Жорж Папазофф: Булгар суретшісі мен жазушысының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Болгар суретшісі және жазушысы (1894–1972)

Жорж Папазофф (Papasoff, Georges) (2 ақпан 1894, Ямбол қаласында туған – 23 сәуір 1972, Венс, Альп Маритимде қайтыс болған) – болгар суретшісі және жазушысы. Ол Парижде белгілі болды, Францияда жұмыс істеді және қайтыс болды. Ол алғашқы сюрреалистердің қатарында болды және Жоан Миро, Макс Эрнст және Пабло Пикассомен таныс болды.

Алғашқы жылдар

Жорж Папазоф Болгарияның Ямбол қаласында дүниеге келді. Балқан соғысында ерікті болып қызмет еткеннен кейін 1913 жылы Прагаға кетті. Өзінің өмірбаяндық естеліктерінде ол оқыған мектепті Grand Ecole деп атады. Папазов архитектура және саябақтарды жобалауды оқыды. Ол өсімдік түрлері мен ғимараттардың суреттерін салды, сондай-ақ ойдағы бақтардың акварель эскиздерін жасады. Алғашқы сүйіктісінің қайтысынан кейін ол Мюнхенге көшіп өтуге шешім қабылдады. Папазов Ханс Хофманның мектебінде білім алды. Өзінің өмірбаяндық естеліктерінде Папазов былай деп жазады: «Германияда мен Мюнхенде қоныстандым, онда сурет салуға қолайлы жағдайлар болды. Мен жеке академияға түсіп, кешке тірі модельдерді суреттедім». 1921 жылы Папазов суретшілердің, жазушылардың, актерлердің, музыканттардың, кабаре артистерінің және т.б. жиналатын Берлин қаласына келді. Олар жергілікті галереяларды, театрларды, концерт залдары мен операларды толтырды. Папазовтың достық қарым-қатынаста болған жалғыз неміс суретшісі – Ханс Райхелдің оған әсер еткен болуы мүмкін. Папазов Райхелден басқа суретшілермен тығыз байланыс орнатпағанын мойындайды. Неміс суретшісі Папазовтың өмірінде маңызды рөл атқарды, өйткені ол оның туындыларын көріп, суретші ретінде оны қолдады. Папазов үшін тағы бір маңызды жетістік – 1923 жылы Grosse Berliner Kunstausstellung көрмесіне қойылған суреті. Бұл «Аттар» (Pferde) суреті еді, ал автордың аты Георг Папасов деп жазылған. Көрме каталогынан Папазовтың ең авангардты суретшілермен бір залда орналасқанын көруге болады, мысалы, Макс Буркхартц, Эрих Бухольц, Макс Дунгерт, Иван Пуни, Вилли Баумейстер, Герберт Берренс Хангелер, Карл Петер Рёль, Артур Сегал, Макс Герман Макси және т.б. Берлиннің сол кездегі атмосферасы Папазовтың дамуына және жеке таңдауларына үлкен әсер етті. Оның естеліктеріне сәйкес, «Аттар» суретін коллекционер сатып алған. Осы ерте кезеңде суретші әр түрлі әсерлерге тап болды. Ол көбінесе Богемиядағы үйлерді бейнелейтін реалистік пейзаждарды суреттеді, ал кейбіреулерінде импрессионистік техникаларды сынап көрді (1916–18). Осы жерде Папазовтың форма мен түстің классикалық өңдеуінен бояуларды жеңілдетуге және суреттегі элементтерді үйлестіруге қалай көшкенін көруге болады. Ол экспрессионистік және кубистік әдістерді пайдалана отырып, бас сұлбаларын жасады. Ол сонымен қатар фигуралық композицияларды, көбінесе күнделікті өмірден алынған жанрлық көріністерді жасады, сол кезеңдегі неміс эстетикасының типтік динамикалық композициялық принциптерін, соның ішінде гротеск элементтерін қолданды. Ол 1919 жылы Софиядағы алғашқы көрмесінде осы туындыларының бір бөлігін көрсетті, ал сыншылар оның жетілмегендігін бірден байқады. 1920 жылдан кейін Папазовтың туындыларына экспрессионизм мен кубизм әсер етті. Сол кездегі сақталған бірнеше суреттер әр түрлі стильдерде жасалған. Портреттер мен фигуралық композицияларда экспрессионизмнің формула ретінде таңбаланған тікелей әсерлері болды, сонымен қатар ертегілер мен романтикалық тақырыптарды еске түсіретін қиялға толы туындылар да кездеседі. Папазовтың қызығушылықтары заманауи үрдістермен, әсіресе Пол Клеемен байланысты болды. Папазов тірі модельдерден қасақана бас тартып, абстрактілі бейнелермен тәжірибе жүргізе бастады. Оның жолы Ван Гогқа деген құрметі арқылы да өтті, ол одан қылқаламның экспрессивтілігін алды. Бұл кезеңде Папазовтың жеке стилі әлі толыққанды қалыптаспаған еді. Оның дамуы және әр түрлі әдістерді қолдануы көптеген басқа авангард суретшілеріне тән еді. 1923 жылы бірнеше ай Женевада өткізгеннен кейін, Ходлердің өнеріне және Пол Клеемен танысқаннан кейін, 1924 жылдың 1 қаңтарында Жорж Папазов Парижде болды.

Georges Papazoff was born in Yambol, Bulgaria and after volunteering in the Balkan War, he left for Prague in 1913. In his autobiography, he mentions the school he attended as Grand Ecole. Papazoff enrolled in it to study architecture and park design. He was drawing plant species and buildings, watercolour sketches of imaginary gardens. After the death of his first love he decided to move to Munich. Papazoff attended the school of Hans Hofmann. In his autobiography, Papazoff shares: "In Germany, I settled in Munich, where the conditions for drawing were good. I enrolled at a private academy where I would draw live models in the evening. In 1921, Papazoff was already in Berlin, city that attracted artists, writers, actors, musicians, cabaret performers, etc. who filled the local galleries, theatres, music halls and operas. Papazoff was probably influenced by the only German artist he mentions having a friendly relationship with Hans Reichel. Papazoff admits that he didn't maintain close ties with artists except for Reichel. The German painter played an important role in Papazoff's life as someone who saw his works and encouraged him as an artist. Another important breakthrough for Papazoff was 1923 admission of one of his paintings by the Grosse Berliner Kunstausstellung. This is Pferde (Horses) with its author being spelled as Georg Papasoff. From the precise catalogue we can see that Papazoff was ranked in the same hall with some of the most avant garde artists, e. g. Max Burkhartz, Erich Buchholz, Max Dungert, Ivan Puni, Willi Baumeister, Herbert Behrens Hangeler, Karl Peter Röhl, Arthur Segal, Max Hermann Maxy, etc. Berlin's atmosphere of that time greatly influenced Papazoff's development as well as his personal choices. According to his memoirs, Horses was purchased by a collector. In this early period the artist came under various influences. He painted realistic landscapes, usually depicting houses in Bohemia, and tried out impressionistic techniques in some of them (1916–18). One can see how from a classic treatment of form and colour Papazoff transcended to colour lightening and harmonization of the elements in a painting. He created sketches of heads, ranging from expressionist to cubist methods. He also drew figure compositions, most often genre scenes from everyday life, applying the typical dynamic compositional principles of the German aesthetics of that period, including the grotesque. He displayed some of these works in his first Sofia exhibition in 1919, and critics immediately noted his immaturity. After 1920, Papazoff's works were influenced by expressionism and cubism. The few surviving paintings of that time deployed a variety of styles. There were some more direct influences of expressionism stamped as a formula on portraits and figure compositions, but also some imaginative canvases reminiscent of the fairy tale and romantic subjects. Papazoff's interests were encouraged by the raft of contemporary trends – and specifically by Paul Klee. Papazoff deliberately veered away from real life models and began experimenting with abstract images. His path also passed through his admiration for Van Gogh, from whom he borrowed the expressiveness of the brushstrokes. At this stage, Papazoff's own style was still not fully formed. His evolution and passage through different methods was typical of many other avant garde artists. Having spent several months in Geneva in 1923, drawn to the art of the Hodler and his acquaintance with Paul Klee, on 1 January 1924, Georges Papazoff was already in Paris.

Стильді қалыптастыру

Парижде Папазовқа тағы бір болгар – Жюль Паскин көмектесті. Паскин оны өнер қауымдастығымен таныстырып, суретшілер әлемін көрсетті. Папазовтың туындылары сюрреалистік қозғалысқа жатқызылды, бірақ ол сирек көрмелерге қойылып немесе сюрреалистік суретшілер туралы энциклопедияларда кездесті. Папазов өзінің сюрреалистік бейнелерді алғаш қолданғандардың бірі болғанын айтты, алайда оған осы еңбегі үшін тек аз ғана адам құрмет көрсетті: «Бірақ соңында мен сюрреалистердің талаптарын қабылдаудан бас тартқаным үшін өзімді кінәлі деп таптым. Бүгінгі күнге дейін ешбір сюрреалист мен Парижде алғашқы болып «шынайы» немесе, қаласаңыз, «сюрреалистік» суреттерді көрсеткенімді еске түсіргісі келмейді немесе мойындамайды». Папазов сюрреалистік топтың мүшесі болмаса да, олардың рухында туындылар жасап, олармен бірге көрмеге шықты. 1927 жылғы Морис Рейналдың француз суреті антологиясы Жорж Папазовтың туындыларын сюрреалистік бейнелер ретінде жіктеп, оны неміс дәстүрімен, сондай-ақ Клее және Миромен байланыстырып, орын берді. Осы кезеңде Папазовтың стилі импрессионизм, экспрессионизм, фовизм және кубизмнің ықпалында болды, сонымен қатар реализм мен абстракцияға да ұмтылды. «Сюрреализмнің пластикалық антологиясында» Жак Барон Папазовқа маңызды орын беріп, оны ешқандай топқа мүше болмаған еркін рух деп атады. Барон оқырманның назарын Папазовтың Тристан Цара, Роберт Деснос, Поль Элуар және Макс Эрнстпен араласуына аударды. Папазовтың есімі 1982 жылғы «Сюрреализм сөздігінде» де кездеседі, ондағы жазбаның авторы Эдуард Ягуэр: «Папазов, сөзсіз, 1920-жылдардың ортасында Миро, Эрнст, Малкин және Массонмен бірге қазіргі «абстрактілік сюрреализм» деп аталатын нәрсенің алғашқыларының бірі» деп жазды. 1975 жылғы «Сюрреализм энциклопедиясында» Рене Пассерон Папазовтың Парижге келгеннен кейін өзімен бірге көрмеге қатысқан сюрреалистерді өзінің туысқандары деп танығанын, бірақ оның тәуелсіз мінезі топқа енуіне кедергі болғанын айтады. Жан Пьер Деларж Папазовты сюрреалист, кубист, фовист, Клееден ізденуші ретінде сипаттайды, Эрнст сияқты фроттаж қолданады, Легер сияқты таза фонға сурет салады және Шагал сияқты славяндық мотивтерді пайдаланады. Андрей Наков Папазовтың шабыт көзі болған неміс экспрессионизмі мен Клее, сондай-ақ француз сюрреалистері және Миромен араласуына назар аударады. Жан Поль Креспель «Папазов аға – махаббат пен қан туралы әңгімелер айтқан болгар» еңбегінде Папазовқа ерекше назар береді. Ол оны «суреализм туғанға дейін сюрреалист болған» суретші деп сипаттайды. «Оның жарқын, өзгеше суреті, қуанышпен күлкіге толы, Миро мен Макс Эрнсттің ізденісін болжады. Сюрреалистер Папазов олардың қозғалысына жатқанын айтады». Папазовты зерттеген болгар авторлары, Крастев және Наков, жергілікті халықтық дәстүрмен таныс болғандықтан, суретшінің шабытының бір бөлігі осыдан келгенін атап өтеді. Бұл оның түс шешімдеріне және кейбір сәндік элементтерді пайдалануына қатысты, бұл әсіресе «Апрон», 1927; «Өрт», 1925/26; немесе «Композиция», шамамен 1925 жылдарындағы туындыларында айқын көрінеді. Оны 1928 жылғы «Болгар күші» суретінде де көруге болады, онда суретшінің ортасындағы стильді қол жарық шоғын ұстап тұрған бейнесі бейнеленген. Кейбір элементтер, мысалы, түс схемасы, тау силуеттерін еске түсіретін пішіндер, сурет атауымен үйлеседі. Папазов жылдар бойы өзінің жеке ерекше белгілерін жасады, оларды жиі пайдаланды, мысалы стильді иттілер, балықтар, конустар, баспалдақтар және т.б. Ай бейнесі жиі кездеседі, кейде екіге бөлініп, теңіз бен аспанды көрсетеді. Баспалдақтар суреттерде және картиналарда көкке апаратын символдық жол ретінде бейнеленеді. Теңіздің еркіндік пен құпиялылықтың символы ретінде үнемі болуы суретшінің өмір мен сананың зерттелмеген саласына деген қызығушылығын көрсетеді.

In Paris, Papazoff received assistance from another Bulgarian Jules Pascin. Pascin introduced him to the artistic community, showing him around the world of artists. Papazoff works were referred the surrealist movement, but he rarely ended up in an exhibitions or encyclopaedias featuring the surrealist artists. Papazoff claimed to be among the first to engage in surreal imagery, yet he got credit for this from only a few: "But finally I learned that when I refuse to accept the rules of the surrealists, I condemn myself. To date, no surrealist wants to remember or admit that I was the first one who showed some a real, or, if you want, "surreal," paintings in Paris." Papazoff was not a member of the surrealist group, but he created works in their spirit and exhibited with them. The 1927 Anthology of French Painting by Maurice Raynal classifies Georges Papazoff's work from as surreal imagery and gives him a place, linking it to the German tradition, as well as to Klee and Miró. Papazoff's style at this time was going through the influences of impressionism, expressionism, fauvism and cubism, while touching on realism and abstraction. In Antologie plastique du surréalisme, Jacques Baron gives Papazoff a significant place, calling him a free spirit who wasn't affiliated with any groups. Baron draws reader's attention to Papazoff's relationships with Tristan Tzara, Robert Desnos, Paul Éluard and Max Ernst. Papazoff's name is also mentioned in the 1982 Dictionary of Surrealism, in which the entry on Papazoff was written by Édouard Jaguer: "Papazoff is undoubtedly one of the forerunners of what we now call 'abstract surrealism' of the mid 1920s, along with Miró, Ernst, Malkin and Masson." In his 1975 Encyclopaedia of Surrealism, René Passeron mentions that upon his arrival in Paris, Papazoff recognized the surrealists with whom he exhibited as his own ilk, but his independent character stood in the way of his integration into the group. Jean Pierre Delarge identifies Papazoff as a surrealist, a cubist, a fauvist, a follower of Klee, applying frottage like Ernst, painting figures on a pure background like Léger, and having Slavic reminiscences like Chagall. Andréi Nakov draws attention to both the sources of Papazoff's inspiration German expressionism and Klee, and his relationship with the French surrealists and Miró. Jean Paul Crespelle pays special attention to Papazoff in "Uncle Papazoff – the Bulgarian who told stories of love and blood,". He describes him as an artist "who became surrealist before surrealism". "His bright, original painting, sparkling with cheerful humour, heralded the searches of Miró and Max Ernst. Surrealists claim that Papazoff belonged to their movement." The Bulgarians authors who studied Papazoff, like Krastev and Nakov, being also familiar with the local folk tradition, have mentioned that the latter is where some of the artist's inspirations have come from. This refers to his colour solutions and to his leveraging of some decorative elements, which is especially evident in The Apron, 1927; Fire, 1925/26; or Composition, ca. 1925. It can also be seen in The Bulgarian Strength, 1928, an abstract composition exhibiting a stylized hand in its centre holding the already familiar floodlight cone. Some elements, e. g. the colour scheme, the shapes that resemble mountain silhouettes, correspond well to the title. Over the years, Papazoff developed his own pool of trademark elements that he frequently resorted to, e. g. stylized dogs, fish, cones, stairs, etc. A recurring motif is that of the moon, sometimes split into two parts, reflecting the sea and the sky. The stairs appear in drawings and paintings, as symbolic stairways to heaven. The constant presence of the sea, as a symbol of freedom and mystery, also marks the artist's interest in the unexplored territories of living and consciousness.

Кэтрин Драйердің рөлі

1920 жылы Кэтрин Драйер өнерді қолдаушы ретінде танылып, педагог ретінде өнер көрсете білуге ұмтылды. Ол Марсель Дюшан мен Ман Рэймен бірге «Анонимді қоғамды» құрды. 1926-1927 жылдары Бруклин мұражайында өткізілетін маңызды халықаралық көрмеге дайындалу жұмыстарын бастады, оған Жорж Папазоф та қатысты. Папазофтың қатысуы туралы Рут Бохан былай деп жазды: «Сюрреализм Бруклиндегі көрмеде американдық дебютін жасады. Ханс Арп, Макс Эрнст, Жоан Миро және көзі көпке таныс емес болгар суретшісі Жорж Папазоф сюрреалистік қозғалыстың биоморфты және абстрактілік кезеңдерін көрсетті».

Папазоф барлығы алты туындысын ұсынды. Олар – «Көк тұман» (106 х 94 см) және «Бетке табыну» (60 х 74 см) суреттері, сондай-ақ «Аталымы жоқ» («Қойлармен пейзаж»), «Аталымы жоқ» («Көк пейзаж»), «Аталымы жоқ» («Қош келіңіздер») және «Аталымы жоқ» («Төрт балықшы») суреттері, барлығы 1924-1926 жылдары салынған және 12 х 15 см өлшемдес. Папазоф туралы ақпараттық қағазды Драйер жазды: «Болгарияда, таулық шаруалардың арасында дүниеге келген, олардың өмірін сиқырлы бейнелейді. Ол табиғатқа және өзінің елінің атмосфералық ерекшеліктеріне деген сезімталдығын ерекше стильде көрсетеді. Сәулетші мамандығын меңгерген, бірақ Парижге келгеннен кейін көбірек сурет салуға берілді». Бетте оның үш туындысы бейнеленген: «Қош келіңіздер», «Көктем» және «Ойнап жатқан балалар» (олардың үшеуі де көрмеге қойылған жоқ). 1941 жылдың 11 қазанында Кэтрин Дрейердің жеке коллекциясы Йель университетінің өнер галереясына сыйға тартылды, оған Папазовтың 6 туындысы да кірді. https://artgallery.yale.edu/collection?query=Georges+Papazoff

Анри-Пьер Роше, Рольф де Маре және Оскар Гез

Анри Пьер Рош, француз жазушысы және XX ғасырдағы өнердегі ең маңызды тұлғалардың кейбірінің жақын досы. Ол көбінесе шетелдік авторлардың туындыларын жинады. Папазовтың акварельдерінен бірнеше сурет және бір кенеп таңдап алды. Сондай-ақ, Папазовқа 25 гравюра тапсырыс берді. Рош шақырған соң Папазов бірнеше апта бойы Сен-Робер-ан-Коррездегі үйінде болды. 1931 жылы Рош Париждің «Ренессанс» галереясында Папазовтың 48 картинасынан тұратын көрме ұйымдастырды. Келесі жылдары Рош Папазовтың өнерін насихаттауды жалғастырды. 1934 жылдың қаңтарында ол Чикагодағы «Өнер клубында» суретшінің 23 картинасын көрсетті. Анри Пьер Рош Папазовтың өнерін тиімді ету үшін Америкадағы барлық байланыстарын пайдаланды. 1937 жылы Жанна Кастель галереясында Папазовтың көрмесі, ал 1950 жылы Париждегі «Реноу және Пойе» галереясында тағы бір көрме ұйымдастырылды. Рольф де Маре – Париждегі швед балетінің негізін қалаушы, коллекционер және меценат. Ол қысқа мерзім ішінде керемет коллекция жинады. Жорж Папазовпен достығының арқасында суретшінің Стокгольмде бірнеше көрмесі ұйымдастырылды. Стокгольмдегі қазіргі заманғы өнер мұражайында Папазовтың 36 туындысы сақталады, оның ішінде 16 картина, 19 графика және бір сурет бар. Осы туындылардың екеуі – «Сиқырлы тұлғалар» (1933) және «Собор әсері» (1933) – 1953 жылы Жорж Папазовтың Стокгольмдегі жеке көрмесінен Ұлттық музей сатып алды. Ал қалғандары Рольф де Маре тарапынан сыйға берілді. Оскар Гез – Папазовтың тағы бір коллекционері және меценаты. Ол «Le Petit Palais» мұражайын құрды, онда 1974 жылдың 5 маусымынан 30 маусымына дейін «Жорж Папазов (1894–1972). 1920–1935 жылдардағы туындылары» атты Папазовтың өнер туындыларының көрмесі өтті. 1995 жылы «Le Petit Palais» тағы бір көрме ұйымдастырды: «Жорж Папазов (1894–1972). Сюрреализмнің алға басушысы». 1988 жылдың мамыр-маусымында Софиядағы Ұлттық галереяда «Le Petit Palais» мұражайынан алынған 74 майлы картина, 2 гуашь және 6 фроттаж суретінен тұратын Жорж Папазовтың туындыларынан көрме ұйымдастырылды. Оскар Гездің және «Petit Palais» мұражайының бастамасы мен күш-жігерінің нәтижесінде 1995 жылы Гастон Дильдің мәтінімен монография жарық көрді. Коллекциядан алынған туындылар сонымен қатар 2022–2023 жылдары Софиядағы Ұлттық галереяда өткен «Жорж Папазов – жарық беруші» атты үлкен ретроспективалық көрмеге де енгізілді.

Henri Pierre Roche, French writer and close friend to some of the most significant figures in the arts during the XX century. He collected mostly works by foreigners. He selected a few drawings from Papazoff watercolours, and a canvas. He also commissioned 25 etchings with Papazoff. At his invitation Papazoff spent several weeks in his house in Saint Robert en Correze. In 1931, Roché initiated an exhibition of 48 canvases by Papazoff at the Parisian Renaissance Gallery. Over the coming years, Roché continued to promote Papazoff's art. In January 1934, he exhibited 23 paintings of his at the Arts Club de Chicago. Henri Pierre Roche used all his American connections to achieve maximum effect in presenting Papazov's art. 1937 saw him laying out a Papazoff exhibition at the Jeanne Castel Gallery, while in 1950 he put up another one at Paris’ Renou & Poyet Gallery. Rolf de Mare was a collector and patron, founder of the Swedish Ballet in Paris. Within a very short period, de Maré managed to amass an incredible collection. Thanks to Georges Papazoff's friendship whit him, the artist had few organized exhibitions in Stockholm. The Museum of Modern Art in Stockholm owns 36 works by Papazov 16 paintings, 19 graphics and one drawing. Two of these paintings, Personages magiques, 1933 and Impression d’une cathédrale, 1933, were purchased by the National Museum in 1953 from George Papazoff's solo exhibition in Stockholm. The others are donated by Rolfe de Mare. Oscar Ghez is another collector and patron of Papazoff. He founded Le Petit Palais Museum where from 5 June to 30 June 1974, was hosted an exhibition of Papazoff's oeuvre entitled “Georges Papazoff (1894 1972). Works from 1920 to 1935.”. In 1995, Le Petit Palais hosted another exhibition titled, “Georges Papazoff (1894 1972). A pioneer of surrealism.”. In May–June 1988, an exhibition of works by Georges Papazoff at the National Gallery in Sofia was laid out with works borrowed from Le Petit Palais, comprising 74 oil paintings, 2 gouaches and 6 frottage drawings. The result of the initiative and efforts of Oscar Ghez and the Petit Palais Museum was the publication of the monograph with text by Gaston Diehl in 1995. Works from the collection are also included in the large retrospective "Georges Papazoff The Illuminator" at the National Gallery, Sofia, 2022–2023.

София, Загреб және Прагадағы көрмелер

Папазов өзінің алғашқы жеке көрмесін 1919 жылдың қыркүйегінде Софиядағы Трапков галереясында ашты. 1930 жылдары Папазов қазір жетілген және табысты суретші ретінде Болгарияға қайта оралды. 1934 жылы ол Куп галереясында 94 картинасын ұсынды. Келесі жылы ол Алты Папазов галереясында жаңа туындыларын қойды, сондай-ақ Жаңа суретшілер тобының қонағы ретінде IX жалпы өнер көрмесіне қатысты. Оның туындылары баспасөзде кең пікірталас тудырды. 1934 жылдың 17 желтоқсанынан 1935 жылдың 4 қаңтарына дейін Папазов Загребтегі Заманауи галереяда жеке көрме ұйымдастырды. Көрмеге 1929–1934 жылдар аралығында жасалған 57 жұмыс қойылды. Іво Шреплдің алғы сөзі, екі репродукциясы және туындылар тізімі бар каталог жарық көрді, онда Папазов Еуропаның ең маңызды және танымал суретшілерінің бірі деп бағаланды: «Георги Папазоффтың Загребтегі көрмесін ұйымдастыру арқылы Хорват өнер қоғамы Батыс Еуропадағы идеалистік суретшілер буынының ең жарқын өкілдерінің бірін көпшілік назарына ұсынады. Фавизмнен кейін, суретшілер үшін жаңа жолдар ашқан Папазоффтың ерекше тұлғасы Пикассо, Брак, Делоне, Грис және Лежердің кубизмін, Озенфант пен Жаннеретің пуризмін, Пикабия мен Дюшанның дадаизмін, сондай-ақ Миро, Клее және Хёрленің сюрреализмін одан әрі дамытып, өзгертеді».

1935 жылы Папазов Прагаға Фейгл галереясында жеке көрмемен оралды. Каталогта 1928–1934 жылдар аралығында жасалған 52 жұмыс көрсетілген.

Папазовтың өлімінен кейінгі көрмелері

1972 жылы қайтыс болғаннан кейін оның есіне арналған түрлі көрмелер ұйымдастырылды. Софияда 1982 және 1988 жылдары екі ірі көрме ашылды; біріншісі Папазовтың жеке коллекциялардан алынған туындыларын көрсетті, ал екіншісі Женевадағы Петит-Палас мұражайынан 76 картина және 6 сурет қабылдады. Доктор Мария Васильева 16.12.2022 – 19.03.2023 аралығында Софиядағы Ұлттық галерея сарайында «Георгий Папазов – Нұрлы суретші» атты үлкен көрменің кураторы болып табылады. Көрмеге түскен жұмыстар: Георгий Васильевтің жеке коллекциясы, Женевадағы Петит-Палас мұражайы, Софиядағы Ұлттық галерея, Загребтегі Заманауи өнер мұражайы, Ямболдағы Жорж Папазов атындағы Көркемсурет галереясы.