Кіріспе
Карбонның бірінші кезеңі – Турнайзиан. ICS геологиялық уақыт шкаласында бұл Миссиссиптің ең төменгі қабаты немесе ең көне жасы, Карбонның ең көне ішкі жүйесі болып табылады. Турнайзиан дәуірі Ма жылдан Ма жылға дейін созылған. Оған дейін Фаменн (девонның ең жоғарғы сатысы) келіп, одан кейін Визеан орналасқан. Жалпы стратиграфияда Турнайзиан екі кіші қабатты қамтиды: Хастариан (Турнайзианның төменгі қабаты) және Ивориан (Турнайзианның жоғарғы қабаты). Бұл екі кіші қабат бастапқыда Еуропалық аймақтық қабаттар ретінде белгіленген.
The Tournaisian is in the ICS geologic timescale the lowest stage or oldest age of the Mississippian, the oldest subsystem of the Carboniferous. The Tournaisian age lasted from Ma to Ma. It is preceded by the Famennian (the uppermost stage of the Devonian) and is followed by the Viséan. In global stratigraphy, the Tournaisian contains two substages: the Hastarian (lower Tournaisian) and Ivorian (upper Tournaisian). These two substages were originally designated as European regional stages.
Атауы және аймақтық нұсқалары
Турнезиан Бельгияның Турне қаласының атымен аталған. Оны 1832 жылы бельгиялық геолог Андре Юбер Дюмон ғылыми әдебиетке енгізді. Девон және төменгі карбон кезеңдерінің көптеген сатылары сияқты, Турнезиан да Батыс Еуропаның аймақтық стратиграфиялық бірлігі болып табылады, қазір ол ресми халықаралық уақыт шкаласында қолданылады. Турнезиан Солтүстік Американың Киндерхукян және төменгі Осагеан сатыларымен, сондай-ақ Қытайдың Танбагуан аймақтық сатысымен сәйкес келеді. Британ аралдарында, Гастариан және Ивориан сатыларын ажырату қиын болғандықтан, бүкіл Турнезиан Курсиан аймақтық сатысына балама болды.
Палеоорталықтар
Турнезиан Ромердің үзілісімен сәйкес келеді, бұл кезеңде құрлықтағы қазбалар өте сирек кездеседі, осылайша девон мен көмір дәуірінің қазіргі заманғы құрлықтағы экожүйелері арасындағы үзілісті құрайды. Турнезианның ортасы оңтүстік мұз басу оқиғасымен белгіленеді, бұл кейінірек карбон және девонның соңында Гондвананы қамтыған мұз басуларға қарағанда сәл нашар болды. Турнезиан кезінде Оңтүстік Америка оңтүстік полюстік ендіктерде орналасқан және Гондвана суперконтинентінің ең батыс бөлігін құрады. Гондвананың оңтүстік-батыс жағалауы ерекше суық су брахиоподтары мен екі жақтаулы моллюскалардың фаунасымен толы болды. Турнезианда көмір, көмір дәуірінің қалған бөліктеріне қарағанда аз кездеседі, ал ормандар мен батпақтар 40 метрге (131 фут) дейін жеткен кейбір ағаштарға қарамастан, сиретіп орналасқан. Ағымдық арналар мен анастомоздық өзендер (үлкен жасыл аралдардың төңірегінде тұрақты арналардың тармақталуы) визе кезеңіне дейін дамымайды, ал Турнезианның өзен жүйелері девонның соңғы кезеңіне ұқсас болды.
Флора
Турнезиан дәуірінде ағаш тәрізді ликофиттер мен алып сфенофиттердің (атқуйрықтардың) жаңа түрленуі байқалды. Олар папоротниктер мен лигнофиттермен (ағаш материалды өсімдіктермен) бірге өмір сүрді, соның ішінде лигиноптеридальдық птеридоспермдер ("тұқымдық папоротниктер") сияқты ерте тұқымдық өсімдіктер де болды. Қазіргі Еуропа, Солтүстік Америка және Қытайдағы тропикалық және субтропикалық батпақтар төмен ендіктегі палеобиогеографиялық аймақ – амеросиандық аймақты білдіреді. Лепидодендропсис ликофиттерінің кең салалы (диварикациялы) сабақтары – Турнезиан дәуірінің ең көп таралған және кеңінен таралған өсімдік қазбалары, бірақ уақыт өте келе және кеңістікте басқа флорада да шағын өзгерістер болды. Солтүстік Американың шығысында лигиноптеридтер мен ықтимал прогимноспермдер де кең таралған, бұл туралы Адиантиттер, Родоптеридиум және Гензелия сияқты жапырақ пішінді туыстар куәлік етеді. Аргентина және Австралия сияқты суперконтиненттің кейбір бөліктерінде лепидодендропсис, археосигиллария және френгелия сияқты субтропикалық және қоңыраулы ликофиттер кездеседі. Оңтүстік Америкадағы Турнезианның құрлықтағы шөгінділері миоспора индексі Waltzispora lanzonii қазбасымен де сипатталады. Турнезианның оңтүстік тундрасының гүлдік әртүрлілігі көбінесе девонның қалдық туыстарынан тұрады; бұл төмен ендіктегі кеш девонның құрлық өсімдіктерінің жойылуы жаһандық экологиялық қысымнан гөрі жаңа тропикалық түрлердің бәсекелесуінен туындағанын көрсетеді. Турнезианның алғашқы трилобиттерінің көпшілігі терең суларда кең таралған. Турнезианның соңына қарай олар жағалауға жақын жерлерде қайта қоныстанды және Солтүстік Америка, Еуропа және Шығыс Азияға сәйкес келетін үш биогеографиялық аймаққа бөлінді.