Австрия императрицасы Элизабет туралы музыкалық драма

Кіріспе

Австрияның Елизавета императрицасы туралы музыкалық «Элизабет» – Вена қаласында, неміс тілінде Vereinigte Bühnen Wien (VBW) тапсырысымен жазылған, Майкл Кунце кітабы мен сөздеріне, ал Сильвестр Левай музыкасына құрылған туынды. Ол Австрияның Елизавета императрицасының, «Сиси» деп танылған, император Франц Иосиф I-нің әйелінің өмірі мен қазасын, 1854 жылы оның құдалануы мен үйленуінен бастап, 1898 жылы итальяндық анархист Луиджи Лученидің қолынан қаза табуына дейін көрсетеді. Бұл оқиға императрицаның өлімге деген ұмтылысының күшеюі, сонымен қатар оның некесі мен империясының ғасыр тобында құлдырауы арқылы бейнеленеді. «Элизабет» жеті тілге аударылып, әлем бойынша он миллионнан астам көрерменге жол тартып, барлық уақыттағы ең табысты неміс тіліндегі музыкалық қойылым атанды. 2023 жылдың қазіргі күніне дейін бұл қойылым ағылшын тілді елдерде көрсетілген жоқ.

Қысқаша мазмұны

Шоу "өлгендер әлемінде" басталады, онда Луиджи Лучениді судья неге Елизаветаны өлтіргенін сұрайды. Лученидің айтуынша, ол Елизаветаның өзі қалағаннан артық ештеңе істемеген, себебі Елизавета өмірі бойы Өлімнің өзіне ғашық болған және керісінше. Куәгерлер ретінде Лучени өткен дәуірдің өлген аристократиясын қайтарып әкеліп, бізді өткенге жетелейді, онда ол тәтті және күнәсіз Сисидің құрметке ие және танымал Елизаветаға, Австрия императрицасы және Венгрия королевасына, және оның кейінгі жылдарындағы, өліміне дейінгі өзгеруіне әкелген оқиғалардың саркастикалық баяндаушысы болады. Жастық шағында, көрінеу қайғысыз ортада өскен Сиси, Өліммен алғашқы кездесуін бастан кешіреді, бұл оның өмірі бойына созылатын махаббат-нафрат қарым-қатынасын бастайды. Лучени Австрия императоры Франц Иосиф Елизаветаны әйелі етіп таңдағаннан бастап, ол өзінің үстем анасы Софияға қарсы шығып, Габсбургтер империясын құлатуға әкелетін оқиғалар тізбегін бастайды деп мәлімдейді. Елизавета өзінің "ертегідей некесіне" көп ұзамай өкіне бастайды. Ол күйеуінің бейжайлығынан тасталып, қайын енесінің психологиялық зорлығына ұшырайды және жалғыздығынан созылмалы депрессияға шалдығады. Оны эмоционалды түрде оятатын жалғыз нәрсе – Өлімнің қараңғы және құмарлық көлеңкесі, бірақ Елизавета олардың қарым-қатынасын толықтыруға құлықсыз. Өлім оның нәресте қызын алып кеткенде, бұл трагедия жас императрицаны қатты шайқап жібереді, бірақ ол Өлімнің ықпалына бойын салмайды. София оның қалған екі баласын, соның ішінде жалғыз ұлы Рудольфті алып кеткеннен кейін, Елизавета қатынып, суық және өзімшіл болады. Ол Австрия сарайынан қашып, ондаған жылдар бойы әлемді шарлап, босқындықтан қорқуын жеңуге тырысады. Ақырында, Елизавета күйеуімен татуласып, Австрия мен Венгрияны біріктіруге көмектескенде өміріне жаңа мағына табады, бірақ оның жаңа мақсаты оның психологиялық тұрғыдан нәзік ұлын одан да көп назарсыздан қалдырады, жас Рудольфты терең депрессияға итермелейді және оны Өліммен байланыстырады. Ақырында, Рудольфтің жалғыздығы мен әкесінің қысымы оны бұзып, Өлімді қабылдайды және Мейерлингте өзінің сүйіктісі Мэри Ветцерамен бірге өзін-өзі өлтіреді. Бұл оқиға Елизаветаны толығымен күйретеді және ол Өлімнен оны алып кетуін өтінеді. Алайда, оның жек көретін жары қазір оны қабылдаудан бас тартады. Тағы бір он жыл өтеді. Елизавета әлі де бір жерден екінші жерге, үнемі аза күйінде саяхаттап жүреді. Франц Иосиф оған уақыт-уақыт келгенде, Венаға оралуын өтінеді, сүйіспеншілік барлық қайғының жауабы екеніне сендіреді, бірақ Елизавета кейде сүйіспеншілік ескі жараларды жазуға жеткіліксіз екенін айтып, бас тартады. Соңында, Габсбургтер әулетінің құлауының қорқынышты көрінісінде Франц Иосиф өзінің құпия қарсыласына кездеседі. Ол Өлімнің Лучениге пышақ тастағанын көреді, бірақ императорлық гербінің салмағынан басылып, әйелін құтқара алмайды. 1898 жылдың 10 қыркүйегінде Женевада кемеге отыруға бағытталғанда Австрия императрицасы Елизавета қаза табады, жүрегіне өткірленген тілтікпен пышақталған. Өлімге жатқанда, Өлім оның рухын сүйісіп алып кетеді. Олардың құшақтауымен шоу аяқталады.

The show opens in the "world of the dead", where Luigi Lucheni is being interrogated by a Judge as to why he has murdered the Empress Elisabeth. Lucheni claims that he did no more than what Elisabeth herself wanted, since all her life Elisabeth has been in love with Death himself – and vice versa. As his witnesses, Lucheni brings back the dead aristocracy of the bygone era and takes us to the past, where he serves as a sarcastic narrator of the events that lead to the transformation of the sweet and innocent Sisi to the revered and infamous Elisabeth, Empress of Austria and Queen of Hungary, and her decline through later years until her assassination. At a young age, Sisi, grown up in a seemingly sorrowless environment, experiences her first encounter with Death, which launches a love–hate affair that will span her entire life. Lucheni claims that once Franz Joseph, the Emperor of Austria, picks Elisabeth as his bride – for once opposing his domineering mother Sophie – he begins a chain of events that will eventually topple the Habsburg Empire. Elisabeth herself very soon comes to regret her seemingly "fairy tale marriage". She feels abandoned by her careless husband, psychologically abused by her possessive mother in law, and is chronically depressed due to her loneliness. There is only one thing that keeps her emotionally stimulated—the dark and sensual shadow of Death; but Elisabeth is reluctant to consummate their relationship. When Death takes her infant daughter, the tragedy shakes the young Empress extremely, but she refuses to give in to Death's sway. After her other two children, including her only son Rudolf, are taken away by Sophie, Elisabeth calluses over and becomes cold and selfish. She flees the Austrian court and spends decades restlessly travelling all over the world, trying in vain to escape from her fear of emptiness. Eventually, Elisabeth makes peace with her husband and finds new meaning in her life when she helps unify Austria and Hungary, but her newfound purpose makes her neglect her psychologically delicate son even further, sending young Rudolf into deep depression and causing him to bond with Death. Eventually, Rudolf's own loneliness and his father's pressure cause him to snap and he embraces Death, committing suicide at Mayerling with his mistress, Mary Vetsera. This event completely breaks down Elisabeth and she begs Death to take her. However, her scorned lover now refuses to take her in. Another decade goes by. Elisabeth still wanders from place to place, dressed in permanent mourning. Franz Joseph visits her from time to time, begging her to return home to Vienna, firmly believing that love is the answer to all sorrows, but Elisabeth refuses, citing that sometimes love is simply not enough to cure old wounds. Finally, in a horrifying vision of the fall of the House of Habsburg, Franz Joseph at last meets his mysterious rival. He watches as Death throws Lucheni a dagger, but crushed by the weight of his imperial crest, he is powerless to save his wife. On September 10, 1898, while on her way to board a ship in Geneva, Empress Elisabeth of Austria is mortally wounded, stabbed right in the heart with a crudely sharpened file. As she lies dying, Death comes to claim her spirit with a kiss. With their embrace, the show ends.