Кіріспе

Рауль де Камбрей – 12-13 ғасырлардағы француз эпостық поэмасы (chanson de geste), оның мазмұны атақты батырдың иелігін алу үшін болған шайқастары мен осы шайқастардың салдарына арналған. Ол көбінесе «нақарасты вассалдар циклына» немесе «Дун де Майенс жырларына» жатқызылады.

Сюжет

Рауль де Камбрей, Камбрей графы Рауль Тайлефердің қайтыс болғаннан кейін оның әйелі Алайспен, король Луи д’Отремердің әпкесі, – оның әкесінің жерлері басқа біреуге берілген болатын, – Вермандуи феодалын талап етті, ол Вермандуи иегері Герберттің төрт ұлының заңды мұрасы еді. Король Луи бас тартқан соң, ол соғысқа шықты. Вермандуи жағынан басты батыр Герберт графының немересі Бернье болды, ол Раульдің жанындағы шалқасы және адал қолдаушысы болған, бірақ анасының тағдыры оны қарсылыққа итерді, оның анасы Ориньи шіркеуінде монахтармен бірге өртеліп өлтірілген еді. Бернье соңында қорқынышты Раульді жекпе-жекте өлтірді, бірақ сырттай татуласқаннан кейін өзі де өлтірілді, ал қандық қарымта оның ұлдарына қалды.

Мәтін

Рауль де Камбрей бізге әртүрлі сападағы 3 қолжазба арқылы жеткен. Оның ең толық нұсқасы 13 ғасырға жатады, бірақ кейбір бөлімдері жоқ. Қазіргі кезде сақталған өлең шамамен 8542 он буынды тармақтан тұрады (басылымға және жоғалған материалды толықтыруға енгізілген түзетулерге байланысты; бұл жерде Киблер басылымы қолданылған), оның алғашқы 5373 тармағы ырғақты лайларға, ал қалған тармақтары ассинанс лайларға топтастырылған. Ассонанс бөлімі әдетте екі бөлімнің ескісі саналатын болса да, оның романтикалық элементтерінен көрініп тұрғанындай, бұл бөлімнің шын мәнінде кейінірек жазылған болуы мүмкін, бәлкім, архаикалық үнді қалаушы ақынның қолынан шыққан. Қазіргі 13 ғасырлық (шамамен 1200 жылы жазылған) эпикалық поэма үш кезеңде жазылған сияқты: 12 ғасырдың басында Рауль туралы ассинанс бөлімі; 12 ғасырдың соңында түпнұсқа бөлімнің ырғаққа келтірілуі, сонымен қатар Раульдің жүйесі Готье туралы бөлімнің қосылуы; соңында, 13 ғасырдың басында романдардан шабыттанған Бернье туралы оқиғаның ассинанс түрінде қосылуы. Дегенмен, (лаяр 120-121) өлең Лаондық асыл трувер Бертолайс жазған нұсқаға негізделгендігі айтылады, ол өзі көрген оқиғаларды баяндаған. Рауль де Камбрей, Гарин ле Лохереннің басқа провинциялық жестілері сияқты, феодалдық басшылардың жеке соғыстарынан туған қиратудың суретін көрсетеді. Бұл оқиғаға ұқсас, халық поэзиясынан шабыттанғаны анық, Ваулсорттың жылнамасында (ред. Ашери, Spicilegium, II. 100-беттен бастап), және ол бұрынғы редакцияға сәйкес келеді.

Тарихи дереккөздер

Бұл оқиғалардың күнін нақты анықтауға болады. Флодоар (Анналы, Anno 943) Герберт графы сол жылы қайтыс болды және оны ұлдары Сент-Квентинге жерледі, олар Рауль де Гуйдің ұлы Рауль әкелерінің иеліктеріне шабуыл жасауға дайындалып жатқанын білгенде, оған шабуыл жасап, өлтірді деп хабарлайды. Оқиғаның басқа тұлғаларының кім екені де тарихи дереккөздер арқылы анықталды. Поэманың үшінші бөлігі, батыры Бернье болған, кейінірек жазылған және оқиғалық роман сипатына ие.