Кіріспе

Ниут таулы аймағының ауданы 3600 км² (шамамен 1390 шаршы миль). Бұл Британдық Колумбияның жағалау тауларының Тынық мұхит тауларының кіші тау тізбегі, бірақ кейбір жіктемелерде ол Чилкотин тауларының бір бөлігі деп есептеледі (ал кейбір жіктемелерде Чилкотин таулары өзі Тынық мұхит тауларының бір бөлігі болып табылады). Ниут Хоматко өзені мен оның басты батыс саласы Мосли сағасының арасында орналасқан. Бұл өзендермен қоршалғандықтан, арал тәрізді оқшауланған, себебі екі өзеннің бастауы Чилкотин үстіртінен басталады. Ниуттың ең биік шыңы – "Жақсылық" тауы. Мосли сағасының солтүстік-батысында Пантеон жотасы, батысында Уоддингтон жотасы, оңтүстігінде Уайтмантл жотасы жатыр; одан әрі солтүстік-батыста Клинклини мұздығы, сол аттас өзеннен тысқары орналасқан. Оңтүстік-шығыста Гоматконың үлкен Гранд-Каньонның ар жағында Гоматко мұздығы жатыр, оның шығысында Королева Бесс тауынан кейін Цылос провинциялық паркі орналасқан.

Тарих

Мосли-Крик пен Хоматко өзенінің қосылған жерінен төмен, Ниут тауларының оңтүстік етегінде, Уоддингтон жолы деп аталатын кәсіпорынды салуға жұмылдырылған Тсилхотин тайпасының жауынгерлерінің зорлық-зомбылық көрсетуі, олардың жол құрылыс компаниясының жұмысшыларын қырғынға ұшыратып, Чилкотин халқының бір тобы мен Британдық Колумбияның отаршыл үкіметі арасындағы қарым-қастыққа әкелді. Бұл 1864 жылғы Чилкотин соғысының бастауы болды. Бүгінгі карталардағы Порт-Уоддингтон қалашығының жері – сол заманның қалдығы. Қалашық жері Alfred Waddington жол құрылысшысының жол салуға лицензия алу міндеттемелерінің аясында, сондай-ақ жер учаскелерін сатудан түскен пайданы есепке алды (кейбір учаскелер сатылды, бірақ қалашық ешқашан дамымады). Кейіннен сәтсіз жол келісімшартының бағыты Канадалық Тынық мұхиты темір жолының басты магистралі үшін қарастырылды, Сеймур тар аралдары арқылы Ванкувер аралына қосылып, Викторияға жететін жол болжалды, бірақ оның орнына Бэррард шығанағы темір жолдың аяқталу порты ретінде таңдалды, осылайша Ванкувер қаласы құрылды. Темір жолдың бағытына қызығушылық азайды, бірақ 20-шы ғасырда BC Hydro, провинцияның мемлекеттік электр монополиясы, Хоматко және оның көршілес өзендерін гидроэлектр энергиясын өндіру үшін дамыту жоспарларын қарастырды. Хоматконың өзінде зор гидроэлектрлік әлеует бар, бірақ бастапқы жоспар бойынша толық құрылыс Тасеко және Чилко көлдерін Татлайоко көлі арқылы Хоматко жүйесіне бұруды көздеген. Бұл бұрулар, Чилкотин өзенін және Фрейзер өзеніне оның үлесін азайтатын болса, Хоматко және оның салаларындағы бірнеше бөгеттер Чилкотин салаларының суының қосымша қуатын пайдалана отырып, Британдық Колумбиядағы бір жоба бойынша ең көп энергияны өндіруге мүмкіндік бермек. Циллос провинциялық паркінің («ʔ» әрпі – көмекейлік тоқтауды білдіреді) және Биг Крик провинциялық паркінің құрылуы осы жоспарды тоқтатты, өйткені Чилко және Тасеко көлдері қорғалып, бұрылуына тыйым салынды (сонымен қатар лосось балық аулау себептерімен де). Бірақ Хоматко каньонының гидроэлектрлік әлеуеті әлі де сақталып тұр және General Electric компаниясының еншілес компаниясы Plutonic Power оны өзен арнасындағы жоба ретінде дамытуды жоспарлап отыр.