Кіріспе

Элизабет Радо (29 қазан 1899 – 3 сәуір 1986) – Босния және Герцеговинадан шыққан югослав әншісі және ән оқытушысы.

Өмірбаян

Босния және Герцеговинаның Мостар қаласында дүниеге келген, бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін әлі де Аустро-Венгрия империясының құрамында болған. Ол өзінің асырап алған анасы, әнші Мария Радодан ән айтуды оқыды және көптеген әншілер сияқты Венаға тартылды, онда 1920 жылдары концерттік және опералық әнші ретінде мансабын бастады. 1931 жылы ән сабақтарын бере бастады және қаладағы ең құрметті ән мұғалімдерінің бірі болды. 1950–1966 жылдары Венадағы Музыка және сахна өнері академиясында (қазіргі: Университет) ән сабағын оқытты. 1986 жылдың 3 сәуірінде Венада қайтыс болды. Элизабет Радо – қатаң мінезді, төртбұрышты жақ сүйегі және профессорлық бейнесі бар әйел болған. Ол жұмысын өте қастер тұтатын мұғалім еді және Венадағы музыканттар, тіпті Моцарт маманы доктор Эрнст Райхерт сияқты кәсіби музыканттар тарапынан жоғары құрметке ие болды. Бір кезде оның 83-тен астам шәкірттері Германия, Швейцария және Австриядағы опера театрларында ән шырқады. Элизабет Радо тек танымал мұғалім ғана емес, сонымен қатар көптеген белгілі әншілердің ұстазы ретінде үлкен беделге ие болды, олардың ішінде баритон Эберхард Ваэхтер және тенорлар Фриц Уль, Вальдемар Кмент және Вернер Кренн болды. Оңтүстік Африкалық баритон Джордж Фурье, сондай-ақ меццо-сопрано Гертруда Ян және сопрано Дорит Ханак оның шәкірттерінің қатарында болды. Ол сонымен қатар американдықтар Кит Энген, Эмиль Белкорт, Фредерик Гатри және Джозеф Майерске сабақ берді. Соңғылары екінші дүниежүзілік соғыстан кейін операны оқып, Венаға келген американдықтардың көптеген тобының бір бөлігі болды, себебі бұл қалада білімнің жоғары сапасы, АҚШ-тағы оқумен салыстырғанда төмен құны және Австрия, Германия және Швейцарияның неміс тілінде сөйлейтін елдерінде ән айту арқылы мансап құрудың мол мүмкіндіктері болды. Осы әншілердің барлығы оны жоғары бағалады.