Кіріспе

Mieczysław Zygfryd Słowikowski (Jazgarzew, Варшаваның жанында, 1896–1989, Лондон), сондай-ақ "Rygor Słowikowski" деп те аталады, – Польша армиясының офицері. Оның Солтүстік Африкадағы барлау жұмысы 1942 жылғы "Шағын шам" (Operation Torch) операциясына одақтастардың дайындықтарын жеңілдетті. Ол "Солтүстік Африкада желісі бар жалғыз одақтас агенті" деп сипатталған.

Өмір

Словиковский 1915 жылы Польша армиясына қосылып, 1919-1921 жылдардағы Польша-Кеңес соғысында қатысты. 1925 жылы жоғары әскери білімін аяқтағаннан кейін Польша қорғаныс министрлігінде жұмыс істеді. Төрт жыл бойы ол маршал Юзеф Пилсудскийдің штабында қызмет етті. 1937 жылы Сыртқы істер министрлігіне ауысып, Кеңес Украинасының Киев қаласындағы Польша консулдығының хатшысы болып тағайындалды. Бірақ оның басты міндеті Ресейдің оңтүстігінде барлау жұмысын жүргізу болды. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Словиковский Франциядағы Польша армиясының құрамында қызмет етті. 1940 жылдың маусымында Франция Адольф Гитлер Германиясына капитуляциялаған кезде Словиковский поляк әскери қызметшілерін құпия түрде эвакуациялауды ұйымдастырды, содан кейін Лондондағы поляк әскери билігіне есеп беретін барлау қызметін құрды. 1941 жылдың шілдесінде Словиковский Алжирге кетті, онда ол (кодолық аты "Ригор" – польша тілінде "Қатаңдық") "Африка агенттігін" құрды, ол Екінші дүниежүзілік соғыстың ең табысты барлау ұйымдарының бірі болды. Бұл істе оның поляк одақтастары лейтенант-полковник Гвидо Лангер және майор Максимилиан Ченжки болды. Агенттік жинаған ақпарат американдықтар мен британдықтарға 1942 жылдың қарашасында Солтүстік Африкадағы "Шағын шам" операциясын жоспарлауда пайда болды. Бұл соғыстағы одақтастардың алғашқы ірі десанттық операциясы болды, және оның табысы одақтастардың Италия кампаниясына жол ашты. Британдық тарихшы М.Р.Д. Фут Словиковскийдің "Құпия қызметте" атты кітабының алғы сөзінде былай деп жазады: Рыгор, өзін өзі [ ] деп атағандай, барлық ережелерді білді; және оларды қашан бұзу керектігін де білді. Балаларға жақындамаңыз; бірақ оның ұлы онымен бірге болды, онда ол жасөспірім шағында, және пайдалы күзетші болды. Әйелдерді техникалық әскери тапсырмаларға жұмысқа алмаңыз; бірақ оның әйелі оған шифрлауда көмектесті. Жаудың қауіпсіздік қызметтеріне жақындамаңыз; бірақ ол оған және оның отбасына қажетті барлық жалған құжаттарды ұсынып тұрған, наразылық білдірген жоғары полиция офицерімен достық қарым-қатынас жасады. Барлық кедергілерге қарамастан – жергілікті деңгейде де, Лондондағы эмигрант поляктардан келген практикалық емес нұсқаулар түрінде де – ол және ол ұйымдастырған қосалқы агенттер көптеген әскери, экономикалық және саяси деректерді ұсынды, олар 1942 жылдың қарашасында "Шағын шам" операциясын, Алжир мен Мароккоға ағылшын-американдық шабуылды жоспарлауда маңызды рөл атқарды. Солтүстік Африкадағы одақтас кампаниясына оның бағалы үлесі үшін Словиковский 1944 жылдың 28 наурызында Ұлыбританияның Британ империясы орденімен марапатталды және Солтүстік Африкадағы одақтас күштердің бас қолбасшысының орынбасары генерал Джейкоб Деверстен Американың Еңбегі үшін орденін алды. Салтанатты рәсім Алжирдің "Үкімет алаңында" өтті. Польша әскери билігі майор Словиковскийді 1943 жылдың тамызында Польшаның "Құрметтің алтын кресі" орденімен марапаттаған еді. 1944 жылдың қыркүйегінде Словиковский Ұлыбританияға ауыстырылды, онда ол Шотландиядағы Криффтегі Польша жаяу әскерін даярлау орталығының штаб бастығы болып тағайындалды. 1947 жылы демобилизациядан кейін ол Лондонда тұрақтады.

Теледидар деректі фильм

Француз Солтүстік Африкасындағы Словьиковскийдің тарихы, Одақтастардың басып кіруінен (Операция Факел) бұрын, "Касабланканың көлеңкелері" (/Powrót do Casablanki) деректі фильмінде баяндалады. Бұл деректі фильм 2009 жылы шықты. Оны Малгоша Гаго және Болеслав Сулик түсірді, ал Arte France, Ideale Audience, TVN және Studio N Art Inc. өндірді.