Сигизмунд Австриялық: Герцог және Архигерцогтың өмірі мен билігі

Кіріспе

Австрия герцогы (1427–1496) - 17 ғасырдағы архиегерцог

Сигизмунд (26 қазан 1427 – 4 наурыз 1496), Габсбург әулетінің мүшесі, 1439 жылдан бастап (1477 жылы архиегерцог атағына көтерілді) өліміне дейін Австрия герцогы болды. Габсбургтердің Леопольд тармағының ұрпағы ретінде ол 1446 жылдан бастап 1490 жылы отставкаға шыққанға дейін Алқыс Австриясы және Тироль графтығын басқарды.

Өмірбаян

Зигмунд (немесе Зигмунд, кейде Сигмунд деп те жазылады) Тирольдің Инсбрук қаласында туған; оның ата-анасы – Австрияның одан әрі австриялық герцогы Фредерик IV және оның екінші әйелі Анна Брансвик, Вельф герцогы Фредерик I Брансвик-Люнебургтің қызы. 1439 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, ішкі Австрия герцогы Фредерик V, Зигмундтың бірінші туысы, 1446 жылға дейін регент ретінде қызмет етті. 1440 жылы ақпанда Римнің патшасы болып сайланған Фридрих (Фридрих IV ретінде) өзінің ықпалын Аустрияның алыс жерлеріне жеткізудің барлық мүмкіндіктерін пайдаланды. Ол сондай-ақ Швейцария Конфедерациясына жоғалтқан бұрынғы Габсбургтер аумақтарын қайтару үшін Ескі Цюрих соғысына араласты, ал Тирольдік ақсүйектер оны билікті Зигмундке беруге шақырды. Тироль кеніштері Фридрих үшін маңызды табыс көзі болып қала берді, ал 1446 жылы, оның регенттік мерзімі аяқталғаннан кейін, Зигмунд одан әрі Австрияның (Vorderösterreich) иеліктеріне билік етуге қол жеткізе алды, оған сондай-ақ Оңтүстік Эльзастағы Сундгаудың Швабия аумақтары, Брайсгау және көптеген кішігірім иеліктер кірді. Оның туысы оны король Карл VII Жеңімпаздың қызы, француз ханшайымы Радегондаға үйлендіруді жоспарлаған, бірақ ол 1445 жылы қайтыс болды. Людвиг фон Ландзидің өкілі болған Зигмунд 1449 жылы 8 қыркүйекте Чинон маңындағы августин шіркеуінде Стюарт королі Джеймс I-нің қызы, Шотландияның принцессасы Элеонораға үйленді. 1451 жылы Зигмунд бұрынғы Брегенц графлығының (қазіргі Ворарльберг) үлкен бөліктерін және Гроссвальсерталь мен Клайнвальсертальдағы қосымша иеліктерді иеленуге мүмкіндік алды. Дегенмен, оған Фредериктің ағасы, Австрияның эрцгерцогы Альберт VI-ның талаптарымен күресуге тура келді және оған бірнеше Австрия аумақтарын уақытша беруге тура келді. Билік етуінің көп бөлігінде ол Николай Кузанскиймен, содан кейін Бриксеннің епископ-әміршісімен және 1449 жылы кардиналдыққа көтерілгенмен, Тирольдің Эйсак, Пустер және Инн аңғарларын бақылау үшін дау-дамайға ұшырады. Зигмунд Николайдың қарсыласы Грей Геймбургтің жағына шықты және 1460 жылы ол Брунек замкісіндегі епископтың резиденциясына қарсы аттанғанда, оны Папа Пий II экскоммуникациялады. Николай Папалық штаттағы Тодиге қашып кетті, бірақ ауырып, 1464 жылы қайтыс болды, ал мұғалiм папаның кешірімін алу үшін берілмей тұрып. 1469 жылы Зигмунд Рейн өзеніндегі бірнеше шваб жерлерін, соның ішінде Эльзас ландгравиатын, Пферт (Феррет) графлығын, Брайсгау және басқа қалаларды Бургундия герцогы Карл Батылға сатты. Бұл туралы дерек көздері анық емес, ол оларды өзінің сәнді өмір салтына байланысты жинақтаған қарыздарына байланысты сатты ма, әлде оларды Швейцария Конфедерациясының кеңейуінен жақсы қорғауға ие болғысы келгендіктен "жалдады" ма. Өз кезегінде ол өзінің Ворарльберг иелігін кеңейтіп, 1474 жылы Сонненберг графлығын сатып алды және швейцариялықтармен (онымен ол Констанцта бейбітшілік келісімін жасады) және Эльзас қалаларымен бірге Герцог Карл Бургундияға қарсы болды. 1477 жылы оның туысы Фредерик 1452 жылы Киелі Рим империясының императоры атанды, оны эрцгерцог етіп көтерді. Үш жылдан кейін ханшайым Элеонора қайтыс болды, ал 1484 жылы Зигмунд 16 жасар Саксонияның герцогы Альберт III Веттиннің қызы Саксонияның Екатеринасына үйленді. Оның екі некеден де ұрпағы болмады. 1470-ші жылдар мен 1480-ші жылдардың басында Зигмунд монета жасаудың түбегейлі реформасын енгізген жарлық шығарды, бұл ақырында әлемдегі алғашқы үлкен және ауыр күміс монетасын жасауға әкелді – гулденгрошен, оны кейіннен Богемиядағы Габсбургтер талер деп өзгертті. Бұл монета кейін пайда болған көптеген еуропалық монеталардың атауларының және АҚШ долларының түп атасы болды. Жаңа тау-кен әдістері мен технологиясын қолдану арқылы Тирольдегі күміс кендері өндіріске қайта қосылды және көп ұзамай көптеген көршілес мемлекеттер ескі кен орындарын қайта аша бастады және ұқсас монеталар шығарды. Бұл үлкен монеталар өндірісі Америкадағы Испанияның колонияларынан күміс ағып, Еуропа экономикасын су басқанда жарылды. Осы реформалардан кейін Зигмунд der Münzreiche немесе "монетаға бай" деген лақап ат алды. Зигмунд өзінің кеңесінің жаман кеңестеріне оңай беріліп, 1487 жылдың наурыз айында Венеция Республикасымен пайдасыз соғысқа түсті, кейде Роверето соғысы деп аталады. Тироль әскерлері тез арада Венеция иелігіндегі Вальсугана аңғарындағы күміс кен орындарын басып алды, ал 1487 жылдың сәуірінде Зигмунд Бозенге (қазіргі Болцано) бара жатқан 130 венециялық саудагерді тұтқынға алып, олардың тауарын конфискациялады. Тироль Каллиано өткелін басып алды және кейін Роверето замкісін қоршады, соғыста мұндай үлкен артиллериялық қаруды қолданған алғашқы реттердің бірі болды. Соғыс жаз бойы жалғасты, бірақ екі тараптың да шешуші жеңісімен аяқталмады. Соғыстың ерекше салдары – кондотьер Роберто Сансеверино д’Арагонаның қаза болуы. 1490 жылы Тирольдік ақсүйектердің қарсылығы Зигмундты билікті Фредериктің ұлы, эрцгерцог Максимилианға беруге мәжбүр етті, ол кейін әкесінің орнына Киелі Рим империясының императоры болды. Зигмундтың Максимилианға билікті ерікті түрде бергені ме, әлде соңғысы оны күшпен мәжбүрлегені ме, белгісіз. 1496 жылы Зигмундтың қайтысымен Тирольдегі Габсбургтер Леопольд әулетінің тармағы жойылды, ал эрцгерцог Максимилиан әулеттің барлық иеліктерінің жалғыз мұрагері болды.

Sigismund (or Siegmund, sometimes also spelled Sigmund) was born at the Tyrolean court in Innsbruck; his parents were the Further Austrian duke Frederick IV of Austria and his second wife Anna of Brunswick [de], a daughter of the Welf duke Frederick I of Brunswick Lüneburg. A minor upon his father's death in 1439, the Inner Austrian duke Frederick V, Sigismund's first cousin, acted as regent until 1446. Frederick, elected King of the Romans (as Frederick IV) in February 1440, exploited all opportunities to extend his influence over the Further Austrian lands. He also interfered in the Old Zürich War in order to regain the former Habsburg territories lost to the Swiss Confederacy, while the Tyrolean nobles urged him to cede the rule to Sigismund. The mines of Tyrol remained an important source of revenue for Frederick and not until 1446, upon the end of his regency, Sigismund could accede to rulership over the Further Austrian (Vorderösterreich) possessions, which also included the Swabian territories of the Sundgau in southern Alsace, the Breisgau, and numerous smaller estates. His cousin had planned to marry him off to the French princess Radegonde, a daughter of King Charles VII the Victorious, however, she died in 1445. Sigismund, represented by Ludwig von Landsee, married Princess Eleanor of Scotland, the daughter of the Stuart king James I, on 8 September 1449, in an Augustinian church near Chinon. Sigismund was able to acquire large parts of the former County of Bregenz (in present day Vorarlberg) in 1451 and further estates in the Großwalsertal and Kleinwalsertal. Nevertheless, he had to cope with claims raised by Frederick's brother, Archduke Albert VI of Austria, and temporarily had to cede the rule over several Further Austrian territories to him. For much of his reign, he was engaged in disputes with Nicholas of Cusa, then Prince bishop of Brixen and raised to Cardinal in 1449, for the control of the Tyrolean Eisack, Puster and Inn valleys. Sigismund sided with Nicholas' opponent Gregory of Heimburg and in 1460, when he marched against the bishop's residence at Bruneck Castle, he was excommunicated by Pope Pius II. Nicholas fled to Todi in the Papal States, but fell ill and died in 1464, before the archduke surrendered in order to receive the papal pardon. In 1469, Sigismund sold several of his Swabian lands on the Rhine river, including the Alsace landgraviate, the County of Pfirt (Ferrette), the Breisgau and further cities, to the Burgundian Duke Charles the Bold. Sources are unclear, whether he sold them due to his debts he had accumulated owing to his luxurious lifestyle, or just "rented" them because he wanted to have them protected better against the expansion of the Swiss Confederacy. In turn, he extended his Vorarlberg possessions, purchasing the County of Sonnenberg in 1474 and, together with the Swiss (with whom he had concluded a peace treaty in Konstanz) and the Alsatian cities, he sided against Duke Charles of Burgundy in the Battle of Héricourt. In 1477, his cousin Frederick, crowned Holy Roman Emperor in 1452, elevated him to Archduke. Three years later, Princess Eleanor died, and in 1484, Sigismund married the 16 year old Catherine of Saxony, daughter of the Wettin duke Albert III of Saxony. He had no offspring from either marriage. In the later years of the 1470s and early 1480s Sigismund issued a decree that instituted a radical coinage reformation that eventually led up to the creation of the world's first really large and heavy silver coin in nearly a millennium, the guldengroschen, which the Habsburgs in Bohemia developed later into the thaler. This coin was the ancestor of many of the major European coin denominations to come later and also of the US dollar. Using new mining methods and technology, the largely quiescent silver mines in Tirol were brought back into production and soon numerous surrounding states were re opening old mines and minting similar coins. This production of large coinage exploded as silver from Spain's colonies in the Americas flooded the European economy. It is from these reforms in part that Sigismund acquired the nickname of der Münzreiche, or "rich in coin". Sigismund was easily swayed by the bad advice of his council and in March 1487 entered into a pointless war with the Republic of Venice, sometimes called the War of Rovereto. Tyrolean forces quickly seized silver mines in the Valsugana valley owned by Venice, and in April 1487 Sigismund outraged Venice further when he imprisoned 130 Venetian merchants traveling to the fair at Bozen (modern Bolzano) and confiscated their goods. Tyrol stormed the Pass of Calliano and later besieged the castle at Rovereto using a massive bombard, one of the earliest times such a large piece had been used in warfare. The war continued through summer but ended with no decisive victory for either side. One notable casualty of the conflict was the condottiero Roberto Sanseverino d'Aragona. By 1490 the opposition of Tyrolean nobles compelled Sigismund to hand over the rulership to Frederick's son Archduke Maximilian, who later succeeded his father as Holy Roman Emperor. Whether Sigismund voluntarily handed over power to Maximilian or was strongly coerced by the latter is not clear. With Sigismund's death in 1496, the Tyrolean branch of the Habsburg Leopoldian line became extinct, leaving Archduke Maximilian as sole heir to all the dynasty's possessions.