Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Спорт
Sport
Фронтенис – 30 метрлік пелота алаңында теннис ракеткасы немесе оған ұқсас фронтенис ракеткасы және резеңке доптарды пайдалана отырып ойналатын спорт түрі. Оны жұп немесе жеке ойнауға болады, бірақ халықаралық жарыстарда тек жұптық форматта ғана өтеді. Бұл спорт 1900 жылдар шамасында Мексикада дамыған және баск пелотасының ерекше саласы ретінде мойындалған. Фронтенис ойынында жұптың бірінші ойыншысы допты ракеткамен алдыңғы қабырғаға қарай соғады. Доп алдыңғы қабырғаның ойналатын бетіне тиіп, алаңның ойналатын аймағына қайта оралуы керек. Қарсыластар доп еденге екінші рет секірмес бұрын оны қайтаруға тиіс. Басқа ракеткалық спорт түрлері сияқты, қарсылас қайтара алмайтын соққы ең тиімді соққы болып саналады. Фронтениске жоғары жылдамдық, шеберлік, физикалық және зияткерлік ептілік, үйлесімділік және жаттығулар қажет. Көп жылдар бойы фронтенис тек Мексика, Испания, Аргентина және тағы бірнеше елде ғана таралған, бірақ қазір әлемнің шамамен он сегіз елінде ойналады.
Frontenis is a sport that is played in a 30 meter pelota court using racquets (a tennis racquet or a similar frontenis racquet) and rubber balls. It can be played in pairs or singles, but only pairs frontenis is played in international competitions. This sport was developed in Mexico around 1900, and is accredited as a Basque pelota speciality. In frontenis, one player of the pair hits the ball with the racquet toward the front wall. The ball must strike the playable surface of the front wall and return to the playable area of the court. The opposing players must strike the ball before it bounces a second time on the floor of the court. As with other racquet sports, the best stroke is one that the opponent cannot return. Frontenis demands having a great mobility, skill, physical agility, mental agility, coordination and training. For many years, frontenis was played only in Mexico, Spain, Argentina, and a few other countries, but now it is played in approximately eighteen countries worldwide.
Тарих
Фронтенис 1900 жылы Мексикада құрылды. Бірнеше танымал теннисшілер (Баттлин, Шарп, Кроул, Перес Вердия, Малдонадо, Клиффорд және т.б.) ракеткалармен және теннис доппен ойнауға кірісіп, оны қабырғаға қақты. Бұл жаңа ойын, оның алғашқы заманауи пелота корты Фернандо Торребланканың үйінде (Мексика) салынды, "фронтонтенис" деп аталды (фронтон және теннис сөздері испан тілінде "пелота корты" және "теннис" деген мағынаны білдіреді), ал кейіннен атауы "фронтенис" деп қысқартылды. Пелота ойыншыларының саны артып, пелота алаңдары көбейді, соның нәтижесінде фронтенис Мексикадан көрші елдерге, кейіннен Еуропаға тарады. 1940 жылдары фронтенис Канар аралдары арқылы Пиреней түбегіне енгізілді. 1960 жылдары Мексикада Олимпиадалық доп пайда болды, көптеген мексикалық ойыншылар Испанияға барып, осы техниканы үйретті. Ойын және оның барлық жаңалықтары Испаниядан Еуропаның басқа елдеріне тарады. Пелота ойнайтын әрбір еуропалық ел Еуропалық Баск Пелота Федерациялары Одағының (UEBPF) мүшесі, ал баск пелотасын ойнайтын барлық елдер Халықаралық Баск Пелота Федерациясының (IFBP) мүшелері болып табылады. Frontenis (IFBP мойындаған) 1952 жылы Доностиа-Сан-Себастьянда (Испания) өткен Бірінші әлем чемпионатымен халықаралық жарыстарда ойнала бастады.
Frontenis was created in Mexico in 1900. Several famous tennis players (Buttlin, Sharp, Crowle, Pérez Verdia, Maldonado, Clifford, etc.) started playing with rackets and a tennis ball hitting it against a wall. This new game, with its first modern pelota court, built in Fernando Torreblanca’s house (Mexico), was called “frontontenis” (from fronton and tenis — “pelota court” and “tennis” in Spanish, respectively), and later its name was reduced to “frontenis”. Because of the increase of the number of pelota players, pelota courts proliferated, and frontenis expanded from Mexico to neighboring countries and later to Europe. Frontenis was introduced into the Iberian Peninsula in the 1940s by way of the Canary Islands. In the 1960s, Olympic ball was introduced in Mexico, and many Mexican players travelled to Spain to teach the technique. The game and all its innovations were taken from Spain to the other countries of Europe. Every European country that plays pelota is member of the Union of European Basque Pelota Federations (UEBPF), and all the countries that play Basque pelota are members of the International Federation of Basque Pelota (IFBP). Frontenis (recognized by the IFBP) started being played in international competitions in 1952, with the First World Championship held in Donostia San Sebastian (Spain).
Ережелер
Фронтенистің, әр спорт сияқты, өзінің ережелері бар. Халықаралық, ұлттық және аймақтық ережелер болады, және олар бір-бірінен бірнеше нәрседе өзгешеленеді.
Frontenis has its own rules, like every sport. There are international rules, national rules and territorial rules, and they differ from each other in several things.
Сот
Фронтенесте қолданылатын алаң – өте қысқа типтегі, 30 метр ұзындығы, 10 метр ені және 10 метр биіктігі бар пелота алаңы. Оның қабырғаларында сервистің қашықтығын көрсетуге және ойыншыға алаңда дұрыс тұруға көмектесетін белгілер болуы тиіс. Алаңды құрайтын бірнеше бөлік бар:
The court used in frontenis is a pelota court of the Very Short type — 30 meters long, 10 meters wide and 10 meters high. Its walls must have signs to establish the distances of service, and to help the player to situate itself in the court. There are several parts that form the court:
Алдыңғы қабырға (frontis)
Бұл ойыншылардың қарсы тұрған алаңның алдыңғы қабырғасы. Ойыншы ұрған әрбір доп жарамды болу үшін жерге тигенге дейін осы қабырғаға тиюі керек. Алдыңғы қабырғаның ені 10 метр, биіктігі 10 метр. Осы қабырғаның төменгі 60 сантиметрі заңды түрде ойнауға жарамды емес. Ойнауға жарамсыз беттің жоғарғы шегі 10 сантиметр енді металл жалатымен (испан тілінде chapa, баск тілінде txapa) жабылады, ол ойнауға жарамсыз беттің жоғарғы бөлігіне тигенде дыбыс шығарады.
This is the wall at the front of the court faced by the players. Every ball hit by a player must strike this wall before touching the ground to be valid. The front wall measures 10 meters wide by 10 meters high. The lower 60 centimeters of this wall is not a legally playable surface. The upper limit of this non playable surface is covered with a 10 centimeter wide metallic sheet (chapa in Spanish, txapa in Basque) that audibly indicates an impact on the upper part of the non playable surface.
Сол жақ қабырға немесе көмекші қабырға
Қабырға ойыншылардың сол жағында, егер олар алдыңғы қабырғаға қарап тұрса. Ол соттың алдыңғы жағынан бастап әр 3,5 метр сайын сызықтармен белгіленген. Оның жоғарғы жиегінде 10 сантиметр енді металл жалаты бар, ол доп ойналатын алаңнан тыс жерге тигенін көрсетеді. Бұл сызықтармен белгіленген қабырға ойыншыларға корттағы өз орнын анықтауға көмектеседі.
The wall is to the players' left as they face the front wall. It is marked with lines every 3.5 meters, measured from the front of the court. On its upper rim is located a 10 centimeter wide metallic sheet that signals a ball striking outside of the playable area. This wall with its markings helps players situate themselves within the court.
Қалпына келтіру қабырғасы
Бұл корттың арт жағында орналасқан қабырға. Онда ешқандай белгілер жоқ және оның мөлшері алдыңғы қабырғамен бірдей. Ойналатын алаңнан тыс жерге доп тигенін естірту үшін жиектерінде 10 сантиметрлік металл жалаты бар. Көптеген пелота корттарында мұндай қабырға болмайды, сондықтан олар ресми жарыстарға қолданылмайды.
It is the wall situated in the back of the court. It has no markings and is the same size as the front wall. It has 10 centimeter metallic sheets on its rims to give an audible indication of a ball striking outside of the playable area. Many pelota courts lack this wall, and are therefore not used for official competitions.
Ракета мен сымдар
Фронтенесте қолданылатын ракетка, Испания Пелота федерациясының (SPF) мәлімдемесіне сәйкес, теннис ракеткаларына ұқсас немесе тең, ағаштан, талшықтан, металдан немесе графиттен жасалған. Салмағы мен тартылысы шектелмейді, қос тартпа қолдануға болады. Ракетаның ұзындығы мен ені де шектелмейді.
The racquet used in frontenis is, according to Spanish Pelota Federation (SPF), “similar or equal to tennis racquets, made of wood, fiber, metal or graphite. Weight and stringing are not limited, and double strings can be used. The racquets' length and width are not limited.”
1900 жылы кәсіби фронтенис басталғаннан бері ракеткалар едәуір өзгерді. Осы эволюцияның көп бөлігі стандартты теннис ракеткаларының эволюциясына паралель болды.
Racquets have evolved considerably since the beginning of professional frontenis in 1900. Much of this evolution has paralleled standard tennis racquets
Алғашқыда ракеткалар ағаштан жасалса, тартпалар жануарлардың ішегінен жасалған. Бұл ракеткалар өте ауыр болды және ойынды ыңғайлы етпеді, бірақ олар Хосе, "У" Бесера бұл спортқа революция жасағанға дейін отыз жылдан астам қолданылды. Бесера чемпионаттарда жеңіске жеткеннен кейін теннис өнімдерін шығаратын компаниялар фронтенис үшін де параллель өнімдерді жасауды бастады. 1990 жылдары "Master Pro" мексикалық компаниясы тек фронтенис өнімдерін өндіру үшін құрылды. Соңғы кезде фронтенис жабдықтарына маманданған басқа да компаниялар пайда болды. Олимпиадаға дейінгі фронтенесте қарапайым тартпа қолданылады, ал тартылыс допқа байланысты өзгереді: Penn тартпасына 15-19 килограмм, VIP тартпасына 17-21 килограмм, Champion Elite тартпасына 17-23 килограмм талап етіледі. Олимпиадалық фронтенесте допқа күш беру үшін қос тартпа (4 көлденең және 3 тік тартпаны екі еселеу) қолданылады. Қос тартпаға жоғары тартылыс, яғни 21-27 килограмм аралығындағы салмақ қажет.
At first, racquets were made of wood and the strings were made of animal gut. These were very heavy and did not provide comfortable play, but they were used for more than thirty years until the great player Jose, the “Poison” Becerra revolutionized the sport. Manufacturers that made tennis products started to manufacture parallel products for frontenis when Becerra started to win championships. In the 1990s a Mexican company, “Master Pro”, was created exclusively to manufacture frontenis products. Recently, other companies have appeared specializing in frontenis equipment. Simple strings is used in Preolympic frontenis, and the tension varies depending on the ball — Penn strings require 15 19 kilos, VIP strings require 17 21 kilos, and Champion Elite strings require 17 23 kilos. Double strings (duplication of 4 horizontal strings and 3 vertical strings) are used in Olympic frontenis in order to give more effect to the ball. Double stringing demands higher tensions, between 21 and 27 kilos.
Топ
Олимпиадалық фронтенесте (IFBP мойындаған жалғыз түр) қолданылатын доп – Олимпиадалық доп. Алғашқыда спортшылар қарапайым теннис доптарымен ойнаған, бірақ олардың талшықты қаптамасы доптарды тым баяулатып, секіруін азайтып, ойынды өте жай еткен. Ойынды жылдамдату үшін теннис доптарының мата қаптамасы алынып тасталды. Кейіннен, ойынды одан да жылдамдату мақсатымен Англия мен АҚШ-тан майлы матадан жасалған доптар импортталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде доп импорты тоқтатылды, сондықтан Франсиско Белтран балама іздеуге мәжбүр болды. Ол резеңке доптарды қысыммен толтыру тәжірибесін жасады. Соғыстан кейін Белтран жақсартылған доптарды өндіруді бастады. Бірнеше жыл өткен соң, Франсиско Белтран доп дизайнын жасаған және Доктор Хесус Ледезма қаржымен қолдаған "201" атты алғашқы фронтенес доп компаниясы құрылды. Доп дизайны үздіксіз дамып келеді.
The ball in Olympic frontenis (the only modality accepted by the IFBP) is the Olympic ball. Originally, the sport was played with ordinary tennis balls, but the fiber cover of these balls slowed them excessively, reduced their bounce, and made the game very slow. To speed the game, the fabric cover of the tennis balls was removed. Later, balls made of oilcloth were imported from England and the United States with the goal of further speeding the game. During the Second World War, ball imports ceased, and Francisco Beltran was forced to look for substitutes. He experimented with pressurizing rubber balls. After the Second World War, Beltran started manufacturing improved balls. A few years later the first frontenis ball company, “201”, was founded by Francisco Beltran who contributed his ball designs and Doctor Jesus Ledezma who provided financing. Ball design continues to evolve.