Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
4 ғасырдағы грек саясаткері және шешен
4th century BC Greek politician and orator
Ликург (/l//aɪ/'/k//ɜr//g//ə//s/; грек тілінде: Λυκοῦργος Λυκόφρονος Βουτάδης; б.з.б. 390 – б.з.б. 325) – ежелгі Грекияның мемлекет қайраткері және логографы. Б.з.б. 338 жылы Керонея шайқасында афиналықтардың жеңіліске ұшырағаннан кейін, ол афиналық саясаттағы жетекші тұлғаға айналып, афиналық қаржысын басқарып, Афинаның кірісін күрт арттырған бірқатар шараларды жүзеге асырды. Бұл қаражат әскери-теңіз флотын кеңейтуге, қаланың бекіністерін жақсартуға, ғибадатханалар мен діни рәсімдерді дамытуға, сондай-ақ қомақты резерв құруға жұмсалды. Ол сонымен қатар дәстүрлі құндылықтарды қайта жаңғыртуға ұмтылып, азаматтық мінез-құлықтың талаптарына сай келмейтіндерді жазалады. Оның басшылық рөлінің арқасында б.з.б. 338 – 324 жылдар аралығындағы кезең қазіргі заманғы ғылымда "Ликург дәуірі" деп белгіленеді. Ол б.з.б. III ғасырда Византиялық Аристофан мен Самотракиялық Аристарх құрастырған "Александриялық канонға" енген он аттикалық шешеннің бірі болды. Оның сақталған жалғыз сөзі – "Леократқа қарсы". Оны сол аттас Спарта заң шығарушысымен шатастыруға болмайды.
Lycurgus (/l//aɪ/'/k//ɜr//g//ə//s/; Greek: Λυκοῦργος Λυκόφρονος Βουτάδης; 390 – 325 BC) was a statesman and logographer in Ancient Greece. In the aftermath of the Athenian defeat at the Battle of Chaeronea in 338 BC, he became the leading figure in Athenian politics, taking control of Athenian finances and pushing through a range of measures which drastically increased Athens' revenues. This money was used to expand the navy, improve the city's fortifications, develop the temples and religious ceremonies, and to build up a hefty reserve. He also encouraged the restoration of traditional values and prosecuted those who fell short of his expectations of civic behaviour. Because of his leading role, the period from 338 to 324 BC is often known in modern scholarship as the "Age of Lycurgus." He was one of the ten Attic orators included in the "Alexandrian Canon" compiled by Aristophanes of Byzantium and Aristarchus of Samothrace in the third century BC. His only surviving speech is the Against Leocrates. He should not be confused with the quasi mythological Spartan lawgiver of the same name.
Өмір
Ликург б.з.д. 384 жылға дейін, шамамен б.з.д. 390 жылы дүниеге келген. Оның әкесі Ликофрон, Ликургтың ұлы, ол Этеобутадтардың асыл тегінен шыққан. Анасының аты жерлеу жазбасында ішінара сақталған – не, клеостың қызы. Ол Оней тайпасына жататын Бутад тайпалық бірлестігінің мүшесі болған. Жастық шағында Платон мектебінде философияны оқып, кейін Исократтың шәкірті болды және салыстырмалы түрде ерте жаста қоғамдық өмірге қатысты. 336 жылдан 332 жылға дейінгі төрт жылдық мерзімге мемлекеттік кірістерді басқаруға тағайындалды және үлкен табысқа жетті. Бұл лауазымда бірнеше рет болуға тыйым салынғандықтан, өкілеттігі аяқталғаннан кейін ол өзінің орнына бірнеше адамдарды тағайындады, олар келесі екі мерзімге, б.з.д. 332 жылдан б.з.д. 324 жылға дейін оның нұсқауларымен жұмыс істеді. Ол осы лауазымды адал атқарғаны үшін мемлекеттік кірістерді 1200 талантқа дейін жеткізді. 335 жылы Теба Александр Македонскийге қарсы көтеріліс жасап, тоналып жатқанда, Александр афиналықтардан Ликургты, Демосфенді және македониялықтарға қарсы басқа да адамдарды ұстап беруді талап етті, бірақ афиналықтар бас тартты. Оған қаланың күзетілуі (φυλακή) және қоғамдық тәртіпті сақтау міндеті жүктелді, ол азаматтардың мінез-құлқына қатаң бақылау жасады, бұл оның адалдығының белгісі болды. Оның адалдығы соншалықты зор еді, тіпті жеке адамдар да оған үлкен сомада ақша салып, оны қауіпсіз сақтауды сұрады. Ол сонымен қатар бірнеше заңдардың авторы болды, олардың қатаң орындалуын қадағалады. Оның бірінші заңы әйелдерге құпия ритуалдар кезінде көлікте жүруге тыйым салды, ал оның әйелі бұл заңды бұзғанда айып төледі. Тағы бір заңы Аэскілге, Софоклге және Эврипидке қоладан мүсіндер орнатуды және олардың пьесаларының көшірмелерін мемлекеттік мұрағатта сақтауды бұйырды. Плутархқа дұрыс емес атрибуцияланған Он оратордың өмірі Ликургқа қатысты көптеген әңгімелер мен ерекшеліктерге толы. Ол Афина соттарында сәтті айыптаушы ретінде жиі көзге түсті, бірақ өзі де көптеген рет айыпталып, бірақ өмірінің соңғы күндеріне дейін қарсыластарын үнсіз қалдыруға қол жеткізді. Оған Филин, Динарх, Аристогейт, Менесахм және басқалар шабуыл жасағанын білеміз. Ол Дионис театрының директоры (ἐπιστάτης) лауазымында тұрған кезде, б.з.д. 325/4 жылы, Харпал ісінен аз ғана бұрын қайтыс болды. Ол қайтыс болғаннан кейін үш ұлын қалдырды, оларды Менесахм мен Трасикл қатты қуғынға түсті, бірақ Гипереид пен Демокл оларды қорғады. 307/6 жылы оратор Стратокл оның Керамикке қоладан мүсінін орнатуды және онымен оның үлкен ұлын мемлекеттік есебінен пританейде құрметтеуді бұйырды.
Lycurgus was born before 384 BC, probably around 390 BC. His father was Lycophron, son of Lycurgus, who belonged to the noble family of the Eteobutadae. His mother's name is partially preserved on a funerary inscription as ne, daughter of kleos. He belonged to the deme Butadae, which was in the tribe of Oeneis. In his early life, he devoted himself to the study of philosophy in the school of Plato, but afterwards became one of the disciples of Isocrates, and entered upon public life at a comparatively early age. He was appointed manager of the public revenue for a four year term from 336 to 332 BC and proved highly successful. Because multiple terms in this role were banned, at the end of his tenure he picked a series of substitutes who held the office on his behalf and followed his direction for the next two terms, from 332 BC to down to 324 BC. The conscientiousness with which he discharged the duties of this office enabled him to raise the public revenue to the sum of 1,200 talents. In 335 BC, after Thebes revolted against Alexander the Great and was sacked, Alexander demanded that the Athenians hand over Lycurgus, Demosthenes, and other opponents of the Macedonians, but the Athenians refused. He was further entrusted with the superintendence (φυλακή) of the city and the keeping of public discipline; and the severity with which he watched over the conduct of the citizens became almost proverbial. His integrity was so great, that even private persons deposited with him large sums of money, which they wished to be kept in safety. He was also the author of several legislative enactments, of which he enforced the strictest observance. One of his laws forbade women to ride in chariots at the celebration of the mysteries; and when his own wife transgressed this law, she was fined; another ordained that bronze statues should be erected to Aeschylus, Sophocles, and Euripides, that copies of their tragedies should be made and preserved in the public archives. The Lives of the Ten Orators erroneously ascribed to Plutarch are full of anecdotes and characteristic features of Lycurgus. He often appeared as a successful accuser in the Athenian courts, but he himself was as often accused by others, though he always, and even in the last days of his life, succeeded in silencing his enemies. Thus, we know that he was attacked by Philinus, Dinarchus, Aristogeiton, Menesaechmus, and others. He died while holding the office of director (ἐπιστάτης) of the Theatre of Dionysus, in 325/4 BC, shortly before the Harpalus affair. At his death, he left behind three sons who were severely persecuted by Menesaechmus and Thrasycles, but were defended by Hypereides and Democles. In 307/6 BC, the orator Stratocles ordered a bronze statue to be erected to him in the Ceramicus, and that he and his eldest son should be entertained in the prytaneum at the public expense.
Жазбалар
Он оратордың өмірі Ликургтың он бес сөйлеуі жазылған кезде сақталғанын айтады, бұл шамамен б.з.б. бірінші ғасырдың соңында жазылған, бірақ біз кем дегенде жиырма атауды білеміз. Олардың барлығы жоғалып кетті немесе тек үзінділерде ғана сақталды, тек б.з.б. 330 жылы айтылған Леократқа қарсы сөйлеуі ғана толық сақталған. Осы себепті, оның ораторлық стилі туралы біліміміз өте толық емес. Дионисий және басқа да ежелгі сыншылар оның сөйлеулерінің этикалық бағытына ерекше назар аударады, бірақ олар оның метафораларының қаталдығын, мәселені ұйымдастырудағы қателіктерді және жиі болатын ойдан ауытқуларын сынап бағалайды. Оның стилі мәртебелі және ұлы болған, бірақ әсем де, жағымды да емес еді. Оның еңбектеріне Александриялық Дидим түсіндірмелер жазған болуы мүмкін. Тео Ликургтың еңбектері ретінде екі сөзді атады: Еленаны мақтау және Эврибатқа аза тұту, бірақ бұл Ликург, егер аты дұрыс болса, Аттикалық оратордан өзге адам болуы керек. Леократқа қарсы сөйлеуі 1508 жылы Альдус Мануцийдің "Аттикалық ораторлар" жинағында алғаш рет жарияланды.
The Lives of the Ten Orators mentions that fifteen orations of Lycurgus were extant when it was written, probably in the late first century BC, but we know the titles of at least twenty. All of these are lost, or preserved only in fragments, except for Against Leocrates, which was delivered in 330 BC. As a result, our knowledge of his style as an orator is very incomplete. Dionysius and other ancient critics draw particular attention to the ethical tendency of his orations, but they censure the harshness of his metaphors, the inaccuracy in the arrangement of his subject, and his frequent digressions. His style was said to be noble and grand, but neither elegant nor pleasing. His works seem to have been commented upon by Didymus of Alexandria. Theon mentions two declamations, Encomium of Helen and Deploration of Eurybatus, as the works of Lycurgus; but this Lycurgus, if the name be correct, must be a different personage from the Attic orator. Against Leocrates was first printed by Aldus Manutius in his edition of the Attic orators in 1508.