Гарольд Олдридж: Австралиялық-британ жазушысы мен журналисінің өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Австралиялық британдық жазушы және журналист, Оңтүстік Австралияда жылқы өсіруші және қонақүй иесі Гарольд Эдвард Джеймс Олдридж (10 шілде 1918 – 23 ақпан 2015) – австралиялық британдық жазушы және журналист. Оның Екінші дүниежүзілік соғыс хабарлары бүкіл әлемде жарияланды және ол 30-дан астам кітаптың авторы, олар көркем және ғылыми-популярлы туындылар, соның ішінде соғыс және оқиғалы романдар, балаларға арналған кітаптарды қамтиды.

Өмір және мансап

Олдридж Виктория штатының Бендиго қаласының маңындағы Уайт-Хиллсте дүниеге келген. 1920 жылдардың ортасында Алдридж отбасы Суон-Хиллге көшіп, ол жерде өскен өміріне негізделген көптеген австралиялық әңгімелер жазған. Ол Лондон экономика мектебінде оқыған. Кейін Австралияға оралып, 1935-1938 жылдары Мельбурн қаласындағы The Sun News Pictorial газетінде жұмыс істеді. 1938 жылы Олдридж Лондонға көшіп, 2015 жылы қайтыс болғанға дейін сонда тұрды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Олдридж Таяу Шығыста соғыс тілшісі болып қызмет етті, Грекия мен Критке жасалған Остің шабуылдары туралы хабарлады. Осы тәжірибелеріне сүйене отырып, ол өзінің алғашқы романын – «Олардың құрметіне қол қойылды» атты туындысын жазды. Кітап 1942 жылы Ұлыбритания мен АҚШ-та жарық көрді және бірден бестселлерге айналды. Романда 1940-1941 жылдары Грекия, Крит және Солтүстік Африкадағы Остің үлкен және күшті әуе күштеріне қарсы ескірген «Гладиатор» екіұшақтарын ұшқан Джон Куэйл есімді жас британдық Корольдік әуе күштерінің ұшқышы туралы айтылады. Американдық сыншы Герберт Фолкнер Вест кітапты «шын мәнінде үміт беретін» деп атап, оны соғыс жылдарындағы ең жақсы романы деп бағалады. Бұл кітап Олдридждің ең табысты туындыларының бірі болды және 1988 жылға дейін басылып тұрды. 1943 жылы романды фильмге түсіруге жасалған әрекет тоқтап қалды, себебі түсірілім кезінде Шропширдегі (Ұлыбритания) RAF базасында екі «Gloster Gladiator» екіұшағы әуеде соқтығысып жойылды. Оның екінші романы «Теңіз бүркіті» (1944) 1941 жылы Крит құлағаннан кейін австралиялық сарбаздар туралы болды және сәтті болды, бірақ алғашқы кітабына қарағанда аз сынға ілікті. Алайда, американдық сыншы Н. Л. Ротман «Saturday Review» журналында романды «уақыттан тыс» және көркем жазылуының жоғары сапасы үшін мақтады. Олдридждің алғашқы романдарына американдық жазушы Эрнест Хемингуэйдің әдеби стильдік ерекшеліктері күшті әсер еткен. «Теңіз бүркіті» үшін Олдридж Джон Ллевелин Рис жүлдесін жеңіп алды. Олдридждің ең табысты және ең көп таралған романы «Дипломат» 1949 жылы жарық көрді. Ирандағы Әзербайжан төңкерісі кезінде орын алған тыңдаушылық және саяси драма, роман аралас пікірлерге ие болды. «Англо-совет журналы» оны «керемет және әсерлі» деп сипаттады. Алайда, Kirkus журналының американдық шолуы кітаптың идеясы уәделі және жаңа болғанын мойындағанмен, оны баяу, қайталанатын және стилі жасанды деп атады. 1950 жылы жарық көрген «Аңшы» романы Олдридждің әртүрлі жанрлар мен орталарды сынап көруге дайын екенін көрсетті. Онтарионың (Канада) шалғай аймақтарында өмір сүрген тері аулаушылар туралы драма, роман, Уолтер О’Мираның айтуынша, «жазық, тікелей стильде жазылған, сіз жалыққан кезде, өткір және ашып беретін сөзбен немесе тіркеспен сізді сергітеді». Ол «бұл адам баласының мәңгілік қиындықтарға қарсы шынайы және кейде терең зерттеуі» деп қосты. Олдридждің келесі кітабы 1954 жылы жарық көрді, ол «Бос көріністің батырлары» атты роман болды, ол Т. Е. Лоуренс пен Чарльз Гордонның үлгісінде Таяу Шығыстағы ағылшын батыр-ойымшылын бейнелейді. Романды Уолтер Хавигерст жақсы қабылдады, ол Saturday Review журналында жазған мақаласында оны «адамдар, машиналар және саясат туралы беделді біліммен жазылған қозғайтын роман» деп атады. Kirkus Reviews журналының шолуында роман «мүмкін оның ең маңызды еңбегі» деп мақталды, оның арабтардың қақтығыстары, қарама-қайшылықтары және дилеммалары туралы суреті кең көрініс береді. Олдридж Екінші дүниежүзілік соғысқа өзінің келесі романымен – «Мен оның өлмеуін тілеймін» (1957) романымен оралды, ол Египеттегі Шөл әуе күштеріндегі оқиғалар туралы драма. Kirkus Reviews оны тиімді туынды деп атады, ол «стресс астында өмір сүретін және оларды мазалайтын мәселелерді ұсынатын адамдар туралы» айтады. Олдридждің Мысырдағы тікелей тәжірибесі, онда ол соғыстан кейінгі кезеңнің көп бөлігінде шетелдік тілші және кейіннен романист ретінде өмір сүрді, 1961 жылы «Соңғы жер аудару» романына әсер етті. Роман, Олдридждің ең ұзақ және ең амбициялық романдарының бірі, бұрынғы туындыларына қарағанда жағымсыз жауап алды. Хал Лерман Saturday Review журналында жазған хатында оны «ағылшыл тоқырау» деп атады. Олдридж өзекті оқиғалардан шабыт алуды жалғастырды және Шығыс пен Батыс арасындағы суық соғыс шиеленістері оған өзінің келесі романы үшін тақырып берді – «Жердегі тұтқын» (1962), Арктиканың мұздай құрғақ жерлерінде ағылшын ғалымы апатқа ұшыраған ресейлік ұшақтың жалғыз құтқарылғанын құтқарады. Осы сияқты барлық саяси тақырыбы бар туындыларында Олдридж барлық көзқарасты зерттеп, қарама-қарсы күштер мен сенімдер арасындағы «сұр» аймақты бейнелеуге тырысты. Осы жағдайда, ағылшын бастапқыда батыстық әріптестерімен батыр ретінде қарастырылады, бірақ кейіннен оның ресейлікті босатуға жасаған әрекеттеріне байланысты күдікпен қарастырылады. У. Г. Роджерс Saturday Review журналында жазған мақаласында романды былай мақтады: «Мұндағы моральдық оқиға физикалық оқиғадан гөрі қиын, жақсы және жылдам оқылады. Бірақ бұл сіздің теріңізге еніп, сонда қалатын тартымды оқиға». Роман 1993 жылы осы атпен фильмге түсірілді. 1960 жылдардың ортасынан бастап Олдриджтің көптеген туындылары балалар мен жасөсперімдерге арналды және оның кейбір кейінгі туындылары оның туған жері Австралияда орын алды. Оның 1966 жылы жарық көрген «Менің бауырлым Том» романы Мюррей өзенінің жанындағы Суон-Хилл қаласына ұқсас, құрыстырған Сен-Хелен атты австралиялық қалада орын алды, онда ол балалық шағының көп бөлігін өткізді. Осы роман, Сен-Хеленде орын алған алты кішкентай серияның біріншісі, екі жас адам арасындағы махаббат туралы айтқанмен, моральдық және саяси дилеммалар мен идеяларды зерттейді, осы жағдайда қаланың католик және протестант азаматтары арасындағы шиеленіс. Роман 1986 жылы Гордон Джексон мен Кит Мичеллдің қатысуымен телесериалға айналды. Сен-Хелен сериясының тағы бір романы «Лилли Стубек туралы шын оқиға» 1995 жылы Австралия балалар кітап кеңесінің кітабы болды. Оның 1973 жылы жарық көрген «Спорттық ұсыныс» атты балалар романы 1975 жылы Disney компаниясының «Жабайы пониге мінің» фильміне бейімделді. 1971 жылы ол 7-ші Мәскеу халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының мүшесі болды. Олдридж 1972 жылы «бейбітшілікті сақтауға көрсететін ең үлкен күресі» үшін Ленин бейбітшілік сыйлығын жеңіп алды. Ол сондай-ақ Халықаралық журналистер ұйымынан журналистика саласындағы алтын медальді жеңіп алды. Ол сонымен қатар Әлемдік бейбітшілік кеңесінің алтын медалін жеңіп алды. «Spit Macphee туралы шын оқиға» (Viking, 1986) үшін ол Guardian балалар әдебиеті жүлдесін жеңіп алды, бұл британдық балалар жазушыларының қазылар алқасы тарапынан тағайындалатын, өмір бойы бір рет берілетін кітап сыйлығы.

Aldridge was born in White Hills, a suburb of Bendigo, Victoria. By the mid 1920s the Aldridge family had moved to Swan Hill, and many of his Australian stories are based on his life growing up there. He studied at the London School of Economics. He returned to Australia and worked for The Sun News Pictorial in Melbourne from 1935 to 1938. In 1938 Aldridge moved to London, which remained his base until his death in 2015. During the Second World War, Aldridge served in the Middle East as a war correspondent, reporting on the Axis invasions of Greece and Crete. Based on his experiences, he wrote his first novel Signed with Their Honour and the book was published in both Britain and the United States in 1942, becoming an immediate best seller. The novel centred on a fictional young British Royal Air Force pilot named John Quayle who flies obsolete Gladiator biplanes for the true life 80 Squadron against the larger and more powerful Axis air forces over Greece, Crete and North Africa 1940–41. American critic Herbert Faulkner West stated that the book "showed real promise" and ranked it the best of his wartime novels. The book proved to be one of Aldridge's most successful, remaining in print until 1988. An attempt in 1943 to make a film based on the novel was abandoned when two Gloster Gladiator biplanes were destroyed in a mid air collision during filming at an RAF base at Shropshire in the UK. His second novel The Sea Eagle (1944), which centred on Australian soldiers during and after the fall of Crete in 1941, was also successful but received less favourable reviews than his first book. American critic N. L. Rothman, however, writing in the Saturday Review, praised the novel for its "timeless ness" and the high quality of its prose. Aldridge's early novels were heavily influenced by the literary mannerisms of US author Ernest Hemingway. For The Sea Eagle, Aldridge won the John Llewellyn Rhys Prize. Aldridge's most successful and most widely published novel The Diplomat was released in 1949. An espionage and political drama set amidst the Azerbaijan Revolution in Iran, the novel received mixed reviews. The Anglo Soviet Journal called it "absorbing and impressive". An American review for Kirkus, however, while acknowledging the book's premise to be promising and original, labelled it as slow, repetitive and awkward in style. His 1950 novel The Hunter proved that Aldridge was willing to attempt a variety of genres and settings. A drama about fur hunters living in the wilds of the Ontario bushlands in Canada, the novel was, according to Walter O'Meara in the Saturday Review, written in a "flat direct prose that just when you decide to be bored straightens you up with an incisive and revealing word or phrase." He went on to say it was "a sincere and occasionally penetrating study of man against the eternal odds". Aldridge's next book appeared in 1954, a novel entitled Heroes of the Empty View, depicting an English hero adventurer in the Middle East in the vein of T. E. Lawrence and Charles Gordon. The novel was well received by Walter Havighurst, writing in the Saturday Review, who called it "a provocative novel written with authoritative knowledge of men, machines and politics". A review for Kirkus Reviews praised the novel as being "perhaps his most important work, and implicit in its picture of the conflicts, the contradictions, the dilemmas of the Arabs There is a wider view of the battle for freedom in a world where a machine ruled society is becoming the norm". Aldridge returned to the Second World War with his next novel, I Wish He Would Not Die (1957), a drama set in the Desert Air Force in Egypt. Kirkus Reviews labelled it as an effective work, dealing with "men living under stress and with a heightened sense of humanity present the issues that haunt them " Aldridge's direct experiences of Egypt, where he lived for much of the Post War era, both as a Foreign Correspondent and later as a novelist, inspired the 1961 novel The Last Exile, set amidst the turbulence of the Suez Crisis in 1957. The novel, one of Aldridge's most lengthy and most ambitious, drew a less favourable response than previous works. Hal Lehrman, writing in the Saturday Review, labelled it "a swollen bore". Aldridge continued to draw inspiration from topical events and the Cold War tensions between the East and West gave him the subject for his next novel A Captive in the Land (1962), set in the frozen wastes of the Arctic where an English scientist rescues the sole survivor of a crashed Russian aircraft. Like all of his politically themed works, Aldridge attempted to explore all viewpoints and portray the "grey" area in between opposing forces and beliefs. In this case, the Englishman is initially viewed by his fellow Westerners as a hero but later he is treated with increasing suspicision due to his efforts to allow the Russian to be freed. W. G. Rogers, writing in the Saturday Review, praised the novel thus: " the moral adventure here is more challenging and better and faster reading than the physical. But all the way its a gripping story that gets under your skin and stays there." The novel was made into a film of the same name in 1993. From the mid 1960s, many of Aldridge's works were written for children and young adults and a number of his later works were set in his homeland of Australia. His 1966 novel My Brother Tom was set in the fictional Australian town of St Helen, closely based on the town of Swan Hill by the Murray River where he spent much of his childhood. This novel, the first in a series of six set in St Helen, while a novel that portrayed a love story between two young people, explored moral and political dilemmas and ideas, in this case the severe tensions between the town's Catholic and Protestant citizenry. The novel became a TV mini series in 1986, starring Gordon Jackson and Keith Michell. Another of the St Helen series, The True Story of Lilli Stubeck, was the 1995 Children's Book Council of Australia book of the year. His 1973 children's novel A Sporting Proposition was adapted as the 1975 Disney film Ride a Wild Pony. In 1971 he was a member of the jury at the 7th Moscow International Film Festival. Aldridge won a Lenin Peace Prize in 1972 for "his outstanding struggle for the preservation of peace". That year he also won the gold medal for Journalism from the Organisation for International Journalists. He has also won the World Peace Council Gold Medal. For The True Story of Spit Macphee (Viking, 1986) he won the annual Guardian Children's Fiction Prize, a once in a lifetime book award judged by a panel of British children's writers.