, оның ішінде қатаң ғылым болатын философия құруға ұмтылыс, сонымен қатар кеңістік, уақыт және әлемді адамдар оларды қалай сезінетінін түсіндіру де бар. Мерло Понти философ Эдмунд Гуссерл мен философ Мартин Хайдеггердің көзқарастарын ажырату арқылы мұндай қарама-қайшылықтарды шешуге болмайтынын жоққа шығарады. Ол Хайдеггердің "Бытылу және уақыт" (1927) еңбегі "Гуссерл берген бағыт-нұсқаудан туындап, "табиғи әлем түсінігі" немесе "Lebenswelt" туралы толыққанды баяндаудан артық емес, осы түсінікті Гуссерл өмірінің соңында феноменологияның орталық тақырыбы деп атады, нәтижесінде қарама-қайшылықтың өзі Гуссерлдің философиясында пайда болды". Гуссерлден кейін Мерло Понти қабылдаудың феноменологиялық құрылымын ашуға тырысады. Ол "сезім туралы түсінік бірден түсінікті және анық көрінсе де", шындығында шатастырады деп жазады. Мерло Понти "дәстүрлі талдаулар" оны қабылдағаны үшін "қабылдау құбылысын жіберіп алды" деп мәлімдейді. Мерло Понти сезімді "мен қандай әсерге ұшырадым және өзімнің қандай күйде екенін сезіну" деп түсіндіруге болатынын айтады, бірақ тәжірибеде "таза сезімге" немесе "сезімнің атомына" сәйкес келетін ештеңе жоқ. Ол былай деп жазады: "Сезімнің нақтылығы сананың куәлігіне емес, кең таралған пікірге негізделген". Мерло Понтидің негізгі тезисі – "қабылдаудың басымдығы". Ол "cogito ergo sum" деген картезиандық тұжырымды сынға алады және сананың өзгеше түсінігін ұсынады. Ақыл мен дененің картезиандық дуализмі әлемде болудың негізгі тәсілі ретінде күмәндік тудырады және ақырында интерсубъективті түсінік немесе диалектикалық және қасақана сана тұжырымының пайдасына қабылданбайды. Мерло Понтидің қабылдау туралы түсінігінде дене орталық орын алады. Оның пікірінше, ойлану қабілеті іс-әрекеттер туралы ойлаудың негізі болатын алдын ала ойлаудан туындайды. Мерло Понтидің денені түсінуі оған ұзақ жылдар бойы қалыптасқан сана тұжырымын жоққа шығаруға көмектеседі, ол өзіне (субъект) және өзіне (объект) арасындағы айырмашылыққа негізделген, бұл Жан-Поль Сартрдың философиясында маңызды рөл атқарады, оның "Болу және жоқ нәрсе" еңбегі 1943 жылы жарық көрді. Дене субъект пен объект арасындағы осы негізгі айырмашылықтың арасында тұрады, екі жағынан да екіұшты. Мерло Понти адамның жыныстық қатынасы туралы талқылауда психоанализ туралы айтады. Мерло Понти дененің "болуды символдай алатынын, өйткені ол оны іске асырып, нақтылайды" деп санайды.
Merleau Ponty attempts to define phenomenology, which according to him has not yet received a proper definition. He asserts that phenomenology contains a series of apparent contradictions, which include the fact that it attempts to create a philosophy that would be a rigorous science while also offering an account of space, time and the world as people experience them. Merleau Ponty denies that such contradictions can be resolved by distinguishing between the views of the philosopher Edmund Husserl and those of the philosopher Martin Heidegger, commenting that Heidegger's Being and Time (1927) "springs from an indication given by Husserl and amounts to no more than an explicit account of the 'natürlicher Weltbegriff' or the 'Lebenswelt' which Husserl, toward the end of his life, identified as the central theme of phenomenology, with the result that the contradiction appears in Husserl's own philosophy". Following Husserl, Merleau Ponty attempts to reveal the phenomenological structure of perception. He writes that while the "notion of sensation seems immediate and obvious", it is in fact confused. Merleau Ponty asserts that because "traditional analyses" have accepted it, they have "missed the phenomenon of perception." Merleau Ponty argues that while sensation could be understood to mean "the way in which I am affected and the experiencing of a state of myself", there is nothing in experience corresponding to "pure sensation" or "an atom of feeling". He writes that, "The alleged self evidence of sensation is not based on any testimony of consciousness, but on widely held prejudice." Merleau Ponty's central thesis is that of the "primacy of perception." He critiques the Cartesian stance of "cogito ergo sum" and expounds a different conception of consciousness. Cartesian dualism of mind and body is called into question as the primary way of existing in the world, and is ultimately rejected in favor of an intersubjective conception or dialectical and intentional concept of consciousness. The body is central to Merleau Ponty's account of perception. In his view, the ability to reflect comes from a pre reflective ground that serves as the foundation for reflecting on actions. Merleau Ponty's account of the body helps him undermine what had been a long standing conception of consciousness, which hinges on the distinction between the for itself (subject) and in itself (object), which plays a central role in the philosophy of Jean Paul Sartre, whose Being and Nothingness was released in 1943. The body stands between this fundamental distinction between subject and object, ambiguously existing as both. In Merleau Ponty's discussion of human sexuality, he discusses psychoanalysis. Merleau Ponty suggests that the body "can symbolize existence because it brings it into being and actualizes it."
Жариялану тарихы
Перцепцияның феноменологиясы алғаш рет 1945 жылы «Галлимард» баспасында жарық көрді. 1962 жылы Колин Смит жасаған ағылшын тіліне аудармасы «Routledge & Kegan Paul» баспасында жарық көрді. 2013 жылы «Routledge» Дональд Ландес жасаған ағылшын тіліне аудармасын жариялады.
Phenomenology of Perception was first published in 1945 by Éditions Gallimard. In 1962, an English translation by Colin Smith was published by Routledge & Kegan Paul. In 2013, Routledge published an English translation by Donald Landes.
Қабылдау
Философ А. Дж. Айер Мерло Понтидің қабылдаудың сезімдік деректер теориясына қарсы аргументтерін сынап, оларды нақты дәлелсіз деп тапты. Ол Мерло Понтидің сексуалдық туралы тарауды қосуын таңғажайып деп санады, бұл тарауды Мерло Понтиге әдейі қожайын мен құлдың гегельдік диалектикасын қайта қарауға мүмкіндік беру үшін енгізілгенін болжады. Ол Мерло Понтидің сексуалдыққа қатысты көзқарастарын Сартрдың «Болу және жоқ» еңбегімен салыстырды. Әлеуметтанушы Мюррей С. Дэвис Мерло Понтидің психоанализдің әртүрлі аспектілері, мысалы, барлық адам әрекеттеріне мағына беруі және сексуалдықты адам өмірінің барлық саласына таратуы феноменологияға ұқсас екендігі туралы пікірінің даулы екенін, ал басқа авторлар психоанализді «материалистік және механикалық» деп қарастыратынын айтты. Гельмут Р. Вагнер «Түсіну феноменологиясын» феноменологияға маңызды үлес ретінде бағалады. Рианнон Голдторп бұл кітапты Мерло Понтидің маңызды еңбегі деп атады, оның дене мен кеңістіктік тәжірибе арасындағы қатынас, сондай-ақ сексуалдық сияқты тақырыптарды талқылауы «оның тақырыбының номиналды шегінен» асып түсетінін атап өтті. Философ Дэвид Абрам «сезімді нәрсе» біздің философиялық дәстүрімізде «пассивті және инертті» деп есептелетінімен қатар, Мерло Понти оны «Түсіну феноменологиясында» үнемі белсенді етіс түрінде сипаттайтынын көрсетті. Ол Мерло Понтидің «жанды» тілінің поэтикалық еркіндіктің нәтижесі деген пікірмен келіспеді, оның орнына ол «қабылданатын нәрселерді бірліктер ретінде, сезімдік сапаларды күштер ретінде, ал сезімділіктің өзін жанды қатысулардың кеңістігі ретінде жазады, осылайша олардың қабылдау тәжірибесіне белсенді және динамикалық үлесін мойындап, атап өтеді» деді. Америка вице-президенті Аль Гор 1998 жылы сыншы Луи Менандпен «Нью-Йоркер» журналындағы сұхбатында «Түсіну феноменологиясынан» шабыт алғанын айтты. Философ Стивен Прист кітап жарық көргеннен кейін Мерло Понтидің «субъект-объект дуализмін феноменологиялық тұрғыдан алғашқы деп қабылдағанын» және «салыстырмалы түрде үстірт психологиялық терминологияны қолданғанын» мәлімдеді, оны ауыстыруды қалаған. Философ Роберт Бернаскони бұл кітаптың Мерло Понтиді дене философиясының ең көрнекті өкілі етіп танытқанын, ал Мерло Понтидің басқа жазбаларымен бірге, оның еңбектері аналитикалық философтар арасында басқа феноменологтардың еңбектеріне қарағанда көбірек қолдау тапқанын атап өтті. Г. Б. Мэдисон бұл кітаптың француз экзистенциализмінің маңызды тұжырымы ретінде танылғанын және Мерло Понтидің «қабылдаудың басымдығы» туралы негізгі тезисімен ең көп танылғанын айтты. Мэдисонның сөзіне сүйенсек, Мерло Понти кейінгі еңбектерінде барлық интеллектуалдық және мәдени жетістіктерді дененің алдын ала және жеке өміріне байланыстыру арқылы редукционизмді және антиинтеллектуализмді қолдады және ақыл мен шындық идеалдарын құлатты деген айыпқа жауап беруге тырысты. Мэдисон сондай-ақ, кейбір зерттеушілер Мерло Понтидің ой-пікірлері оның философ Клод Лефорт редакциялаған «Көрінетін және көрінбейтін» аяқталмаған еңбегінде айтарлықтай өзгергенін сенетінін, ал басқалары оның жұмысының сабақтастығын атап өтті, бұл мәселе «көптеген ғылыми талқылауларға» түрткі болды.
The philosopher A. J. Ayer criticized Merleau Ponty's arguments against the sense datum theory of perception, finding them inconclusive. He considered Merleau Ponty's inclusion of a chapter on sexuality surprising, suggesting that Merleau Ponty included it to give him an opportunity to revisit the Hegelian dialectic of the master and the slave. He compared Merleau Ponty's views on sex to those of Sartre in Being and Nothingness. The sociologist Murray S. Davis observed that Merleau Ponty's view that aspects of psychoanalysis, such as its attribution of meaning to all human actions and the diffusing of sexuality throughout the whole of human existence, are similar to phenomenology is controversial, and that other authors would view psychoanalysis as "materialistic and mechanical". Helmut R. Wagner described Phenomenology of Perception as an important contribution to phenomenology. Rhiannon Goldthorpe called the book Merleau Ponty's major work, noting that its discussion of subjects such as the relationship of the body to spatial experience, and sexuality, went beyond "the nominal range of his title." The philosopher David Abram observed that while "the sensible thing" is "commonly considered by our philosophical tradition to be passive and inert", Merleau Ponty consistently describes it in the active voice in Phenomenology of Perception. He rejected the idea that Merleau Ponty's "animistic" language was the result of poetic license, arguing that he "writes of the perceived things as entities, of sensible qualities as powers, and of the sensible itself as a field of animate presences, in order to acknowledge and underscore their active, dynamic contribution to perceptual experience." American vice president Al Gore, in a 1998 interview with the critic Louis Menand in The New Yorker, mentioned Phenomenology of Perception as an inspiration. The philosopher Stephen Priest commented that, following the book's publication, Merleau Ponty decided that in it he had taken "subject object dualism as phenomenologically primitive" and "made use of a comparatively superficial psychologistic vocabulary" that he wished to replace. The philosopher Robert Bernasconi observed that the book established Merleau Ponty as the pre eminent philosopher of the body, and along with Merleau Ponty's other writings, found a more receptive audience among analytic philosophers than the works of other phenomenologists. G. B. Madison observed that the book was recognized as a major statement of French existentialism, and is best known for Merleau Ponty's central thesis of "the primacy of perception". According to Madison, Merleau Ponty sought to respond in his later work to the charge that by grounding all intellectual and cultural acquisitions in the prereflective and prepersonal life of the body, he was promoting reductionism and anti intellectualism and undermining the ideals of reason and truth. Madison further stated that some commentators believed that Merleau Ponty's thought had taken a significantly different direction in his late, unfinished work The Visible and the Invisible, edited by the philosopher Claude Lefort, while others emphasized the continuity of his work, with the issue receiving "much scholarly discussion".