Кіріспе

Берне (bɛʁnɛ) – Солтүстік Франциядағы Эвр департаментінің батысында орналасқан коммуна. 2012 жылы Берне Францияның өнер және тарих қалалары мен аймақтарының бірі деп жарияланды.

География

Берне Шарентон өзенінің аңғарында, Ризльдің саласында, Эврюден шамамен батысқа қарай орналасқан. Қала Оуш және Льевин аймақтарының шекарасында жатыр. Берне станциясынан Каан, Эврю, Париж, Руан, Довиль және Лизие қалаларына теміржол қатынасы бар.

Тарих

Бернай атауы 5 ғасырдағы римдік қоныс Бринакумнан шыққан, латын тіліндегі Бринакум ("өрілген") сөзі, бастапқы қоныс салынған батпақты, өрілген өзендерге толы жерді көрсетеді. Қала Шарентон өзенінің айналасында кеңейді, Шарентон аңғарының жоғары жағындағы төбелер ("les Monts") оны қорғайды. Қала Шарентонның саласы – кішірек Косьнье өзенінің бір бөлігін де қамтиды. 996-1008 жылдар аралығында Нормандия герцогы Ричард II осы аймақты әйелі Джудит Бриттанияға қалыңдық ретінде сыйлады, ол бенедикттік аббат құрылысын ұйымдастырды. Аббат монахтары аймақ арқылы ағатын өзендерді өнеркәсіптік мақсаттарда пайдаланды, мысалы, тазарту, диірмендер және балық аулау үшін. Аббат әлі де тұр, нормандық романдық сәулеттің көрнекті үлгісі. Қаржылық шығыстарын жабу және қорғанысын қамтамасыз ету үшін монахтар 1048 жылы мүліктің бір бөлігін берді. "Notre Dame de la Couture" (13 ғасыл) құрметіне арналған рухани құлшыныс Нормандияның түкпір-түкпірінен келетін паломниктік сапарлардың бастауы болды; діни басшылыққа бағынған Мариан паломниктік сапары әлі күнге дейін әрбір Ақ шынжыр күні өткізіледі. 15 ғасырлық Сен-Круа шіркеуінде негізгі алтарь және көптеген мүсіндер бар, соның ішінде бес аббаттың жерлеу тақталары, 1792 жылы Франция революциясы кезінде жабылған Бек аббатынан мұнда көшірілген. Қала мата өндірісімен мәшһүр. Аймақтағы ауыл шаруашылығы өнімдерінің әртүрлілігі мен молдығының арқасында қалада "Foire Fleurie" сияқты базар жәрмеңкелері ұйымдастырылып тұрады, олар әрбір құрма жексенбісінде өтеді. Бернайда әр сенбі сайын ірі көше базары өткізіледі, ол қаланың ескі бөлігінің көп бөлігін алып жатады. 19 ғасырда жол жүйесі жаңартылған кезде көптеген өнеркәсіптік кәсіпорындар қаланың шетіне көшірілді. 20 ғасырда жаңа өнеркәсіптердің келуі Бернайдың сыртқа қарай кеңеюін жалғастырды, қазіргі таңда ол тарихи қала орталығына көрінетін төбелерді де қамтиды, ол өзінің көптеген бастапқы құрылыстарын сақтап қалған. 1944 жылдың тамызында, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Бірінші канад армиясы сәтті "Трактабел" операциясынан кейін Сейнге қарай шығысқа қарай жылжыды. Канадтықтар Бернайды азат етті, қала қалың бұлт қабатының арқасында канадтық бомбалаудан зақымдалмады, осылайша тарихи қала орталығын сақтап қалды.