Кіріспе

Родезиялық кәсіпкер (1927–1995)

Харви Гренвилл Уорд (1927 – 1995 сәуір) – Родезия радио хабар тарату корпорациясының бас директоры, антикоммунистік көзқарастарымен және Родезия мен Оңтүстік Африкадағы Иан Смит үкіметін қолдауымен танымал болды. Уорд Консервативті дүйсенбілік клубтың белгілі мүшесі еді.

Ерте өмір

Уорд Оңтүстік Родезияда ағылшын әкесі мен Оңтүстік Африкалық анасының отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы Африкаға қоныс аударып, теміржол құрылысын қаржыландыру және көптеген қонақүйлер салу сияқты кәсіптермен айналысты. Олар 1937 жылға дейін Виктория шаршыма қонақүйін басқарды. Ол журналистикада мансабын «Кейп Аргус» газетінен бастап, кейіннен «Рейтерс» агенттігі үшін Африка журналистикасы саласындағы маман болып, 1950-ші жылдардың соңы мен 1960-шы жылдардағы үлкен әлеуметтік дүрбелеңдерді жариялады. Содан кейін ол Солсбериге қоныстанды және «Родезия Геральд» газетінің жаңалықтар қызметінің басшысы болды, соңында Родезия радио хабар тарату корпорациясының бас директоры болды, бұл оны үкіметтік пропаганданы басқаруға бекітті. Уордтың мемлекеттік телеарнада көрсетілетін спорттық бағдарламалардан қара спортшылардың жетістіктері туралы сілтемелерді алып тастағаны айтылады.

Жер аудару

Қарулы көтеріліс, бірнеше жылдық келіссөздер және Батыстың талабы бойынша Оңтүстік Африка тарапынан санкциялар салынғаннан кейін, 1979 жылы Иан Смит үкіметінің орнына африкалық көпшіліктің билігі келді. Уорд бұл оқиғаны "батыс елдерінің өз тектілеріне жасаған қиянаты" деп сипаттады. Смит үкіметінің белгілі қолдаушысы болғандықтан, Уорд Зимбабведен кетуге мәжбүр болды. Ол отбасымен Оңтүстік Африкаға көшіп, ондағы ақ нәсілді азшылық үкіметіне халықаралық экономикалық санкциялардан қалай сақтануға болатыны туралы кеңес берді.

Коммунизмге қарсылық

Кейін Уорд көптеген африкалық көшбасшылардың саяси кеңесшісі болды және халықаралық барлау қызметіне қатысты. Оның қағидасы "коммунизмге қарсы күреске берілгендік" болды және ол бүкіл әлемді аралап, қарсы көтеріліс және терроризм туралы лекция оқыды. Ол Кеңес Одағын "бандиттер" басқаратын, мүлдем сенімсіз мемлекет деп сипаттады. Ол бұрынғы Кеңес блогындағы антикоммунистік көтерілістерді қолдап, оны "жақсылық пен жамандық арасындағы қарапайым күрес" деп атады. Африкада Уорд үмітсіздікке толы болды. "Африка – барлық құрлықтардың ең көп қанауға ұшыраған құрлығы, және олай болып қалады. Африкада ешқашан бейбітшілік болған емес, мен тайпалық қақтығыстардың, аурулардың және басқа да апаттардың таралуының аяқталуын көре алмаймын", – деді ол.

Дүйсенбілік клуб

Уорд консервативті дүйсенбілік клубтың шетелдегі мүшесі болды және 1977 жылғы 26 шілдеде Хитроу әуежайындағы иммиграциялық қызметкерлер оны жеті сағат ұстағаннан кейін, Ұлыбританияға кіруге рұқсат бермей, Мюнхенге басқа ұшаққа отырғызғандықтан, өзін кішкентай сенсацияның ортасында тапты. Ол 29-ы күні Лордтар палатасында консервативті партияның бұрынғы депутаты Гарольд Сореф ұйымдастырған «Дүйсенбі клубының» Африка комитеті отырысында сөз сөйлеуі және Глостерширдегі туыстарына баруы жоспарланған еді. Уордтың бұрынғы сапарларында неге кіруге рұқсат берілмегенін сұрағанда, Ішкі істер министрлігінің өкілі: «Мен білмеймін. Бұл қателік немесе көңілсіздік болуы мүмкін» деді. Консервативті партияның парламент мүшелері Джон Биггс Дэвисон, сэр Патрик Уолл және Тедди Тейлор Ішкі істер министрлігіне ресми наразылық білдірді. 1982 жылы ол «Дүйсенбі клубының» журналы «Жұма күні әлемінде» «Зимбабве бүгін» атты мақала жариялады, оның мазмұны болашақты болжады. 1986 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін ол Ұлыбританияға көшіп келді. Оның төрт баласының үшеуі Оңтүстік Африкада қалды. 1988 жылғы қазан айында Консервативті партия конференциясында «Батыс мақсаттары» (Ұлыбритания) (Уорд та мүше болған) «Халықаралық терроризм – Батыс қалай қарсы күресе алады?» тақырыбында қосымша жиын өткізді. Харви Уорд, сэр Альфред Шерман, парламент депутаты Мартин Смит және парламент депутаты Эндрю Хантер сөз сөйледі. Соңғысы Уақытша ирландиялық республикалық армиясы (ИРА) мен Африка Ұлттық Конгресі (АНК) арасындағы жоғары деңгейдегі байланыстар туралы айтты. 1989 жылы Уорд Глазгодағы Ossian Books Ltd компаниясында Джеймс Гибб Стюартқа жұмыс істеді. Ол саяхаттап, дәріс беруді жалғастырды және Консервативті партияға қосылды. Ол Консервативті дүйсенбілік клубтың Сыртқы істер комитетінің белсенді мүшесі болды және 1990 жылға қарай клубтың атқару комитетіне де кірді.

Таңдау

1991 жылы Уордтың Оңтүстік Африка қауіпсіздік полициясының қызметкері Пол Эразммен бірлесіп, Винни Мандела мен оның қыздарына қарсы жалған айыптауларды құпия түрде таратып, оларды нимфоманиямен және есірткіге тәуелділікпен айыптағаны хабарланды. Бұл мәліметтер Африка Ұлттық Конгресінің наразыларынан алынған деп айтылды. Олардың мақсаты – АНК басшылығын бөліп-жару болды. Содан кейін бұл ақпарат The Independent, Sunday Times және Vanity Fair сияқты басылымдарда жарияланды. Кейін Эразм осы және басқа да істердегі әрекеттеріне өте өкініш білдірді және Манделамен келісуге тырысты. Ол Уордтың 1990-шы жылдардың соңындағы үгіт науқанындағы рөлін Уорд қайтыс болғаннан кейін ғана айтты.

Кейінгі өмірі

1990 жылдардың басында Уордтың төртінші баласы, бұрын Ұлыбритания полиция қызметінде қызмет еткен Ровена Оңтүстік Африкаға қайтып келді. Уорд одан кейін Порт-Элизабетке ұлы Харви және келіні Кэтимен бірге көшіп келді. Оның соңғы ресми іс-шарасы 1995 жылғы наурыз айында Порт-Элизабеттегі Робби Бернс қоғамында сөйлеген сөзі болды. Бір ай өткен соң, ол боулинг ойнаған кезде жүрек талмасынан көз жұмды.