Кіріспе

1763 жылы жазылған Еммануил Канттың "Құдайдың бар екендігін дәлелдеудің жалғыз мүмкін негізі" (Der einzig mögliche Beweisgrund zu einer Demonstration des Daseins Gottes) – 1763 жылы жарық көрген Еммануил Канттың кітабы. Бұл кітап Канттың философиясының ерте кезеңінде, көбінесе "критикалық емес" кезең деп аталатын, жазылған. Ол кезде Кант, сол уақытта неміс философиясына басымдық білдірген Лейбництің Вулффиан философиялық жүйесінде жүргізілген рационалды метафизиканың мүмкіндігіне шамалы күмән келтірді. Кейін Кант өзінің философиялық жолының осы кезеңін "догматикалық ұйқы" деп бағалады.

Мазмұны

"Жалғыз мүмкін аргумент" еңбегінде Кант Құдайға қатысты онтологиялық аргументті (Сент Ансельм ұсынған) және дизайн аргументін сынап бағалайды. Канттың пікірінше, барлық нәрсенің ішкі мүмкіндігінің болуы, қандай да бір болмыстың қажеттілігін білдіреді:

Осыған сәйкес, барлық ішкі мүмкіндіктерді жоятын бір нәрсе болуы керек. Бұл – қажетті нәрсе. Кант бұл қажетті нәрсенің Құдайға тән барлық қасиеттерге ие болуы керек екенін дәлелдейді. Осылайша, Құдай қажетті түрде бар. Канттың аргументіндегі бұл априорлық қадамнан кейін, ол абсолютті қажетті болмыстың қажеттілігін анықтайтын а posteriori қадамға көшеді. Оның ойынша, материяның өзінде реттелген ғаламды құратын принциптер жатыр, бұл бізді "адам санасымен ұғыла алатын барлық нәрсені қамтитын" Құдайды Жоғарғы Болмыс ретінде қарастыруға жетелейді. "Құдай барлық мүмкін және нақты нәрсені қамтиды". "Жалғыз мүмкін аргумент" оның "Таза Ақыл-Ой Сыны" еңбегіндегі жан-жақты болмыс және Құдайдың бар екендігі туралы көзқарастарының алғы шарты болып табылады.

Қабылдау

Мендельсонның жариялаған маңызды және жақсы бағасы Канттың Германиядағы атағын көрнекті философ ретінде қалыптастыруға ықпал етті.