Япон жазушысы Катай Таяма өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Жапон жазушысы Катай Таяма (田山花袋 Tayama Katai, 22 қаңтар 1872 – 13 мамыр 1930, туған Рокуя Таяма) – жапон авторы. Оның ең танымал туындылары – «Инака Кёси» (田舎教師, «Ауыл мұғалімі», сондай-ақ «Ел мұғалімі» деп аударылады) және «Футон» (蒲団, сондай-ақ «Жамылғы» деп аударылады). Ол жапон әдебиетінде натуралистік «Мен» романының жанрын қалыптастырғанымен белгілі, бұл жан автордың терең өзіне талдау жасауына негізделген. Ол сонымен қатар орыс-жапон соғысындағы өзінің тәжірибесі туралы да жазған.

Өмір

Ол Гунма префектурасының Татебаяши қаласында шизоку (яғни бұрынғы самурай) отбасында, сол дәрежедегі артықшылықтар жойылған кезде дүниеге келді. Оның әкесі үй шаруашылығын қамтамасыз ету үшін полиция қызметіне кірді және 1877 жылы сәуірде Сацума көтерілісі кезінде қаза тапты. Қатай ағасы мен әпкесімен бірге Токиоға жіберілді, онда ол кітап дүкеніне шәкірт ретінде кірді, бірақ лауазымын жоғалтып, 1882 жылы Татебаяшиге оралды. 1886 жылы бүкіл отбасы Токиоға көшіп барды, Тайама Мацура Тацуоның (1844-1909) поэзия сабақтарына қатысып, 1891 жылы әдеби мансабын бастауға көмектесу үшін Коё Озакиге жүгінді; бірақ көп ұзамай Озакимен арасы суық болды, ал Тайамаға саяхат жазушысы ретінде өзін танытуға көмектескен Суйин Эми болды. 1896 жылы ол Бунгакукай тобына қосылды және Куникида Доппомен достық қарым-қатынас орнатты, ол оны Guy de Maupassant сияқты батыс жазушыларының шығармаларымен таныстырды, олар оған зор әсер етті. Таяма 1899 жылы ақпанда үйленді; анасы тамыз айында қайтыс болды, ал қыркүйекте ол "Хакубункан" газетіне жұмысқа орналасты. 1902 жылы ол өзінің алғашқы табысына қол жеткізді – "Jūemon no saigo", ол Германн Судерманның "Katzensteg" шығармасынан шабыт алды. 1904 жылы Маньчжурияға соғыс тілшісі ретінде жіберілді. Бұл тәжірибе оны "Иппейисоцу" ("Бір сарбаз", 1908) сияқты әңгімелер жазуға итермеледі. 1903 жылы оған бір әйел, (1885-1968), хат жазды; көрінеу Герхард Хауптманның "Einsame Menschen" пьесасының әсерінен Таяма оған Токиоға әдеби шәкірт ретінде келуге рұқсат берді. Ол 1904 жылы ақпанда келді, бірақ 23 наурызда Маньчжурияға кеткенге дейін бір ай ғана үй қонағы болды; 20 қыркүйекте қайтып келгеннен кейін ол қайта оралды және 1906 жылдың қаңтарына дейін қалды. Ол роман бастаған жоқ, бірақ романтикалық шиеленісті өзінің ең амбициялық жұмысы – "Футон" (1907) үшін материал ретінде пайдаланды, ол оны жазушы ретінде танымал етті және I роман деп аталатын жапон әдеби жанрын қалыптастырды, бірақ шын мәнінде "Футон" көбінесе үшінші тұлғада баяндалады. (1909 жылдың қаңтарында Окада отбасынан мұрагерлік құқығын жоғалтты, ал Таяма оны қыз ретінде асырап алды.) 1907 жылы ол Йоне Иида (1889 ?) атты гейшамен махаббатқа түсті; бұл тәжірибе бақытсыз болды, және достары мен отбасы мүшелерінің өлімімен күйреп, оның кейінгі шығармаларына күңгірт, пессимистік және діни сипат берді. Ұлы Канто жер сілкінісінен кейін Катай Иидаға тұратын орын берді, өйткені оның үйі апатта қираған еді. Бұл қарым-қатынас кезеңі "Жүз түн" ("Момоё", 1927) романында баяндалады. Ол 1930 жылы тамақ сорғысынан қайтыс болғанға дейін жазуын жалғастырды.

He was born in Tatebayashi, Gunma Prefecture, into a shizoku (i. e. former samurai) family, at the time of the abolition of the privileges of that rank. His father entered the police force to support the household and was killed in April 1877 during the Satsuma Rebellion. Katai was sent with his elder brother and sister to Tokyo, where he entered a bookshop as an apprentice, but he lost his position and returned to Tatebayashi in 1882. The whole family moved to Tokyo in 1886, and Tayama attended the poetry classes of Matsuura Tatsuo (1844 1909) before appealing to Kōyō Ozaki in 1891 for help in beginning a literary career; he soon fell out with Ozaki however, and it was Suiin Emi who helped Tayama establish himself as a travel writer. He joined the Bungakukai group in 1896, and became friends with Kunikida Doppo, who introduced him to the works of Western writers such as Guy de Maupassant, by which he was profoundly influenced. Tayama married in February 1899; his mother died in August, and in September he joined the staff of the newspaper Hakubunkan. In 1902 he achieved his first success with Jūemon no saigo, which was inspired by Hermann Sudermann's Katzensteg. In 1904 he was sent to Manchuria as a war correspondent. This experience led him to write stories such as Ippeisotsu ("One Soldier", 1908). In 1903 a female admirer, vertical align=sup (1885 1968), had written to him; apparently influenced by Gerhart Hauptmann's play Einsame Menschen, Tayama gave the fan permission to come to Tokyo as a literary pupil. She arrived in February 1904, but was a houseguest for only a month before he left for Manchuria on 23 March; after his return on 20 September, she moved back in, and stayed until January 1906. He did not begin an affair, but used the romantic tension as material for his most ambitious work yet, Futon (1907), which made his name as a writer, and established the Japanese literary genre known as the I Novel — although in fact Futon is largely recounted in the third person. (In January 1909, Okada was disinherited by her family, and Tayama adopted her as a daughter.) In 1907 he embarked instead on an affair with a geisha named Yone Iida (1889 ? ); this experience was unhappy, and punctuated by the deaths of friends and family members, with the result that his later works take on an obscure, pessimistic and religious tone. After the Great Kantō earthquake, Katai provided Iida with a place to stay because her house was destroyed in the disaster. This period of his relationship is covered in the novel One Hundred Nights (Momoyo, 1927). He continued to write until his death from throat cancer in 1930.