Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Африкадағы британдық колония, 1923-1965 жылдардағы британдық колония.
British colony in Africa, 1923 to 1965
the British colony
Оңтүстік аймақ, алтынның мол қорымен белгілі, алғаш рет 1890 жылы БСАК-тың Пионерлік колоннасы Матабеле патшасы Лобенгуладан және түрлі Машона тайпаларының басшыларынан алынған минералдық концессия негізінде сатып алынды. Бечуана және Португалия да осы аумаққа талаптанғанмен, оның түпкілікті халқы – Бушмендер немесе ‘Хоисан’ ежелгі тарихтан бері оны мекендеп, кейбір бөліктерінде тұруын жалғастырды. 1970 жылы Родезия Республикасы үкіметінің бір жақты шешімімен колония таратылғаннан кейін, Оңтүстік Родезия колониясы 1979 жылы Зимбабве Республикасының алдыңғы мемлекеті ретінде қайта құрылды, ол өз кезегінде Зимбабве Республикасының алдыңғы мемлекеті болды. Оның нақты географиялық шекаралары – Замбези және Лимпопо өзендері, ал қалған шекаралары шартты және колониялық кезеңге дейінгі тайпалардың халықтары мен иеліктерімен біртіндеп үйлеседі. Британдық колония 1923 жылы заңды түрде құрылды, оған дейін Британдық Оңтүстік Африка компаниясы және оның көптеген британдық текті субконцессионерлері басқарды. 1953 жылы ол Родезия мен Ньясаленд Федерациясына қосылды, ол 1963 жылға дейін сақталды. Оңтүстік Родезия Родезия деп аталды және 1980 жылға дейін де-юре британдық колониясы болып қала берді. Алайда, 1965 жылы Родезия үкіметі тәуелсіздік туралы бір жақты декларация (UDI) жариялап, толық тәуелсіз Родезияны құрды, ол бірден мойындалмаған мемлекетке айналды. 1979 жылы ол көпшілік билігімен Зимбабве Родезиясы болып қайта құрылды, бірақ халықаралық мойындауға қол жеткізе алмады. 1979 жылғы желтоқсандағы Ланкастер Хаус келісімінен кейін британдықтардың уақытша басқаруынан кейін, 1980 жылғы сәуірде ел халықаралық деңгейде мойындалған тәуелсіздікке ие болды.
This southern region, known for its extensive gold reserves, was first purchased by the BSAC's Pioneer Column on the strength of a Mineral Concession extracted from its Matabele king, Lobengula, and various majority Mashona vassal chiefs in 1890. Though parts of the territory were laid claim to by the Bechuana and Portugal; its first people, the Bushmen or 'Khoisan' had possessed it from the very beginning of prehistory and had continued to inhabit some parts. Following the colony's unilateral dissolution in 1970 by the Republic of Rhodesia government, the Colony of Southern Rhodesia was re established in 1979 as the predecessor state to the Republic of Zimbabwe Rhodesia which in turn was the predecessor state of the Republic of Zimbabwe. Its only true geographical borders are the Zambezi and Limpopo Rivers, its other boundaries being more or less arbitrary and merging imperceptibly with the peoples and domains of earlier chiefdoms from pre colonial times. The British colony was established de jure in 1923, having earlier been occupied, constructed and administered by the British South Africa Company and its sub concessionaires who were mostly British subjects. In 1953, it was merged into the Federation of Rhodesia and Nyasaland, which lasted until 1963. Southern Rhodesia was renamed Rhodesia and remained a de jure British colony until 1980. However, the Rhodesian government issued a Unilateral Declaration of Independence (UDI) in 1965 and established a fully independent Rhodesia, which immediately became an unrecognised state. In 1979, it reconstituted itself under majority rule as Zimbabwe Rhodesia, which also failed to win international recognition. After a period of interim British control following the Lancaster House Agreement in December 1979, the country achieved internationally recognised independence as Zimbabwe in April 1980.
"Родезия" атауымен шыққан
Бастапқыда, 1895 жылы «Родезия» атауы қолданыла бастағанға дейін, аймақ «Оңтүстік Замбезия» деп аталды, бұл Замбези өзеніне сілтеме еді. Бұл британдық империя құрушы және Оңтүстік Африкаға британдық экспансияның маңызды тұлғасы Сесил Родстың құрметіне жасалды. 1888 жылы Родс жергілікті ең беделді дәстүрлі көшбасшылардан, Рудд концессиясы және Ндебеле халқының патшасы Лобенгула қол қойған Моффат шарты сияқты келісімдер арқылы минералдық құқықтарды алды. «Оңтүстік» термині алғаш рет 1898 жылы қолданылды және 1964 жылы Родезия мен Ньясаленд Федерациясы тарағаннан кейін күнделікті қолданыстан шығарылды. «Родезия» атауы 1979 жылы Зимбабве Родезиясы құрылғанға дейін елдің ресми атауы болып қала берді. Заңды тұрғыдан, британдық көзқарас бойынша, «Оңтүстік Родезия» атауы 1980 жылдың 18 сәуіріне дейін, Зимбабве Республикасы жарияланғанға дейін қолданыла берді. Британ үкіметі Родстың компаниясы – Британдық Оңтүстік Африка компаниясы (БСАК) Лимпоподан Танганьика көліне дейінгі аумақты протекторат ретінде басқаруға келісті. Королева Виктория 1889 жылы осы жарғыға қол қойды. Родс 1890 жылы осы құжатты жақсы қаруланған Британдық Оңтүстік Африка полициясы (БСАП) күзетіп, үлкен аң аулаушы Фредерик Селус басшылық еткен пионерлік колоннаны Матабелеленд арқылы және Шона аумағына, Форт-Солсбери (қазіргі Хараре) құру үшін жіберуді осымен негіздеді. 1893–1894 жылдары жаңа Максим мылтықтарының көмегімен БСАП Ндебелелерді Бірінші Матабеле соғысында жеңді, бұл соғыс король Лобенгуланың және Шангани патрулінің көптеген мүшелерінің қаза болуына әкелді. Трансвааль Республикасына жасалған сәтсіз БСАП Джеймсон рейдінен кейін көп ұзамай, Ндебелелерді олардың рухани көшбасшысы Млимо ақ колонизаторларға қарсы көтерді, осылайша Екінші Матабеле соғысы (1896–97) басталды, ол британдық қоныстанушылардың жартысына жуығының қырылуына әкелді. Айлар бойы қан төгілістен кейін Млимо американдық барлаушы Фредерик Рассел Бернхэм тауып, атып өлтірді. Содан кейін Родс Матобо төбелеріндегі Ндебеле бекінісіне қарусыз кірді және импиді қаруларын тастауға көндірді, осылайша көтеріліс тиімді түрде аяқталды. 1899 жылы компанияның азаматтық істерін басқару үшін заңнамалық кеңес құрылды, онда сайланған орындықтардың аз бөлігі болды, арқылы БСАК үкіметтік шараларды қабылдауы керек еді. Компания британдық институт болғандықтан, онда қоныстанушылар мен капиталистердің үлесі басым болды, ал қалған бөлігі жергілікті қара африкалық тайпа басшыларына тиесілі болды, ал осы кеңеске сайлаушылар тек акционерлерге ғана шектелгендіктен, сайлаушылардың көп бөлігі ақ қоныстанушылар болды. Уақыт өте келе, қоныс аударушылар саны артып, олардың көпшілігі компанияда үлес алу үшін қажетті жер көлеміне ие болмады немесе компанияны жұмысшы ретінде қолдайтын салада жұмыс істеді, нәтижесінде, бірнеше рет белсенділік сайлау орындарының үлесін арттырып, ақыр соңында акция иелері емес адамдарға сайлауда дауыс беру құқығын берді. 1918 жылға дейін сайлаушылар арасында БСАК билігін сақтау туралы пікір басым болды, бірақ елдің дамуы мен қоныстанудың артуына байланысты пікір өзгерді. Сонымен қатар, британдық соттарда жеке меншікте емес жерлер БСАК емес, британдық тәжге тиесілі деген шешім өзін-өзі басқару науқанына үлкен серпін берді. Осыдан туындаған келісім бойынша, өзін-өзі басқаруға өткен үкімет, колонияға сатылатын тәждік жерлер осы колонияда сайлау құқығына ие болды.
Initially, the territory was referred to as "South Zambezia", a reference to the River Zambezi, until the name "Rhodesia" came into use in 1895. This was in honour of Cecil Rhodes, the British empire builder and key figure during the British expansion into southern Africa. In 1888 Rhodes obtained mineral rights from the most powerful local traditional leaders through treaties such as the Rudd Concession and the Moffat Treaty, which was signed by King Lobengula of the Ndebele people. "Southern" was first used in 1898 and dropped from normal usage in 1964, on the break up of the Federation of Rhodesia and Nyasaland. "Rhodesia" then remained the name of the country until the creation of Zimbabwe Rhodesia in 1979. Legally, from the British perspective, the name Southern Rhodesia continued to be used until 18 April 1980, when the Republic of Zimbabwe was promulgated. The British government agreed that Rhodes' company, the British South Africa Company (BSAC), would administer the territory stretching from the Limpopo to Lake Tanganyika under charter as a protectorate. Queen Victoria signed the charter in 1889. Rhodes used this document in 1890 to justify sending the Pioneer Column, a group of white settlers protected by well armed British South Africa Police (BSAP) and guided by the big game hunter Frederick Selous, through Matabeleland and into Shona territory to establish Fort Salisbury (now Harare). In 1893–1894, with the help of their new Maxim guns, the BSAP defeated the Ndebele in the First Matabele War, a war which also resulted in the death of King Lobengula and the death of most of the members of the Shangani Patrol. Shortly after the disastrous BSAP Jameson Raid into the Transvaal Republic, the Ndebele were led by their spiritual leader Mlimo against the white colonials and thus began the Second Matabele War (1896–97) which resulted in the extermination of nearly half the British settlers. After months of bloodshed, Mlimo was found and shot by the American scout Frederick Russell Burnham and soon thereafter Rhodes walked unarmed into the Ndebele stronghold in Matobo Hills and persuaded the impi to lay down their arms, effectively ending the revolt. A legislative council was created in 1899 to manage the company's civil affairs, with a minority of elected seats, through which the BSAC had to pass government measures. As the company was a British institution in which settlers and capitalists owned most shares, and local black African tribal chiefs the remainder, and the electorate to this council was limited to those shareholders, the electorate was almost exclusively white settlers. Over time as more settlers arrived and a growing number had less than the amount of land required to own a share in the company or where in trades supporting the company as workers, successive activism resulted in first increasing the proportion of elected seats, and eventually allowing non share holders the right to vote in the election. Prior to about 1918, the opinion among the electorate supported continued BSAC rule but opinion changed because of the development of the country and increased settlement. In addition, a decision in the British courts that land not in private ownership belonged to the British Crown rather than the BSAC gave great impetus to the campaign for self government. In the resulting treaty government self government, Crown lands which were sold to settlers allowed those settlers the right to vote in the self governing colony.
Тәуелсіздікке дейінгі ғасыр
Замбезидің солтүстігіндегі аумақ африкалық басшылармен жеке келісімдерге ие болды: бүгінде ол Замбия мемлекетін құрайды. Батыс бөлігі үшін алғашқы BSAC әкімшісі 1897 жылы Баротзеландқа, ал 1900 жылы бүкіл Солтүстік-Батыс Родезияға тағайындалды. Шығыс бөлігі, Солтүстік-Шығыс Родезия үшін алғашқы BSAC әкімшісі 1895 жылы тағайындалды. Алайда, өзеннің оңтүстігіндегі аймақтағы ақ халық оған көп мән бермеді және көбінесе "Родезия" атауын тек өздерінің бөлігін білдіру үшін тар мағынада қолданды. "Оңтүстік Родезия" деген атау алғаш рет 1898 жылы ресми түрде қолданылды – 1898 жылғы 20 қазандағы Оңтүстік Родезия кеңесінің жарлығында, ол Замбезидің оңтүстігіндегі аумаққа қатысты. BSAC пен қара тайпалар арасындағы түрлі келісімдер, BSAC және Корольдік жерлерін белгілейтін Парламент актілері, екі аймақтағы британдық отаршылдық комиссиясының өкілеттіктерінің үстемдігі, британ қоныс жайлаушыларының және олардың ұрпақтарының құқықтары билік органдары тарапынан екінші деңгейде қарастырылды. Бұл Родезия халқының өзін-өзі басқаруын кеңейтуге бағытталған жаңа қозғалыстардың пайда болуына әкелді, олар BSAC билігін одан әрі дамуға кедергі деп қарады. 1920 жылғы Оңтүстік Родезия заң шығару кеңесінің сайлауында Жауапты Үкімет қауымдастығының кандидаттары көп дауыс жинап, BSAC билігі енді тиімді емес екені анық болды. Ұлыбритания мен Оңтүстік Африкадағы пікірлер Оңтүстік Родезияны Оңтүстік Африка Одағына қосуды қолдады, бірақ келіссөздерді жеделдету арқылы Оңтүстік Родезиялықтар тиімсіз шарттарға қол жеткізді, ал сайлаушылар 1922 жылғы референдумда Жауапты Үкіметті қолдады. Референдум нәтижелерін ескере отырып, аумақ 1923 жылғы 12 қыркүйекте Ұлыбританияға қосылды. Қосылғаннан кейін, 1923 жылғы 1 қазанда Оңтүстік Родезияның жаңа колониясының алғашқы конституциясы күшіне енді. 1940 жылдары Орталық Африка елдеріне қызмет ететін университет құру ұсынылды. Мұндай университет ақырында Солисбериде құрылды, оны британдық және Оңтүстік Родезия үкіметтері, сондай-ақ жеке көздер қаржыландырды. Британдық қаржыландырудың бір шарты студенттерді қабылдау "академиялық жетістіктері мен жақсы мінез-құлқына" негізделуі керек еді, нәсілдік айырмашылықтарға жол берілмейтін. Родезия университетінің колледжі (РУК) 1952 жылы алғашқы студенттерді қабылдады. 1971 жылға дейін ол Лондон және Бирмингем университеттерінің дипломдарын берді. 1971 жылы UCR Родезия университеті болып қайта аталды және өз дипломдарын беруді бастады. 1980 жылы ол Зимбабве университеті болып өзгертілді.
The territory north of the Zambezi was the subject of separate treaties with African chiefs: today, it forms the country of Zambia. The first BSAC Administrator for the western part was appointed for Barotseland in 1897 and for the whole of North Western Rhodesia in 1900. The first BSAC Administrator for the eastern part, North Eastern Rhodesia, was appointed in 1895. The whites in the territory south of the river paid it scant regard though, and generally used the name "Rhodesia" in a narrow sense to mean their part. The designation "Southern Rhodesia" was first used officially in 1898 in the Southern Rhodesia Order in Council of 20 October 1898, which applied to the area south of the Zambezi, and was more common after the BSAC merged the administration of the two northern territories as Northern Rhodesia in 1911. As a result of the various treaties between the BSAC and the black tribes, Acts of Parliament delineating BSAC and Crown Lands, overlapping British colonial commission authority of both areas, the rights of the increasing number of British settlers and their descendants were given secondary review by authorities. This resulted in the formation of new movements for expanding the self government of the Rhodesian people which saw BSAC rule as an impediment to further expansion. The Southern Rhodesian Legislative Council election of 1920 returned a large majority of candidates of the Responsible Government Association and it became clear that BSAC rule was no longer practical. Opinion in the United Kingdom and South Africa favoured incorporation of Southern Rhodesia in the Union of South Africa, but, by forcing the pace of negotiation, the Southern Rhodesians obtained unfavourable terms and the electorate backed Responsible Government in a 1922 referendum. In view of the outcome of the referendum, the territory was annexed by the United Kingdom on 12 September 1923. Shortly after annexation, on 1 October 1923, the first constitution for the new Colony of Southern Rhodesia came into force. In the 1940s, the founding of a university to serve central African countries was proposed. Such a university was eventually established in Salisbury, with funding provided by the British and Southern Rhodesian governments and some private sources. One condition of British funding was that student admission should be based on "academic achievement and good character" with no racial distinction. University College of Rhodesia (UCR) received its first intake of students in 1952. Until 1971 it awarded degrees of the Universities of London and Birmingham. In 1971 UCR became the University of Rhodesia and began awarding its own degrees. In 1980 it was renamed the University of Zimbabwe.
1953-1965 жылдар
1953 жылы Африкадағы көптеген иеліктерінде тәуелсіздік талаптары күшейген кезде Ұлыбритания Родезия және Ньясаленд Федерациясын (немесе Орталық Африка Федерациясы, QAF) құрды. Ол Оңтүстік Родезия, Солтүстік Родезия және Ньясалендтен (қазіргі Зимбабве, Замбия және Малави) тұрды. Бұл идея қара ұлтшылдардың, отаршылдық әкімшіліктің және ақ нәсілділердің әртүрлі ұмтылыстары арасында орта жол табуға бағытталған тытыс еді. QAF Австралия, Канада және Оңтүстік Африканың тәжірибесін үлгі етіп алуға тырысты, онда колониялардың топтары бірігіп, тұрақты тәуелсіз мемлекеттер құрған болатын. Бастапқыда «бұзғысыз федерация» ретінде жоспарланған QAF, британдықтар мен басқа ақ азаматтардың қара халыққа қарағанда азын қалдыруына байланысты тез ыдырап бастады. Сонымен қатар, федерацияға тайпаларды әлеуетті азаматтар ретінде қосу арқылы, федерация жер мен капиталдың көп бөлігі ақ элитаның меншігінде болса да, олар арзан қара жұмыс күшіне толығымен тәуелді болды деген парадоксалды жағдай туды. Родезия және Ньясаленд Федерациясы 1964 жылдың 1 қаңтарында таратылды. Алайда, тек Ньясалендтің ғана босатылатыны, ал Родезияның солтүстік және оңтүстік бөліктерінің біріктірілетіні күтілген еді. Солтүстік Родезияда 100 000-нан астам ақ нәсілділер, сондай-ақ британдық әскери және азаматтық бөлімшелер мен олардың отбасылары болғанымен, олардың көпшілігі аймаққа салыстырмалы түрде жаңа келгендер еді, негізінен кен өндірумен айналысты, жерге иеліктері аз болды және оңтүстік родезиялықтарға қарағанда қара ұлтшылдығына көбірек келісім беретін еді. Осыған сәйкес, Ұлыбритания 1964 жылдың 24 қазанында Солтүстік Родезияға тәуелсіздік берді. Алайда, жаңа ұлтшылдар оның атын Замбия деп өзгертіп, алдымен сақтықпен, кейін қарқынды түрде африкандандыру науқанын бастағанда, Оңтүстік Родезия британдық колониясы болып қалды және көпшілік билігін орнату әрекеттеріне қарсы тұрды. Колония өзінің атын Родезия деп өзгертуге тырысты, бірақ Ұлыбритания бұл өзгерісті мойындамады. Федерацияның әскери және қаржылық активтерінің көп бөлігі Оңтүстік Родезияға берілді, өйткені британ үкіметі олардың ұлтшыл көшбасшылардың қолына тиесілі болғанын қаламай, Оңтүстік Родезия федерацияны басқарудың басты шығындарын көтерген еді. Алайда, Солтүстік Родезия үш мүше мемлекеттің ішіндегі ең байсы болды (оның кең мыс кен орындарының арқасында) және инфрақұрылымды дамытуға басқа екі мүшеге қарағанда үлкен үлес қосты. Оңтүстік Родезия федерацияның таратылатынын сезіп, инфрақұрылымын дамыту үшін федералдық қаражатты басқалардан бұрын пайдаланды. Бұл жобаның маңызды бөлігі – Кариба бөгеті мен оның гидроэлектр станциясының (шахталар, басқару орталығы және т.б.) құрылысы болды, ол Замбези шатқалының Оңтүстік Родезия жағында орналасқан. Бұл жағдай кейін Замбия үкіметі үшін ұятқа қалдырды, өйткені ол Родезияға қарсы көтерілісшілерді қолдаған «алдыңғы қатардағы мемлекет» болғандықтан, оның электр қуатының басты көзі Родезия мемлекетінің бақылауында болды.
In 1953, with calls for independence mounting in many of its African possessions, the United Kingdom created the Federation of Rhodesia and Nyasaland (or the Central African Federation, CAF), which consisted of Southern Rhodesia, Northern Rhodesia and Nyasaland (now Zimbabwe, Zambia, and Malawi, respectively). The idea was to try to steer a middle road between the differing aspirations of the black nationalists, the colonial administration and the white settler population. The CAF sought to emulate the experience of Australia, Canada and South Africa – wherein groups of colonies had been federated together to form viable independent nations. Originally designed to be "an indissoluble federation", the CAF quickly started to unravel due to the low proportion of British and other white citizens in relation to the larger black populations. Additionally, by incorporating the tribes within the Federation as potential citizens, the Federation created the paradoxical situation of having a white elite owning most of the land and capital, whilst being completely dependent upon cheap black labour. The Federation of Rhodesia and Nyasaland was dissolved on 1 January 1964. However, it was expected that only Nyasaland would be let go, whilst the remainder of Rhodesia both north and south would be united. Although Northern Rhodesia had a white population of over 100,000, as well as additional British military and civil units and their dependents, most of these were relatively new to the region, were primarily in the extraction business, had little landed interests, and were more amenable to allowing black nationalism than the Southern Rhodesians. Accordingly, Britain granted independence to Northern Rhodesia on 24 October 1964. However, when the new nationalists changed its name to Zambia and began tentatively at first and later in rapid march an Africanisation campaign, Southern Rhodesia remained a British colony, resisting attempts to bring in majority rule. The colony attempted to change its name to Rhodesia although this was not recognised by the United Kingdom. The majority of the Federation's military and financial assets went to Southern Rhodesia, since the British Government did not wish to see them fall into the hands of the nationalist leaders, and since Southern Rhodesia had borne the major expenses of running the Federation. With regard to the latter, however, Northern Rhodesia was the wealthiest of the three member states (due to its vast copper mines) and had contributed more to the overall building of infrastructure than the other two members did. Southern Rhodesia, recognising an inevitable dissolution of the Federation, was quick to use federal funds in building its infrastructure ahead of the others. A key component of this was the building of the Kariba Dam and its hydroelectric facility (shafts, control centre, etc. ), which was situated on the Southern Rhodesian side of the Zambezi Gorge. This situation caused some embarrassment for the Zambian government later when it was a "front line state" in support of insurgents into Rhodesia in that its major source of electric power was controlled by the Rhodesian state.
"Родезияға" қайта оралу
1964 жылы Солтүстік Родезияның протектораты жойылғаннан кейін Оңтүстік Родезия Родезия деген атауға қайта оралды (төмендегі бөлімді қараңыз). 1965 жылы Родезия Иан Смит басқаратын ақ үстемдік құрған үкіметпен бір жақты түрде тәуелсіздік жариялады. Бұл ақ (1979 жылға дейін) үкіметі мен екі африкалық көпшілік, Кеңес блогымен байланысты «азат ету қозғалыстары» (Зимбабве халық революциялық әскері және Зимбабве африкалық ұлттық азат ету әскері) арасында ұзақ азамат соғысына әкеп соқты. Солсбери үкіметі жағдайдың шыдай алмайтындығын түсініп, күшті халықаралық қысымға тап болғандықтан, 1978 жылдың наурыз айында қара нәсілшіл көшбасшылармен ішкі келісімге келді. Бір жыл өткен соң өткен жалпы сайлау нәтижесінде біртұтас үкімет құрылды, ол 1979 жылдың желтоқсанында Ланкастер Хаус келісімін жасады. Осы келісім бойынша Ұлыбритания елді қысқа мерзімге қайта басқаруға алды, содан кейін 1980 жылдың 18 сәуірінде Зимбабвеге тәуелсіздік берді.
With the protectorate of Northern Rhodesia no longer in existence, in 1964, Southern Rhodesia reverted to the name Rhodesia (see next section). In 1965, Rhodesia unilaterally declared itself independent under a white dominated government led by Ian Smith. After a long civil war ensued between the white (until 1979) government and two African majority, Soviet Bloc aligned 'liberation movements' (Zimbabwe People's Revolutionary Army and Zimbabwe African National Liberation Army). The Salisbury government, realizing the situation was untenable, and facing strong international pressure, concluded the Internal Settlement with black nationalist leaders in March 1978. A general election a year later resulted in the creation of a unity government, which in December 1979 concluded the Lancaster House Agreement, whereby Britain resumed control of the country for a brief period before granting independence to the renamed Zimbabwe on 18 April 1980.
1964 жылдан бері атаудың құқықтық аспектілері
1964 жылғы 7 қазанда Оңтүстік Родезия үкіметі Солтүстік Родезия Замбия тәуелсіздігін алғаннан кейін Оңтүстік Родезия үкіметінің ресми түрде Родезия үкіметі деп аталатынын, ал колонияның Родезия деп танылатынын жариялады. Сол жылдың 23 қазанында Ішкі істер министрі баспасөзге Конституцияға өзгерістер енгізіліп, бұл ресми мәртебеге ие болатынын хабарлады. Содан кейін Заң шығарушы Ассамблея колонияны Родезия деп атауға рұқсат беретін Түсіндіру заң жобасын қабылдады. Заң жобасы 1964 жылғы 9 желтоқсанда үшінші оқылымда мақұлданды және корольдік бекіту үшін губернаторға жіберілді. Бірақ заң жобасына патшалық келісім берілмеді. Оңтүстік Родезия (қосылу) 1923 жылғы жарлығының 3-тармағында Оңтүстік Родезия "Оңтүстік Родезия колониясы" деп танылатыны көрсетілген, ал Оңтүстік Родезия (Конституция) 1961 жылғы заңы мен одан кейінгі Кеңес жарлығы да оны осылай атады. Елдің атауы бұрын Оңтүстік Родезия мен Ұлыбритания тарапынан келісілген, сондықтан Оңтүстік Родезия институттарының оны бір жақты өзгертуге құқығы болмады. Губернатордың Түсіндіру заңын бекітпеуіне қарамастан, 1965 жылға қарай Ұлыбританияның Отарлық кеңсесі британ үкіметі жариялаған мерзімдік баспасөздерде "Родезия" атауын ресми түрде қолданып жүрді (мысалы, 1965 жылғы 12 маусымдағы Королеваның туған күніне орай сыйлықтар туралы хабарламаны қараңыз). Жаңа атауды қолдана бастаған Родезия үкіметі бұл мәселені көтерген жоқ. 1965 жылғы 11 қарашада қабылданған Біржақты тәуелсіздік жариялауы "Родезия" атынан жасалды, ол 1970 жылы республика жарияланғаннан кейін де өзгермеді. 1969 жылғы республикалық конституцияның атауы, бұрынғы конституция сияқты, "Родезия Конституциясы" болды. Жаңа атау кеңінен қолданылса да, "Оңтүстік Родезия" Ұлыбританияның конституциялық теориясында колонияның ресми атауы болып қала берді. Мысалы, Ұлыбритания Парламенті тәуелсіздікті заңсыз деп жариялаған акт 1965 жылғы Оңтүстік Родезия заңы деп аталды. Жаңа губернатор 1979 жылғы 12 желтоқсанда Солсбериге келді, және сол күні Зимбабве-Родезия Парламенті Зимбабве-Родезия Конституциясына (өзгерістер) (№ 4) актісін қабылдады, онда "Зимбабве-Родезия тәуелсіз мемлекет болуын тоқтатып, Ұлыбританияның иелігінің бір бөлігі болады" делінген. 1980 жылғы ақпан айында өткен сайлаудан кейін колония 1980 жылғы 17 сәуірде түн ортасында жаңа мемлекет – Зимбабве тәуелсіздік алғаннан кейін өмір сүруін тоқтатты.
On 7 October 1964, the Southern Rhodesian government announced that when Northern Rhodesia achieved independence as Zambia, the Southern Rhodesian government would officially become known as the Rhodesian Government and the colony would become known as Rhodesia. On 23 October of that year, the Minister of Internal Affairs notified the press that the Constitution would be amended to make this official. The Legislative Assembly then passed an Interpretation Bill to declare that the colony could be referred to as Rhodesia. The Bill received its third reading on 9 December 1964, and passed to the Governor for royal assent. However, no royal assent was granted to the Bill. Section 3 of the Southern Rhodesia (Annexation) Order 1923 provided that Southern Rhodesia "shall be known as the Colony of Southern Rhodesia" and the Southern Rhodesia (Constitution) Act 1961 and the Order in Council which followed it both referred to it as such. The country's name had been agreed previously by both Southern Rhodesia and the United Kingdom, and it was therefore outside the powers of Southern Rhodesian institutions to amend them unilaterally. Notwithstanding the Governor's lack of assent to the Interpretation Bill the United Kingdom's Colonial Office was, by 1965, officially using the name "Rhodesia" in British Government issued Gazettes of the period (for instance see: The 1965 Queen's Birthday Honours of 12 June 1965). The Rhodesian government, which had begun using the new name anyway, did not press the issue. The Unilateral Declaration of Independence, adopted on 11 November 1965, was in the name of "Rhodesia", which remained unchanged by the declaration of a republic in 1970, the title of the republican constitution of 1969, like the constitution before it, being "Constitution of Rhodesia". While the new name was widely used, 'Southern Rhodesia' remained the colony's formal name in United Kingdom constitutional theory: for example, the Act passed by the United Kingdom Parliament declaring the independence a legal nullity was entitled the Southern Rhodesia Act 1965. The new Governor arrived in Salisbury on 12 December 1979, and on that day the Parliament of Zimbabwe Rhodesia handed power over to him by passing the Constitution of Zimbabwe Rhodesia (Amendment) (No. 4) Act, declaring that "Zimbabwe Rhodesia shall cease to be an independent State and become part of Her Majesty's dominions". After elections in February 1980, the colony ceased to exist when the new country of Zimbabwe became independent at midnight on 17 April 1980.