Кіріспе

Британдық Корольдік Әуе күштерінің түнгі ұшқышы Джон 'Мысық Көздері' Каннингэм (27 шілде 1917 – 21 шілде 2002) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік Әуе күштерінде (RAF) түнгі ұшқыш және сынақ ұшқышы болған. Соғыс кезінде британдық баспасөз оны жетістіктерін түсіндіру және жауға әуедегі радардың бар екенін хабарлаудан сақтау үшін "Мысық Көздері" деп атады. Каннингэм Ұлыбританияның оңтүстігіндегі Кройдон қаласында дүниеге келді, ол сол кезде Лондонның басты әуежайына жақын орналасқан. Жастығынан авиация саласына қызығушылық танытқан ол әкесінің әскери қызметтен аулақ болу тілегін уақытша орындап, de Havilland компаниясына инженерлік мамандыққа үміткер ретінде қабылданды. Сонымен қатар, ол Корольдік қосымша әуе күштеріне (RAuxAF) қосылып, 604-ші (Мидлсекс округі) эскадрильясының құрамына кірді. Каннингэм 1935 жылдың тамызында оқуын бастады, 1936 жылдың наурызында жеке ұшты және 1937 жылы қанат алды. Ол түрлі ұшақтарда ұшуға көп уақыт жұмсап, тәжірибелі ұшқышқа айналды. 1939 жылдың тамызында Каннингэм өз эскадрильясына қайта оралды, ол қазір Bristol Blenheim ұшағымен жабдықталған. Оның бақылаушысы Джимми Роунсли болды, ол соғыстың көп бөлігінде оның пулеметшісі және радиооператоры болып қызмет етті және оның жеңістеріне үлкен үлес қосты. 1940 жылдың шілдесінде эскадрилья арнайы түнгі ұрысшы бөлімшесі ретінде қайта құрылды және әуедегі радарлық (AI) радарды алған алғашқылардың бірі болды. 1940 жылдың қыркүйегінде Каннингэм эскадрилья басшысы (Sqn Ldr) болып тағайындалды. 1940 жылдың 19 қарашасы күні Каннингэм алғашқы жеңісін оді. 1941 жылдың маусымында "Блиц" аяқталған кезде ол 13 жау ұшағын жойды, үш жеңіс ықтимал деп есептелді және екеуі зақымдалды. Ұзақ демалыстан кейін 1942 жылы қанат командирі (Wg Cdr) болып тағайындалды. Сондай-ақ, ол 85-ші RAF эскадрильясына командир болып тағайындалды, сол кезде оның есебінде 16 жау ұшағы жойылған. 1943 және 1944 жылдың басында ол тағы төрт жеңіске қол жеткізді, біреуі ықтимал, ал біреуі зақымдалған. Каннингэмнің әскери мансабы 20 әуе жеңісімен, үш ықтимал және алты зақымдалған ұшақпен аяқталды. Соғыстың қалған уақытын әртүрлі штабтық лауазымдарда өткізді. 1945 жылдың мамырында Еуропадағы соғыс аяқталған кезде ол топ капитаны (Gp Cpt) шеніне жетті. Содан кейін ол 1960 жылдардың басында коммерциялық ұшақтарда ұшты және 1970 жылдардың соңына дейін авиация саласында жұмыс істеді. Ол British Aerospace (BAe) компаниясында атқарушы директор болып жұмыс істеді және 1980 жылы зейнетке шықты. Соғыс кезіндегі ерліктері мен азаматтық авиацияға қосқан үлесі үшін ол Британ империясы орденінің командирі (CBE) болып тағайындалды.

Ерте өмір

Джон Каннингем Лондонның оңтүстігіндегі Кройдон қаласында дүниеге келді. 7 сәуір түні ол ұрысшы асске айналды. 9./KG 26 эскадрильясының He 111 бомбалаушысы Портсмут және Портленд портына шабуыл жасағанда жойылды. Лейтенант Эрвин Хартман экипажымен бірге Каналға құлап түсті. 87 эскадрилья ұшқышы, лейтенант Дерек Харланд Уорд, теңізге тие бермес бұрын көріп атып түсірген жарқын шығынды жеңіс деп мәлімдеді. Дегенмен, «Хейнкель» Уорд оқ атқан кезде құлауға жақын болғандықтан, жеңіс Каннингхемге есептелді. 87 эскадрильяның күнделігінде сол түнгі жазбада осы факті расталды. Екі күннен кейін, 9 сәуірде, ол тағы бір He 111 жойды, одан кейін 11 сәуірде тағы біреуін және мүмкін жеңіске жетті. Оның кейінгі миссиясының құрбаны He 111 P 2, Werknummer 2002, 1G+HT, 9./KG 27 болуы мүмкін. Ұшқыш Лео Рот және экипаж мүшелері Оберфельдвебель Вильгельм Франке, Унтер-офицер Вальтер Рюггеберг және Фриц Унтеризер қаза тапты. 307 эскадрилья ұшқышы да осы ұшақты жойғанын мәлімдеді, ол 01:35-те Дорсет графтығының Лайдлинч ауылындағы Проуэрс фермасына құлап түсті. 1941 жылдың 31 мамыры мен 1 маусымы аралығында Каннингем мен Роунсли тағы бір He 111 жойды, осымен Люфтваффе өзінің соңғы ірі шабуылын аяқтады. Ол сол түні жоғалған 24 неміс бомбалаушысының бірі болды. Келесі күні таңертең Каннингем уақытша эскадрилья басшысы болып тағайындалды.

Насихаттау

1941 жылдың басында британдық баспасөзге Әуе министрлігінің рұқсатымен Каннингэмге жақындап, оның тәжірибесі туралы жазуға мүмкіндік берілді. Цензураның болмауының бір себебі – халықтың рухын көтеру еді. Блитцтің басында азаматтар арасында немістердің түнде Ұлыбританияға еркіндікпен шабуыл жасай алады деген қабылданыс болды. Каннингэмнің ерліктерін жариялау RAF-тың қарсы шабуыл жасап, Люфтваффеге зиян келтіріп отырғанын халыққа сендіру мақсатында жасалды. Осы мақсатта Каннингхэмға ерекше назар аударылды, бірақ Ронслидің оның жетістіктеріне қосқан үлесі көбінесе ескерілмеді. Әуе министрлігі RAF-тың түнгі ұшқыштарында радар бар екенін жаудың білгісі келмеді. Неміс түнгі ұшқыштары мұндай құрылғылармен көп уақыттан кейін ғана жабдықталды. Оның орнына Каннингэмнің табыстарын түсіндіру үшін аңыз құрылды. Ол алғашқы түнгі ұрысшы болғандықтан, баспасөзге оның суретін жариялауға рұқсат берілді. Суреттерде оның көру қабілетінің ерекше екені, қараңғыда үй мысығы сияқты көре алатыны жазылды. Сондай-ақ, оның сәбіз жеуі А витаминімен қамтамасыз етіп, түнде жақсы көруге көмектесетіні айтылды. Каннингэм бұл жолы көпшіліктің құрмет көрсетуін ұнатпады, бірақ «Мысық көздері» (Cat's Eyes) деген атауды қажетті алдау деп қабылдады. 1978 жылы ол қызметтері үшін Сегрев жүлдесімен марапатталды. Ол Ұлыбритания шайқасының қатысушылары болған Уитгифт мектебінің бұрынғы оқушыларының құрметіне орнатылған мемориалдық тақтада тізілген; тақта мектепте 2006 жылы ашылды.

Медальдерді сату

Куннингем 2002 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның қызмет медальдары мен ұшуға қатысты естелік заттары де Хавиланд ұшақ компаниясының сенім қорына берілді. Медальдер кейіннен 2012 жылдың 6 қыркүйегінде 384 000 фунт стерлингке сатылды, осы қаражат Bentley Priory Battle of Britain Trust Appeal атынан жастарға арналған білім беру орталығы, мұражай және ұшу стипендияларын қаржыландыруға жұмсалды.