Шарль VII: Священный Рим Императоры және Баварияның Сайлаушысы

Кіріспе

1742 – 1745 жылдар аралығында Киелі Рим империясының императоры Карл VII (6 тамыз 1697 – 20 қаңтар 1745) – 1726 жылдың 26 ақпанынан Баварияның сайлау ханзадасы, ал 1742 жылдың 24 қаңтарынан өліміне дейін Киелі Рим империясының императоры болды. Ол сонымен қатар 1741 жылдан 1743 жылға дейін Богемия королі (Карл III ретінде) болды. Карл Виттельсбах әулетінің мүшесі еді, және оның Киелі Рим императоры ретінде билік етуі Габсбургтердің үш ғасырлық үзіліссіз императорлық билігінің аяқталуын белгіледі, бірақ ол Габсбургтермен қан және неке арқылы байланысты болды. Карл Баварияның курфюрстік ханзадасы Максимилиан II Эммануил мен поляк князі Тереза Кунегунда Собиесканың үлкен ұлы болды. 1726 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін ол сайлаушы болды. 1722 жылы Карл Киелі Рим императоры Иосиф I-нің қызы және император Карл VI-ның немересі, Австрияның архигерцогинясы Мария Амалияға үйленді. Олардың жеті баласы болды. 1740 жылы Карл VI қайтыс болғаннан кейін, сайлаушы Карл Австрияның архигерцогтығына талап қойды және қысқа мерзімге Богемия тағына ие болды. 1742 жылы ол Киелі Рим империясының императоры болып сайланды. Ол үш жылдан кейін қайтыс болғанға дейін билік етті.

Ерте өмір және мансап

Карл (Альберт) (Карл Альбрехт) Брюссельде Баварияның сайлаушысы Максимилиан II Эммануил және Польша королі Ян III Собескийдің қызы Тереза Кунегунда Собескаяның ұлы болып дүниеге келді. Испания мұрагерлік соғысы кезінде оның отбасы саяси жағынан бөлінді және ол көп жылдар бойы Австрияда үй қамауында болды. 1701 жылы патша отбасы Брюссельден Мюнхенге оралды. Оның әкесі Максимилиан Эммануил 1704 жылғы тамызда Бленхайм шайқасында жеңілгеннен кейін Испаниялық Нидерландыға қашып кетті, ал Карл мен оның бауырлары Мюнхенде регенттік қызметін атқаратын анасымен бірге қалды. 1705 жылғы мамыр айында Венецияда болғаннан кейін австриялық билік сайлаушының Баварияға оралуына рұқсат бермеді және оны он жылға созылған жер аударуға мәжбүр етті. Максимилиан Эммануил де 1706 жылғы 29 сәуірде оған императорлық тыйым салынғаннан кейін Компьенге жер аударылды, өйткені ол бірнеше күн бұрын Рамилли шайқасында жеңілді. Тек 1715 жылы ғана отбасы татуласты. 1715 жылғы тамызда кәмелетке толғаннан кейін Карл 3 желтоқсаннан 1716 жылғы 24 тамызға дейін Италияға білім алу сапарына барды. 1717 жылы ол Баварияның көмекші әскерлері арасында Аустрия-Түркия соғысында қызмет етті. 1726 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Карл Бавария герцогы болды, осылайша ол Киелі Рим империясының сайлаушы әміршілерінің бірі болды және 26 миллион гульдер қарызды мұра етті. Ол әкесінің саясатын жалғастыра отырып, Габсбург туыстарымен де, Франциямен де жақсы қарым-қатынас жасады. 1729 жылы ол Әулие Георгий орденін құрды және Ротенберг бекінісін салуды бастауға бұйрық берді. Австрия мұрагерлік соғысы кезінде Карл 1741 жылы Жоғарғы Австрияға басып кірді және Венаны жаулап алуды жоспарлады, бірақ оның одақтас француз әскерлері герцог де Белль-Иль басшылығымен Богемияға қайта бағытталды, ал Прага 1741 жылғы қарашада жауланды. Бұл Карлдың Габсбургтер әлі жеңілмеген кезде, 1741 жылғы 19 желтоқсанда Прагада Богемия королі болып жарияланғанын білдірді. Ол 1742 жылғы 24 қаңтарда Германия королі болып сайланды және 1742 жылғы 12 ақпанда таққа отырғанда Киелі Рим императоры болды. Оның ағасы Клемент Август, Кёльн архиепископы, Габсбург мұрагерлік дауында Габсбург-Лотарингия фракциясымен бірге болды, бірақ оған дауыс берді және оны Франкфуртта император етіп тағайындады. Ұлыбритания королі Георг II, Ганновердің сайлаушысы ретінде, Ұлыбритания мен Ганновердің екеуі де Аустриямен соғыста одақтас болғанына қарамастан, Карлді император етіп орнатуға дауыс берді. Карл VII Людовик IV-тен кейінгі екінші Виттельсбах императоры және Руперт билігінен кейінгі Германияның бірінші Виттельсбах патшасы болды. Таққа отырғаннан кейін көп ұзамай Карлдың аумақтарының көпшілігі австриялықтар тарапынан басып алынды, ал Бавария Мария Терезия әскерлерімен басылып алынды. Император Мюнхеннен қашып, Франкфурттағы Баркхаус сарайында үш жылға жуық тұрып қалды. Богемияның көп бөлігі 1742 жылғы желтоқсанда жоғалды, осы кезде австриялықтар герцог де Белль-Иль және герцог де Бролье басшылығындағы француздарға құрметті капитуляция жасауға мүмкіндік берді. Карл өзінің өңіріне билік ете алмайтын және империяның өзін тиімді басқара алмайтын император ретінде сықаққа түсті, бірақ Киелі Рим императоры институты сол кезде символдық және биліксіз болып кеткен еді. Ол туралы латын тіліндегі танымал айтылым – "et caesar et nihil", яғни "император да, ештеңе де" дегенді білдіреді, бұл "aut caesar aut nihil", яғни "император немесе ештеңе" деген сөздің ойын. Генерал Игнац Феликс, Тёрринг-Йеттенбах графы барабанмен салыстырылды, себебі адамдар "ол туралы тек соққыға ұшырағанда ғана еститін". Карл VII Франкфурттағы үкіметін көптеген заң актілерімен нығайтуға тырысты, мысалы 1743 жылы Эрланген университетіне императорлық артықшылық беру және бірнеше жаңа императорлық дворяндық құру. 1744 жылы Вюртемберг герцогы Карл Евгений ересек деп жарияланды. Александр Фердинанд, 3-ші принц Турн мен Таксис Франкфурт-на-Майндағы Мәңгілік императорлық диетада Карл VII-нің бас комиссары болды және 1744 жылы Турн мен Таксис әулеті Императорлық Рейхспосттың мұрагерлік генерал-поштагерлері болып тағайындалды.

Charles (Albert) (Karl Albrecht) was born in Brussels and the son of Maximilian II Emanuel, Elector of Bavaria, and Theresa Kunegunda Sobieska, daughter of King John III Sobieski of Poland. His family was politically divided during the War of the Spanish Succession, and he spent many years under house arrest in Austria. The royal family had left Brussels and returned to Munich in 1701. His father, Maximilian Emanuel, fled to the Spanish Netherlands after he had been defeated at the Battle of Blenheim in August 1704, and Charles and his siblings stayed with their mother, the acting Regent, in Munich. In May 1705, after a stay in Venice, the Austrian authorities refused to allow the electress to return to Bavaria and forced her into exile, which lasted ten years. Maximilian Emanuel went also into exile to Compiègne after on April 29, 1706, an Imperial ban was imposed on him, as he again had been defeated at the Battle of Ramillies a few days earlier. Only in 1715 was the family reconciled. After attaining the majority age in August 1715, Charles undertook an educational tour to Italy from 3 December 1715 to 24 August 1716. In 1717, he served among Bavarian auxiliaries in the Austro Turkish War. In 1726, after his father had died, Charles became Duke of Bavaria and thus one of the prince electors of the Holy Roman Empire, and he also inherited a debt of 26 million guilders. He maintained good relations with both his Habsburg relatives and France, continuing his father's policies. In 1729, he instituted the knightly Order of St George and ordered the beginning of the construction of the Rothenberg Fortress. During the War of the Austrian Succession, Charles invaded Upper Austria in 1741 and planned to conquer Vienna, but his allied French troops under the Duc de Belle Isle were instead redirected to Bohemia, and Prague was conquered in November 1741. That meant that Charles was crowned king of Bohemia in Prague on 19 December 1741, when the Habsburgs had not yet been defeated. He was unanimously elected king of Germany on 24 January 1742 and became Holy Roman emperor upon his coronation on 12 February 1742. His brother Clement August, the archbishop elector of Cologne, generally sided with the Habsburg Lorraine faction in the disputes over the Habsburg succession but cast his vote for him and personally crowned him emperor at Frankfurt. King George II of Great Britain, as the elector of Hanover, also voted to install Charles as emperor even though both Britain and Hanover were allied with Austria in the ongoing war. Charles VII was the second Wittelsbach emperor after Louis IV and the first Wittelsbach king of Germany since the reign of Rupert. Shortly after his coronation, most of Charles's territories were overrun by the Austrians, and Bavaria was occupied by the troops of Maria Theresa. The emperor fled Munich and resided for almost three years in the Palais Barckhaus in Frankfurt. Most of Bohemia was lost in December 1742, when the Austrians allowed the French under the Duc de Belle Isle and the Duc de Broglie an honourable capitulation. Charles was mocked as an emperor who neither controlled his own realm nor was in effective control of the empire itself, but the institution of the Holy Roman emperor had largely become symbolic in nature and powerless by then. A popular Latin saying about him was et caesar et nihil, meaning "both emperor and nothing", a word play on aut caesar aut nihil, meaning "either emperor or nothing". General Ignaz Felix, Count of Törring Jettenbach was compared to a drum, as people "heard about him only when he was beaten". Charles VII tried to emphasise his government in Frankfurt with numerous acts of law, such as the grant of imperial privilege to the University of Erlangen in 1743 and the creation of several new imperial nobles. Charles Eugene, Duke of Württemberg, was declared early to be of full age in 1744. Alexander Ferdinand, 3rd Prince of Thurn and Taxis served as Principal Commissioner for Charles VII at the Perpetual Imperial Diet in Frankfurt am Main and in 1744 the Thurn und Taxis dynasty were appointed the hereditary Postmasters General of the Imperial Reichspost.

Мәдени мұра

Карл VII билік еткен кезде Бавария рококо дәуірінің шарықталу шегіне жетті. Нимфенбург сарайы оның тұсында аяқталды. Қалың барокко сарайларымен шеңберленген Үлкен шеңбер (Schlossrondell) бастапқыда жаңа қала (Карльштадт) үшін қарапайым жоспар ретінде көзделген, бірақ ол іске аспады. Карл VII Нимфенбургте тұрды, ал сарай Баварияның болашақ билеушілерінің сүйікті жазғы орнына айналды. Карл Мюнхен резиденциясында "Ата-тектілер галереясын" және "өрнекті бөлмелерді" салуға қол жеткізді. Ол 1731 жылы Порция сарайын сатып алып, 1736 жылы оның сүйіктісі, графиня Топор Моравицка үшін рококо стилінде қайта жаңартып, күйеуі, ханзада Порцияның құрметіне ат қойды. Сонымен қатар, ол 1733 және 1737 жылдар аралығында тағы бір сүйіктісі, Софи Каролина фон Ингенхайм, Холнштейн графинясы үшін сарайдың бас сәулетшісі Франсуа де Кувильеске Холнштейн сарайын салуды тапсырды. Кувильес 1734 және 1739 жылдар аралығында Нимфенбург сарайының паркінде Карл мен оның әйелі Мария Амалия үшін рококо стилінде әсем безендірілген аң аулау үйі – Амалиенбургті салды.

Атаулары

Карл VII, Құдайдың құдіретімен сайланған Киелі Рим империясының императоры, мәңгілік Август, Германия және Богемияның королі, Жоғарғы және Төменгі Бавария, сондай-ақ Жоғарғы Пфальц герцогы, Рейн граф-палатины, Австрияның эрцгерцогы, Киелі Рим империясының сайлаушы князі, Лейхтенберг ландгравы және т.б., және т.б.