Кіріспе
Оңтүстік Кореядағы жаңа қала – Донгтан, Қытайдың Шанхайдағы Чонгмин аралында экологиялық қала ретінде сипатталған, бірақ ешқашан салынбаған жоспарлы құрылыс еді. Жобалау 2005 жылы басталды, ал 2010 жылға қарай даму тоқтап қалды. Дамып келе жатқан Шанхайдың жанында орналасқан, дизайнерлер Донгтанды әлемдегі алғашқы, шынайы тұрақты жаңа қалалық даму деп мәлімдеді. Қытай Донгтанды Біріккен Ұлттар Ұйымының Дүниежүзілік қалалық форумында мақсатты түрде салынған экологиялық қаланың мысалы ретінде ұсынды. Жобаның тоқтатылу себептері: жоғары құнды сулы-батпақты аймақта орналасуы, даму серіктестері (Аруп, британдық инженерлік компаниясы және Шанхай индустриялық инвестициясы, мемлекеттік меншіктегі әзірлеуші) арасындағы шиеленістер, және саяси қолдаудың жоғалуы (Донгтанның басты саяси қолдаушысы, Шанхайдың бұрынғы Коммунистік партиясының басшысы Чэнь Ляню 2008 жылы сыбайлас жемқорлық айыптарымен түрмеге қамалды). Жоба салынбағандықтан сәтсіздікке ұшырады деп есептеледі. Дегенмен, дизайн үлгісі ретінде ол әлемдегі басқа қалаларға шабыт берді және ақпаратпен қамтамасыз етті. Донгтаннан алынған идеялар Чонгмин ауданын таза нөлдік аралға айналдыруға енгізілді. Донгтан Тяньцзиньдің сыртындағы кейіннен жоспарланған экологиялық қаланың үлгісіне айналды.
Dongtan was a planned development described as an eco city on the island of Chongming in Shanghai, China that was never built. Design began in 2005, and by 2010 the development had stalled. Adjacent to booming Shanghai, designers claimed Dongtan would be the world's first truly sustainable new urban development. Dongtan was presented at the United Nations World Urban Forum by China as an example of a purpose built eco city. Reasons for the project's closure include its proposed location in a highly value wetlands area, tensions between its development partners (Arup, a British engineering company, and Shanghai Industrial Investment, a state owned developer), and loss of political support (due to the jailing of Dongtan's top political backer, former Shanghai Communist Party chief Chen Liangyu, on corruption charges in 2008). The project has been described as a failure because it was not built. However, as an example of design it has inspired and informed other cities worldwide. Ideas from Dongtan were incorporated into the renovation of the Chongming District as a net zero island. Dongtan became a model for a subsequently planned eco city outside Tianjin.
Ұсынылған жоба
Дунтань Чонгмин аралының шығыс жағында, Чонгминь Дунтань ұлттық табиғи қорығының нәзік ылғалды жерлеріне іргелес, Янцзы өзенінің сағасына жақын және Шанхайдың солтүстігінде орналасуы тиіс еді. Дунтань жобасының бірінші кезеңі – 20 000 тұрғыны бар мариналық ауыл – 2010 жылғы Шанхай Дүниежүзілік көрмесінде таныстырылуы жоспарланған еді. Кейбір сарапшылар аталған қаланың айналасындағы ылғалды жерлерге тигізетін әсеріне күмән келтірді. Жобаның директоры Питер Хед бұл сулы-сазды жерлерге зиян келтірмейтінін мәлімдеді. "Біріншіден, өзенге ағызылатын су қала шегінде жиналып, тазартылып, қайта қолданысқа беріледі", – деді ол. "Қала мен ылғалды жерлердің арасында 3,2 километрлік (2 миль) буферлік аймақ құрылады". Егер егіншілік суды көп қажет етсе де, өсімдіктерге өте аз мөлшерде ғана жетеді. Хед Дунтань қаласында "су жиналып, қайта өңделеді, ал қайта өңделген су гидропоникалық әдіспен көкөніс өсіруге пайдаланылады. Бұл су айналымын тиімдірек етеді" деді. Лондондық Arup және Шанхай индустриялық инвестициялық корпорациясы (SIIC), қаланың инвестициялық тармағы, бастапқыда Манхэттеннің үштен екісінің көлеміндегі Дунтань үшін бас жоспар жасау үшін серіктестік құрды. Олардың міндеті экономикалық шектеулерді ескере отырып, мүмкіндігінше көміртегі бейтарап қала құру үшін біріктірілген тұрақты қала құрылысын және жобалауды қамтамасыз ету болды. Стратегиялық серіктес ретінде Arup қала құрылысын жобалау, тұрақты энергетиканы басқару, қалдықтарды басқару, жаңартылатын энергия процестерін енгізу, сәулет, инфрақұрылым және тіпті қоғамдастықтар мен әлеуметтік құрылымдарды жоспарлау сияқты бірқатар қызметтерге жауапты болды. Arup компаниясының тұрақты қалалық дизайнының директоры Питер Хед жобаны Лондон кеңсесінен басқарды (жобалау кезінде Arup командасының нысанға сапарларының шығарындыларын CO2e компаниясымен бірлесіп өтегенін мәлімдеді). "Жаңартылатын энергия көмегімен бөлшек шығарындыларын азайтуға болады. Көлік құралдары аккумуляторлармен немесе сутегімен жұмыс істейді, дизель мен бензин қолданылмайды, бұл қаланы салыстырмалы түрде тыныш етеді", – деді Хед. 2005 жылы британдық Arup инженерлік консалтингтік фирмасы Дунтаньды жобалау және бас жоспарлау үшін құрылысшы Шанхай индустриялық инвестициялық компаниясымен (SIIC) келісімшарт жасады. 2008 жылы белгілі қолдаушы Чэнь Лянюдың сотталуы жобаның сәтсіздігіне себеп болды.
Реакция
Дунтанға деген реакция әртүрлі болды. Лондонның бұрынғы мэрі Кен Ливингстон Дунтанды тұрақты болашаққа бастайтын новаторлық жұмыс деп мақтады. Оның пікірін Гордон Браун мен Тони Блэр сияқты басқа да белгілі британдық саясаткерлер де қолдады. Сыншылар Дунтанның Қытайдың қолданыстағы қалаларына елеулі әсер етпейтінін, халықтың көп бөлігі сол қалаларда тұра беретінін айтады. Жобаның бас дизайнері Томас В. Харвуд III Қытайда экологиялық тұрғыдан тиімсіз көптеген жобаларға, соның ішінде әуежайлар мен кеңсе үйлердің құрылысына қатысып жүр. 2008 жылы Arup компаниясы Ethical Corporation журналынан "Жылдың жасыл жуушысы" (Greenwasher of the Year) сыйлығын алды. Көптеген дереккөздер жобаны Потемкин ауылы деп сипаттады.