Кіріспе

Офофьорд (Ofotfjorden*) – Норвегияның Нордланд округінде орналасқан фьорд. Бұл Солтүстік поляр шеңберінен солтүстікке қарай орналасқан Норвегия теңізінің шығанағы. Ұзын Офофьорд – Норвегияның ең ұзын 12-ші фьорды және ең тереңі 18-ші, ең тереңдігі – 15 метр. Ағылшын тілінде және көптеген тарихи құжаттарда бұл фьордты көбінесе Нарвик фьорды деп атайды, өйткені Нарвик қаласы фьордтың ішкі жағалауында орналасқан, бірақ бұл фьордтың ресми атауы емес. Фьорд таулармен қоршалған, кейбіреулерінің биіктігі шамамен 1700 метрге жетеді, ал Шёменде тіпті Фростисен мұздығын да көруге болады. Фьордтың солтүстік жағалауының бір бөлігінде, Харстад/Нарвик әуежайының (Эвенс) маңында ғана үлкен жазық жерлер кездеседі, сонымен қатар фьордға жақын және тар аңғарларда (мысалы, Нарвик түбегі, онда Нарвик порты мен қала орталығы орналасқан) кішкентай аумақтар бар. Таулардың 1700 метрден төменгі бөліктері орманмен жабылған, ең көп таралған ағаш – қайың, бірақ қарағай мен аспан да жиі кездеседі. Фьордты қоршалаған тау жыныстары гнейс пен гранит сияқты қатты минералдардан, сондай-ақ әкке бай жұмсақ минералдардан тұрады; Нарвик муниципалитеті аумағында доломит карьері бар (фото).

Атауы

Офотен ауданы Офотфьорд (Ескі скандинав тілінде: Ófóti) атымен аталған. Атының бірінші бөлігінің мағынасы белгісіз, ал соңғы бөлігі "аяқ" деген мағына беретін көне скандинав тіліндегі fótr сөзінен туындаған. Атаудың ең ерте нұсқасы Úffóti болған болуы мүмкін. Осы жағдайда, бірінші бөлік – úfr, яғни "Еуразиялық сұрқайырғыш". Офотфьордтың үш ішкі саласы сұрқайырғыштың үш тырнағымен салыстырылған болуы мүмкін.

География

Офотфьорд – Нордланд округінің ең ұзын фьорды және Солтүстік Норвегиядағы төртінші ұзын фьорд. Тьелдсунд және Эвенес муниципалитеттері солтүстік жағалауда орналасқан, ал ірі Нарвик муниципалитеті фьордтың шығыс және оңтүстік жағалауларында жатыр. Лёдинген муниципалитеті (және одан әрі Лофотен) және үлкен Вестфьорд Офотфьордтың батыс-оңтүстік-батысында орналасқан. Басты фьордтан бірнеше кішкентай фьорд тармақтары басталады. Солтүстік-батыстан сағат тілі бойынша жүргенде, олар: Рамсундет (іс жүзінде үлкен Тьелдсундетпен байланыстыратын тар бұғаз), Боген (жайлы кең шығанақ), Хержангсфьорд (осы тармақтардың ең кеңі), Ромбакен (Еуропалық E6 тас жолы Ромбак көпірі арқылы өтеді), Бейсфьорден (Еуропалық E6 тас жолы Бейсфьорд көпірі арқылы өтеді), Скьомен (осы фьорд тармақтарының ең ұзыны, E6 тас жолы Скьомен көпірі арқылы өтеді) және соңында Балланген. Офотфьордтың аузында, оңтүстік жағында, тағы бір фьорд – тар Эфьорден оңтүстік-шығысқа қарай созылады (E6 тас жолы Эфьорд көпірлері арқылы өтеді).

Фауна

Офотфьордтың теңіз өмірі бай, қыс айларында оның ішінде шамалы емес сельдь толып жатады. Бұл балықтар көптеген киттерді, ең әсіресе касаткаларды (оркаларды) қызықтырады. Су астынан жүзушілер фиордта әлемдегі ең солтүстік жерлерде кездесетін лобстерлерді кездейсоқ байқаған. Треска және сайда жыл бойы ең көп кездесетін балық түрлері. Макарель шілдеден қыркүйектің ортасына дейін жиі ұшырасады. Аққұйрықты бүркіттер мен еуразиялық сусарлар қайтадан көбейіп, қазір фиордтың өзінде де, айналасында да көптеп кездеседі. Көгершіндер жыл бойы кең таралған, ал жазда сойқышы мен сұр қаз сияқты көшпенді құстар көптеп келеді.

Теңіздегі шайқас алаңы

Екінші дүниежүзілік соғыстағы Нарвик шайқастарында Офотфьорд бірнеше теңіз шайқастарының ортасы болды, және көптеген кемелер теңіз түбінде жатыр, әсіресе Нарвик портының жанында. Олар су астында жүзушілердің арасында өте танымал. Дегенмен, осы кемелердің кейбіреуі соғыс қабірлері деп жарияланғандықтан заңмен қорғалады. Неміс эсминеці "Георг Тиле" суға батырылды және ол әлі күнге дейін Штраумснес пен Ромбак теміржол стансасы арасындағы теміржол бойынан көрініп тұрады.