Фейсалабад Халықаралық Әуежайының Тарихы мен Дамуы

Кіріспе

Фейсалабад халықаралық әуежайы – Пәкістанның Пәнджаб провинциясындағы Фейсалабад қаласының оңтүстік-батысында, Жханг тас жолында орналасқан халықаралық әуежай және Пәкістан Әуе күштерінің әскери базасы. Әуежайда екі ұшқыш мектебі жұмыс істейді, олар жаңа курсанттар мен авиацияға құмар адамдарды үнемі даярлау үшін аэродромды пайдаланады. Бұл әуежай Фейсалабад қаласының және Тандлианвала, Камалиа, Жаранвала, Жханг, Чиниот, Годжра, Дижкот, Самундри, Хурианвала, Сангла Хилл, Тоба Тек Сингх, Ченаб Нагар, Саргода, Бхавана, Пир Махал, Чак Джумра, Хичиан, Джахангир Клан және Лалиан сияқты бірнеше жақын қалалардың халқына қызмет көрсетеді. Фейсалабадтықтардың көп бөлігі шетелде тұратындықтан, Пәкістан Азаматтық авиация басқармасы көбірек әуе компанияларына қаладан рейстер жасауға мүмкіндік беретін жаңа ашық саясатқа қол қойды. Әуежайда үлкен өзгерістер болды, терминал ғимараты ірі ұшақтарды және жолаушылар ағынын қабылдау үшін толығымен жаңартылды. Жаңа терминал 2018 жылдың басында пайдалануға берілді.

Алғашқы жылдар

Аэропорттың тарихы британдық Радж дәуіріне дейін жетеді. Қала әкімдігі Фейсалабадтың Оңтүстік Азия және Британ империясы үшін стратегиялық маңызға ие екенін анықтады. 1942 жылы жергілікті билік 5000 фунтқа 100 фунт өлшемді кірпіштен жасалған ұшу-қону жолағын салуға рұқсат берді. Аймақтық ұшақтар осы жолақты пайдаланды, ол тәуелсіздік күресі кезіндегі шайқастар мен эвакуацияда маңызды рөл атқарды. Ол бастапқыда Ляльпур әуежайы деп аталды және 1979 жылға дейін осы атаумен танылды, содан кейін қала Сауд Арабиясының қайтыс болған королі Фейсалдың құрметіне Фейсалабад деп өзгертілді. Осыдан бастап оның атауы Фейсалабад әуежайы болып өзгертілді, Халықаралық әуе тасымалдау қауымдастығының коды LYP қалды.

Тәуелсіздік алғаннан кейін

Ұлттық әуе тасымалдаушысы, Пәкістан халықаралық әуе компаниясы (PIA) 1958 жылы Карачи қаласынан бірнеше рейс орындау арқылы ішкі рейстерді бастады. Рейстердің көп бөлігі экспортқа арналған жүктерден тұрды. 1965 жылы кірпіштен салынған ұшу-қону жолағы сол кездегі стандарттарға сәйкес қайта жаңартылды. Жер беті битуммен жабылды және ұшу-қону жолағының ұзындығы 9000' x 100' дейін ұзартылды, бұл әуежайға ірі ұшақтарды қабылдауға мүмкіндік берді. 1966-1967 жылдары Fokker F 27 Friendship сияқты винттік ұшақтарды қамтамасыз ету үшін терминал мен алқап салынды. 1972 жылы қолданыстағы ұшу-қону жолағының батысында 9000 фут x 100 фут өлшемді жаңа параллель ұшу-қону жолағы салынды, себебі қолданыстағы жолақ күрт нашарлаған еді. Жаңа ұшу-қону жолағы Боинг 737 сияқты реактивтік ұшақтарды қабылдауға арналған. 1974 жылы реактивтік ұшақтарға арналған алқап, B такси жолы, әуе қозғалысын басқару мұнарасы және метеорологиялық қызмет кеңсесі салынды. 1985 жылы жайлы лаунж және аспаптық қону жүйесі (ILS) орнатылды. 1986 жылы терминал ғимараты жолаушылар ағынын арттыру үшін кеңейтілді. 1991 жылы ескі ұшу-қону жолағы кеңейтіліп, нығайтылып, 9270' x 150' өлшемдеріне дейін ұзартылды, беткі жағы битуммен жабылды, бұл Airbus A310 сияқты Airbus ұшақтарын қабылдауға мүмкіндік берді. 1993 жылы бизнес-класс CIP лаунжы салынды және терминал ғимараты кеңейтілді. 1998 жылы әуежайдан Сауд Арабиясына тікелей хаж рейстері басталды. 2003 жылдың 20 желтоқсанында Aero Asia International әуе компаниясы LYP-ден Дубайға аптасына екі рет рейстер орындауды бастады және Карачидегі рейстерін аптасына үш ретке дейін арттырды. 2005 жылы PIA Шотландияның астанасы Глазгодан LYP-ке Airbus A310 ұшағымен тікелей рейстерді іске қосты. Сондай-ақ, сол жылдың желтоқсан айында әуежайдан электронды билеттер сату басталды. 2007 жылдың желтоқсан айында PIA хажға арналған алғашқы рейсін орындады. 2008 жылы PIA LYP-ден Сиалкот халықаралық әуежайына рейстерді бастады, бірақ ол жақын арада тоқтатылды. Дегенмен, Дубайға рейстер қосылды. 2009 жылы PIA LYP-ден Рахим Яр Хан және Абу-Дабиге рейстерді бастады. 2010 жылы PIA Бахавалпур қаласын бас қаламен байланыстырды. 2011 жылы Shaheen Air компаниясына Фейсалабадтан Джиддаға маусымдық хаж рейстерін орындауға рұқсат берілді. Сол жылы Etihad Airways компаниясы Фейсалабадтан Лахор әуежайына жолаушылар үшін автобустық қызметін бастады. 2012 жылы Shaheen Air хаж рейстерін Боинг 767 ұшақтарына ауыстырды. 2014 жылы Air Indus компаниясы Боинг 737 300 ұшақтарын пайдалана отырып, Карачиге рейстерді бастады.

The national flag carrier, Pakistan International Airlines (PIA) began domestic operations in 1958 operating several flights from Karachi. The majority of the flights contained cargo for export. In 1965, the bricked airstrip was re built to meet standards at that time. The surface was built using bitumen and the length of the runway increased to 9000' by 100' to allow the airport to handle larger aircraft. During 1966–1967 construction began for a terminal and apron to handle propeller aircraft such as the Fokker F 27 Friendship. In 1972 a new parallel runway with dimensions 9000 feet by 100 feet was constructed west of the existing runway, since the existing runway had deteriorated quite significantly. The new runway was designed to handle jet fuelled aircraft such as the Boeing 737. In 1974 a jet apron, Taxiway B, Air Traffic Control tower and Met office were constructed. A premium lounge and Instrument Landing System (ILS) were installed in 1985. In 1986 the terminal building was extended to accommodate greater number of passengers. In 1991, the old runway was widened, strengthened and extended reaching dimensions of 9270' by 150' with surface bitumen to accommodate Airbus aircraft such as Airbus A310s. In 1993, a business class CIP Lounge was constructed and the terminal building was extended. In 1998, direct Hajj operations were started from the airport to Saudi Arabia. On 20 December 2003, Aero Asia International launched twice a week operations from LYP to Dubai and increased its Karachi flights to thrice a week. In 2005, PIA launched direct flights from the capital city of Scotland, Glasgow to LYP with Airbus A310 aircraft. The airline also launched e ticketing from the airport in December of the same year. In December 2007, PIA operated its first Hajj flight from the city. In 2008, PIA began to operate flights from LYP to Sialkot International Airport, but this was soon axed. However, flights to Dubai were added. In 2009, PIA launched services from LYP to Rahim Yar Khan and Abu Dhabi. In 2010, PIA connected Bahawalpur to the city. In 2011, Shaheen Air was given approval to operate seasonal Hajj flights from Faisalabad to Jeddah. In the same year, Etihad Airways launched coach services for passengers based in Faisalabad to Lahore Airport. In 2012, Shaheen Air upgraded its Hajj flights to Boeing 767s. In 2014, Air Indus launched its services to Karachi using Boeing 737 300s.

Басқару мұнарасы

Фейсалабад әуежайының бақылау мұнарасы әуеайлақтың ортасында орналасқан. Ол 1974 жылы әуежайда реактивтік ұшақтардың рейстері басталғаннан кейін көп ұзамай салынды. Пәкістанның әуе кеңістігі екі FIR аймағына бөлінген: Карачи және Лахор. Әуежай Лахордың ұшу ақпарат аймағына кіреді. Әуе қозғалысын бақылауды Пакистанның Азаматтық авиация басқармасы (CAA) жүзеге асырады және ол Лахор аймақтық басқару орталығымен реттеледі. Фейсалабад бақылау мұнарасы азаматтық және әскери ұшақтарға әуеайлақ пен келіп қону бақылау қызметтерін ұсынады. Навигациялық құралдарға бағытталмайтын радиомаяк (NDB), қашықтықты өлшеу құралы (DME) және аспаптық қону жүйесі (ILS) жатады, олардың барлығы әуежайда қолданыста.

Сақтау

Жолдық техникалық қызметтерді Pakistan International Airlines (PIA) компаниясы жүзеге асырады. Әуежайда желілік және базалық техникалық қызметтер үшін жалпы авиация және Пәкістан Әуе Күштеріне қарасты бірнеше ангарлар да орналасқан.

Қауіпсіздік

Қауіпсіздікті 1976 жылдан бері Әуежайлар қауіпсіздік күштері қамтамасыз етеді. Pan Am 73 рейсінің қасіретінен кейін, осы рейсті ұрлау Jinnah халықаралық әуежайында қылмыскерлер мен әуежай қауіпсіздік қызметкерлері арасындағы қақтығысқа, одан өлім-жұлымға әкелді. Осы оқиғадан кейін әуежайда "Қауіпсіздік іс-қимыл жоспары" құрылды, ол ASF, Пәкістан Әуе күштері, Азаматтық авиация басқармасы (CAA) және полиция тарапынан әлсіз тұстарды және реакция жылдамдығын тексеру үшін үнемі қайта қарастырылады. Әуежайға қарайтын жолдарды да элиталық полиция бақылайды.

Жүк кешені

1976 жылы ААЖ әуежайда жүк кешенін салуға шешім қабылдады. Ғимарат жолаушылар терминалының оң жағында орналасқан және әуемен импортталатын және экспортталатын тауарларды өңдеуге қолданылады. Қазіргі уақытта ғимарат Пакистан халықаралық әуе компаниясына жалға берілген. Жүктің көп бөлігі қаладағы PIA-ның бас кеңсесінде жиналып, содан кейін әуежайға тасымалданады.

Жалпы авиация

Әуежайда екі ұшу мектебі бар: Air Academy Ltd. Терминалдың алдында (аэродром ішінде) қосымша перрон орналасқан, ол Cessna ұшақтары мен тікұшақтарын тұрақтап қоюға пайдаланылады. Жаңа перронның өлшемі 100 футқа 100 фут, және оған брифинг бөлмесі мен инженерлік шеберхана кіреді.

Көлік

LYP әуежайы қала орталығынан 10 км қашықтықтағы Jhang Road-тан жақын орналасқан әуежайға баратын жол арқылы қолжетімді. Терминалдың алдында көлік тоқтатуға арналған алаң бар, онда 200-ден астам көлік сыяды.

Жыл Ұшақтардың қозғалысы (коммерциялық) Жолаушылар саны (халықаралық және ішкі) Тасымалданған жүк көлемі (М. тонна) Тасымалданған почта көлемі (М. тонна)
2004 05 2,610 182,966 1,223 27.80
2006 07 2,614 189,339 971 30.70
2007 08 2,342 185,900 896 26.265
2008 09 1,902 149,036 676 22.82
2009 10 1,832 135,310 680 8.79
2010 11 1,669 151,028 602 7.85
2011 12 1,373 135,373 479 5.15
2012 13 1,074 98,055 297 0.61
2013 14 834 82,034 198 0.61
2014 15 636 66,888 103 0.32
2015 16 2,748 186,089 59 0
2016 17 4,062 461,475 112 0
2017 18 7,707 555,938 349 5
2018 19 8,023 360,524 390 0

Марапаттар мен мойындау

Анна.aero, жетекші әуе тасымалдау желісі жаңалықтары мен талдау сайты, 2015 жылдың 10 шілдесінде Дубай халықаралық әуежайынан FlyDubai әуекомпаниясының тұңғыш рейсі қарсалында Фейсалабад әуежайын ең әдемі су шашырату аркасын (көбінесе су салюты деп аталады) жасағаны үшін марапаттады. 2014 жылдың тамызынан 2015 жылдың тамызына дейінгі мәліметтерді талдау нәтижесінде Анна.aero Фейсалабадты Мултаннан кейін елдегі екінші ең жоғары өсім көрсеткен әуежай деп бағалады. 2008 жылдың 10 ақпанында капитан Айша Рабия Пәкістанда Боинг 737 ұшағымен жолаушылар рейсін басқарған алғашқы әйел болды. Оның алғашқы рейсі ПИА-ның Көкарачиден Фейсалабадқа (PK340) және Фейсалабадтан Көкарачиге (PK341) бағыттары бойынша жүзеге асты.

Оқиғалар мен жазатайым оқиғалар

2017 жылдың 24 ақпанында Cessna 162 ұшағы апатқа ұшырады. 2017 жылдың 24 ақпанында Cessna 162, тіркеу нөмірі AP ZBQ, Файсалабад әуежайында жаттығу рейсінде болды. Ұшақтың екі орындық қабылдау қабілеті болды, оң жақта нұсқаушы, сол жақта студент-ұшқыш отырды. Нұсқаушы-ұшқыш Шахин Эйр Флайинг Тренинг Скулының (SAFTS) бас ұшқыш нұсқаушысы болды, ал студент-ұшқыш жеке ұшқыш лицензиясы (PPL) бойынша оқуын аяқтаған және апатқа ұшыраған рейсте PPL алғашқы тексеруін жүргізіп жатқан. Нұсқаушы-ұшқыш апатқа ұшыраған күні апатқа ұшыраған ұшақта 3 сағаттық оқу/жаттығу рейсін жүргізген. Қолда бар мәліметтерге сәйкес, 03 жолағындағы іске қосылу, такси және тұру қалыпты болды. Экипаж қажетті тексерулерді орындағаннан кейін ұшуға рұқсат алды және ұшақ 0738 UTC уақытында ұшып көтерілді. Апатқа ұшыраған ұшақ жерден 575 фут биіктікке көтеріліп, қозғалтқышта проблема туындады, нәтижесінде қуат жоғалды. Оқиға кезінде байланыс болған жоқ және ұшақ жолаққа қайта қону үшін оңға бұрылған. Бұл бұрылыс кезінде ұшақ тік құлауға түсіп, мұрты төмен қарап жерге соқтығысты. Тіркелген деректерге сәйкес, соқтығысу алдында қозғалтқыш толық қуатқа жеткен. Екі адам да қаза тапты. 1973 жылдың 28 мамырында Пәкістан Халықаралық Әуе Жолдарына (PIA) тиесілі Fokker F 27 Friendship ұшағы жолақтан 800 метр бұрын ағаштарға соқтығысып апатқа ұшырады. Барлық жолаушылар мен экипаж апаттан аман қалды, бірақ ұшақ жөндеуге келмейтіндей зақымданғандықтан жарамсыз деп жарияланды. 2012 жылдың 20 сәуірінде Пәкістан Халықаралық Әуе Жолдарына (PIA) тиесілі Boeing 737 300 әуежайдан ұшып шығар кезінде бір қозғалтқышты өшіруге мәжбүр болды. Ұшақ Лахорға қайтарылды, онда ол қауіпсіз қонды.