Орсеоло әулеті: Венецияның күшті тегі

Кіріспе

Орсеоло әулеті – Венецияның алғашқы дождары Орсо Ипато мен оның ұлы Теодато Ипатодан тараған күшті венециялық ақсүйектер әулеті. Орсеоло әулетінен төртеу дож, Венеция флотының қолбасшысы және Венгрия королі болды. Олар революциядан кейін Святой Марк базиликасын және Дож сарайын қайта жаңартысты.

Атақты мүшелер

Пьетро I Орсеоло (шамамен 928–987) 976 жылы тамызда дож сайлану алдында Киелі Рим императоры Оттон I-нің елшісі болды. Осы оқиғаға дейін Венецияның бір бөлігі өртеніп, Пьетро Санкт-Марк базиликасы мен Дож сарайын қайта жасай бастады. Дегенмен, ол көбінесе діндарлығы мен жомарттығымен танымал, екі жыл басқарғаннан кейін Венециядан құпия түрде кетіп, Францияның Пиреней-Ориентальдегі монастырьға қоныстанды, онда өмірінің соңына дейін тұрды. 1731 жылы қасиетті деп жарияланды. Пьетро I Орсеолоның ұлы Пьетро II Орсеоло (1009 жылы қайтыс болды) 991 жылы осы лауазымға сайланды. Ол көрнекті құрылысшы болған, бірақ оның ең маңызды жұмысы Адриатика теңізінің қаракшыларын талқандау және Далмация жағалауының үлкен бөлігін Венеция билігіне бағындыру болды, осылайша республика саудасын үлкен және шұғыл қауіптен құтқарып, жеңілдетті. Бұл табысқа жеткен флотты дог жеке бастықтап, 1000 жылдың 9 мамырында Аспанға Көтерілу күні теңізге шықты, саяхаты үздіріссіз сәттілікке ие болды. Осы жеңістің құрметіне венециялықтар кейіннен «Теңіздің үйлену тойы» (Sposalizio del Mar) аталған рәсімді орнатып, оны әр жылғы Аспанға Көтерілу күні тойлайтын болды, ал дож өзінің лауазымына Далмация герцогы атағын қосты. Пьетроның мемлекетке жасаған көптеген қызметтері маңызды болды, сондықтан оны Венецияның саудалық қуатының негізін қалаушылардың бірі деп айтуға болады. Дож император Оттон III және Константинополь императорларымен жақын қарым-қатынаста болды, 1003 жылы сарациндерге қарсы жорық жасап, оларды Бари қамалын көтеруге мәжбүр етті. 1003 жылы оның ұлы Джованни онымен бірге дож болып тағайындалды, ал 1007 жылы Джованни қайтыс болғаннан кейін, тағы бір ұлы Оттон осы лауазымға ие болды. Оның немересі Петр Крешимир IV Хорватия және Далмация патшасы болды. Отто Орсеоло (1032 жылы қайтыс болды), император Оттон III оның құдасы болған, 1009 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін жалғыз дож болды. Ол Венгрия королі Стефан I-нің қарындасымен үйленді, оның билігінде Венеция қуатты және гүлденген. Оның ағаларының бірі Орсо Градоның патриархы, екіншісі Виталис Торчеллоның епископы болды. Бірақ Орсеоло отбасының өсіп келе жатқан байлығы мен ықпалы венециялықтарды алаңдатты. 1024 жылы Оттон мен Орсо Венециядан қуылды, бірақ Орсоның қарсыласы, Аквилея патриархы Поппо Градоны басып алғанда, жер аударылған дож және оның ағасы қайта шақырылып, Градо қайта жаңғыртылды. 1026 жылы Оттон қуылды, ол Константинопольде баспана тауып, өліміне дейін сонда тұрды, бірақ 1030 жылы елшілік оны Венецияға қайта оралуға шақырды, онда оның ағасы Орсо он төрт ай бойы агент ретінде жұмыс істеді. Орсо 1045 жылы қайтыс болғанға дейін Градоның патриархы болды, ал Орсеоло отбасының тағы бір мүшесі Доменико 1031 жылы бір күнге дож болды. Орсеололардың құлауынан кейін венециялықтар ешбір дож өзінің мұрагерін тағайындамауы және онымен бірге билік ететін ешкімді тағайындамауы керек деп шешті. Отононың ұлы Пьетро Венециялық 1038 жылы оның ағасы, Святой Стефан қайтыс болғаннан кейін біраз уақыт Венгрия патшасы болды. Венгрия королі Петр Орсеоло Арпад әулетінен шыққан Венгрия королі Стефан I-нің сіңлісінің ұлы болды. Ол Киелі Рим императоры Генрих II-нің немересі және Трансильванияның Гюланың шөбересі болды. Ол белсенді сыртқы саясатымен және Бавария мен Богемияға басып кіргенімен танымал болды. Ол Австрияға жер аударылды, бірақ кейін император Генрих III оны Венгрия патшасы ретінде қайта орнатып қойды. Дож Отто Орсеолоның қызы Фрозза Орсеоло Австрия маргравы, Бабенберг әулетінің мүшесі Адальбертке тұрмысқа шықты. Олардың ұлы Эрнест Веттин әулетінің мүшесі Эйленбургтің Аделаидасына үйленді. Далмация герцогы Джованни Орсеоло Византия императоры Василий II-мен одақтасып, Венецияның кодугиі болды. Ол Шығыс Рим империясының Рим императорлары әулеті Аргирос әулетінен шыққан Мария Аргиропулинаға үйленді. Kohlschütter, Venedig unter dem Herzog Peter II. Орсеоло (Геттинген, 1868); Х. Ф. Браун, Венеция (1895); Ф. С. Ходжсон, Венецияның ерте тарихы (1901); және В. С. Хазлитт, Венеция Республикасы (1900) қараңыз.

Pietro I Orseolo (c.928–987) acted as ambassador to the Holy Roman Emperor Otto I before he was elected doge in August 976. Just previous to this event part of Venice had been burned down and Pietro began the rebuilding of St. Mark's Basilica and the Doge's Palace. He is chiefly celebrated, however, for his piety and his generosity, and after holding office for two years he left Venice secretly and retired to a monastery in the Pyrénées Orientales, France, where he passed his remaining days. He was canonized in 1731. Pietro II Orseolo (died 1009), a son of Pietro I Orseolo, was himself elected to this office in 991. He was a great builder, but his chief work was to crush the pirates of the Adriatic Sea and to bring a long stretch of the Dalmatian coast under the rule of Venice, thus relieving the commerce of the republic from a great and pressing danger. The fleet which achieved this result was led by the doge in person; it sailed on Ascension Day, 9 May 1000, and its progress was attended with uninterrupted success. In honor of this victory the Venetians instituted the ceremony which afterwards grew into the sposalizio del mar, or Marriage of the Sea, and which was celebrated each year on Ascension Day, while the doge added to his title that of duke of Dalmatia. In many other ways Pietro's services to the state were considerable, and he may be said to be one of the chief founders of the commercial greatness of Venice. The doge was on very friendly terms with the emperor Otto III and also with the emperors at Constantinople, and in 1003 he sailed against the Saracens and compelled them to raise the siege of Bari. In 1003 his son Giovanni was associated with him in the dogeship, and on Giovanni's death in 1007 another son, Ottone, succeeded to this position. His grandson, Peter Krešimir IV, also became King of Croatia and Dalmatia. Otto Orseolo (died 1032), whose godfather was the emperor Otto III, became sole doge on his father's death in 1009. He married a sister of King Stephen I of Hungary, and under his rule Venice was powerful and prosperous. One of his brothers, Orso, was patriarch of Grado; another, Vitalis, was bishop of Torcello, but the growing wealth and influence of the Orseolo family soon filled the Venetians with alarm. About 1024 Ottone and Orso were driven from Venice, but when Orso's rival, Poppo, Patriarch of Aquileia, seized Grado, the exiled doge and his brother was recalled and Grado was recovered. In 1026 Ottone was banished; he found a refuge in Constantinople, where he remained until his death, although in 1030 an embassy invited him to return to Venice, where his brother Orso acted as agent for fourteen months. Orso remained patriarch of Grado until his death in 1045, and another member of the Orseolo family, Domenico, was doge for a single day in 1031. After the fall of the Orseoli the Venetians decreed that no doge should name his successor, or associate any one with him in the dogeship. Ottone's son, Pietro the Venetian, was King of Hungary for some time after the death of his uncle, St. Stephen, in 1038. Peter Orseolo, King of Hungary, succeeded his uncle Stephen I of Hungary of the Árpád dynasty. He was the nephew of Henry II, Holy Roman Emperor, and a great grandson of Gyula of Transylvania. He was known for his active foreign policy and for having invaded Bavaria and Bohemia. He was forced to exile in Austria but later restored as King of Hungary by Emperor Henry III. Frozza Orseolo, daughter of Doge Otto Orseolo, was married to Adalbert, Margrave of Austria, member of the House of Babenberg. Their son Ernest married to Adelaide of Eilenburg, member of the House of Wettin. Giovanni Orseolo, Duke of Dalmatia, made an alliance with the Byzantine Emperor Basil II and became co doge of Venice. He was married to Maria Argyropoulina, of the House of Argyros; a family of Roman Emperors of the Eastern Roman Empire. See Kohlschütter, Venedig unter dem Herzog Peter II. Orseolo (Göttingen, 1868); H. F. Brown, Venice (1895); F. C. Hodgson, The Early History of Venice (1901); and W. C. Hazlitt, The Venetian Republic (1900).