Кіріспе

Жапон манга суретшісі Йосихиро Тацуми (辰巳 ヨシヒロ) – өмір бойы шығармашылығымен айналысқан, алғашқы туындыларын жасөспін шағында жариялаған жапон манга суретшісі. Ол Жапонияда балама манганың геккига стилін қалыптастырғанымен белгілі, және 1957 жылы осы терминді өзі ойлап тапқан деген жорамал бар. Оның туындылары көбінесе өмірдің күңгірт жақтарын бейнелейді.

Балалық шағы мен еңбекке кірісуі

Тацуми Осака қаласында, Итами әуеайлағы деп аталатын АҚШ әскери базасының жанында өсті. Тағы бір танымал манга суретшісі Нобору Оширо да Тацумиге пікірлер мен кеңес берді. Кейін Оширо Тацумидің жас жұмысы "Бақыттылықпен адасып кетуді" қайта салғысы келді және жариялауды ұсынды, бірақ соңында одан бас тартты. Оширо Хирошиге өзінің үйіндегі "доджода" басқа манга суретшілерімен бірге тұру мүмкіндігін ұсынды, бірақ Тацуми осы ұсынысты мектепті бітіргенге дейін кейінге шегерді. Ошироның додзосының бір мүшесі Тацумидің "Балалар аралы" туындысын 1954 жылы басып шығарған "Цуру Шобо" баспасына көрсетті. Тацуми Оширодан шәкірттікке түсудің орнына колледжге түсуге бел буды, емтиханға дайындалды, бірақ қасақана емтиханды аяқтамады. Ол "Кенбунша" баспасымен кездесті, олар оған француз ұрысы Арсен Люпин сияқты детективтік әңгіме жасауды тапсырды, бірақ компания төлем мөлшерін азайтып, Тацуми "Хиномару Бунко" баспасымен бірге "Он үш көзді" жариялады, содан кейін ол көптеген туындыларын осы баспамен шығарды. Осы кезде Тацуми үш жыл бойы жалға берілетін кітаптар нарығы үшін манга жасады; осы кезеңде ол он жеті кітаптан тұратын манга және бірнеше әңгімелер жинағын жариялады.

Көлеңке және "анти-манга манга"

Хиномару Бунко редакторы өзінің үздік авторларымен бірге "Көлеңке" (影) атты жаңа ай сайынғы жинақ құрды. Тедзуканың бейнелеу стиліне ықпал еткенімен, Тацуми және оның әріптестері балаларға арналған комикстер жасауға мүдделі болған жоқ. Олар ересектерге арналған, көбірек графикалық және зорлық-зомбылық көрсететін комикстер жасағысы келді. Тацуми түсіндірді: "Бұл маған газеттерде оқыған оқиғалардың әсерінен туды. Менде қандай да бір эмоционалдық реакция туып, оны комикстерімде көрсеткім келді". Ол Александр Дюманың "Монте-Кристо графы" шығармасын он томдық жапондық тарихи туындыға бейімдеу идеясын ұсынды, бірақ оның бастығы оның жеткілікті дағдысы мен уақыты жоқ деп ойлады. Баспасөзші Тацуми, Мацумото, Такао Сайто және Куроданы "манга лагеріне", Осака қаласының Теннодзи ауданындағы пәтерге орналастырды. Алайда, 21 жасар Хироши ағасы Окимаса ауруханаға түскеннен кейін "манга лагерінен" кетіп қалды. Үйге оралған соң, ол шығармашылықтың күшеуін сезініп, өзі қалаған "Қара буран" мангасын жасады. "Қара буран" қысқа әңгімелер журналдарының өркендеу кезеңінде жарық көрді, сондықтан Тацуми қозғалысты реалистік бейнелеу сияқты жаңа өрнектерді табуға тырысты, бірақ оның суреті шикі болды және көптеген диагональдық сызықтарды қолданды. 1956 жылдың қараша айында жарияланған "Қара буран" Хирошидің әріптес авторлары тарапынан жақсы қабылданып, Масаки Сато (佐藤まさあき) оны "болашақтың мангасы" деп атады.

1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басындағы еңбектері

1960 жылдардың аяғында Тацуми "Gekiga Young" манга журналында және өзі шығарған "dōjinshi" журналдарында серияланған әңгімелер жинағымен жұмыс істеді. Осы кезеңде Тацуми мангаларды жалға беру дүкендері үшін баспахана басқарды, сондықтан өз мангасын жасауға уақыты болмады; ол манга индустриясында сырт астында қалғандай сезінді. Оның әдісі – негізгі мангалардағы әзіл-қалжыңдарсыз, "сұрғылт оқиға" стилін қолдану болды. Осының нәтижесінде ол геккигадағы жұмыстарында әлеуметтік мәселелерді көтеріп, редакторлары оған толық шығармашылық еркіндік берді. Жапонияның сол кездегі саяси ахуалына байланысты Тацуми өз елінің экономикалық өсуге құмарлығынан көңілі тоңды. Оның "Тозақ" атты әңгімелерінің бірі ядролық бомбаның радиациялық жылуынан қабырғаға қабынып қалған көлеңке суретінен шабыттанды. "Тозақ" жапондық "Плейбой" журналында жарияланды, бұл Тацумиді қуантты, себебі сол кездегі манга баспалары мұндай тақырыпты жарияламайтын. Осы кезеңде ол жасаған, көмекшілерсіз құрылған тоғыз әңгіме 2008 жылы Drawn & Quarterly баспасында "Good Bye" жинағында жарық көрді және 2009 жылы "Ең жақсы мұрағаттық жинақ/жоба" номинациясы бойынша Eisner сыйлығына ие болды.

Кейінгі жұмыстар

Тацуми 11 жыл бойы "Жүргізуші өмір" (劇画漂流) атты туындысын жасап, 2009 жылы Drawn & Quarterly баспасында 840 беттік бір томдық кітап ретінде жариялады. Бұл кітап Тацумиге Тедзука Осаму мәдени сыйлығын және екі Айснер сыйлығын әкелді. Тацумидің соңғы маңызды туындыларының бірі – "Күңкілдеген сөздер" (劇画寄席 芝浜), 2009 жылы Basilico баспасында жарық көрген әңгімелер жинағы. (Сөзбе-сөз "Күңкілдеген сөздер") – бұл әңгімелер ұрпақтан-ұрпаққа ауысып, мангадан өзгеше, қызық оқиғаларға толы болып келеді. Осы әңгімелердің қызықтылығы Тацумиді оларды бейімдеуге итермеледі. Тацуми әңгімелердің юморын визуалды тілмен үйлестіруге тырысты, өйткені ол бұл екі форманың үйлеспейтінін ойлады, бірақ кейін олардың екеуі де уақытқа тәуелді екенін, ал оның тереңдігі мен әртүрлілігі оны форманы қайта қарастыруға және күткенінен де жақын екенін түсінуге мәжбүр етті. Publishers Weekly басылымы аңыздардың юморы мен жақындығын жоғары бағалап, Тацумидің "жазық, бірақ көркем суреттері" оқиғаны оңай түсінуге көмектеседі деген қорытынды жасады. Paste журналынан Гарет Мартин манганы "жеңіл жұмыс, бірақ тарихи және мәдени артефакт ретінде қызықты" деп сипаттап, оны Роберт Крамбтың дәстүрлі халық әндерін бейімдегенімен салыстырды.

Өлім

2015 жылдың 7 наурызында 79 жасында Тацуми қатерлі ісіктен көз жұмды.

Мұра

Оның туындылары көптеген тілдерге аударылған. Канадалық Drawn & Quarterly баспасы оның әр жылғы жұмыстарының ең жақсы үлгілеріне шолу жасайтын жылдық жинақтарды шығару жобасына қатысты (1969 жылдан бастап). Американдық суретші Адриан Томине айтуынша, бұл – оның бүкіл әлемдік танымалдылығының кездейсоқ сияқты көтерілуіне себеп болған оқиғалардың бірі. Оған Жапониядағы оның әңгімелерінің қайта басылымы, бірнеше еуропалық елде аударма құқықтарын алу және Drawn & Quarterly баспасының құқықтары үшін болған бәсеке де кірді. 2011 жылы Ёсихиро Тацумидің өмірі мен әңгімелеріне арналған толық метражды анимациялық фильм шықты. «Тацуми» фильмінің режиссері Эрик Ху, ал әлемдік дистрибуцияны The Match Factory жүзеге асырды.

Марапаттар

1972 жылы Тацуми Жапония карикатурашылар қауымдастығының сыйлығын алды. 2009 жылы "Қалқып жүретін өмір" автобиографиясы үшін Тедзука Осаму мәдени сыйлығымен марапатталды. Осы туындысы 2010 жылы бірнеше Айснер сыйлығын (Ең жақсы шындыққа негізделген туынды және Азия материалдарының АҚШ-тағы ең жақсы басылымы) және 2012 жылы Ангулем халықаралық комикстер фестивалінде "Regards sur le monde" сыйлығын жеңіп алды.