Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық философ Антонио Женовези (1 қараша 1713 – 22 қыркүйек 1769) – философия және саяси экономика саласындағы итальян жазушысы.
Italian philosopher
Antonio Genovesi (1 November 171322 September 1769) was an Italian writer on philosophy and political economy.
Өмірбаян
Сан-Манголық Сальваторе Дженовезе мен Адриана Альфинитоның ұлы Антонио Дженовези 1713 жылы Салерноға жақын Кастильоне қаласында дүниеге келді. Ол әкесінің басшылығымен ерте білім ала бастады, ал он төрт жасында Неапольден келген туысы және жас дәрігер Николо Дженовезиден екі жыл бойы перипатеттік философияны, тағы бір жыл – картезиандық философияны оқыды. Он сегіз жасында теологияны оқып жүргенде Кастильонеден келген Анжела Драгонға ғашық болды. Әкесі бұл одақты мақұлдамады және ұлын Бучинодағы августин монахтарының монастырына жіберді, онда оның туыстары тұрды. Мұнда ол діни қызметкер Джованни Аббамонтемен теологиялық және философиялық оқуларын жалғастырып, латын және грек тілдеріне қызығушылық танытты. Догматикалық теологиядан емтихан тапсырғаннан кейін, 1736 жылдың 22 желтоқсанында Салерно кафедральді соборында Салерно архиепискобы Фабрицио ди Капуаның қатысуымен диякон болып тағайындалды. 1738 жылы 25 жастағы Антонио Дженовези діни қызметкер болып тағайындалды. Бірнеше айдан кейін ол Неапольге көшіп, онда Джанбатиста Викомен танысып, дос болды. 1741 жылы Неаполь университетінде метафизика кафедрасын, кейін этика кафедрасымен біріктірілді. Бұл беделді университете оған 1755 жылы Италиядағы алғашқы экономика кафедрасы берілді (алғашқы атауы – «Сауда және механика»). Осы кезде ол «Сауда сабақтары» атты еңбегін жариялады, онда ол еркін сауда саясатын қолдайтынын мәлімдеді. Оның шәкірттерінің арасында Джузеппе Палмиери және Франческо Марио Пагано болды. Ол классикалық әдебиет, теология және метафизикалық ғылымдар бойынша білгір болды. Дегенмен, өмірінің соңында ол бұрынғы теориялық біліміне ден қоймай, оны практикалық мақсаттарға бағытталған зерттеулермен ауыстырды. Виконың ой-пікірін, тіпті Локктің философиясын, кем дегенде оның философиясын жақтаған Дженовези, Таранто архиепискобы Селестино Галиани мен Папа Бенедикт XIV-нің араласуы арқасында ғана қызметін сақтай алды. 1769 жылдың 22 қыркүйегінде Неапольде қайтыс болды. Оның денесі Сан-Северо князі Раймондо ди Сангроның досының арқасында Сан-Эрамо-Нуово монастырының шіркеуіне жерленді. Ол қарапайым криптке қойылды, сондықтан оның нақты қабірі белгісіз. 1930 жылдардың басында жүргізілген жөндеу жұмыстары кезінде крипттегі (соның ішінде Дженовезидің) қалдықтары Сант-Эрамо Веккьо шіркеуіне көшірілді.
Son of Salvatore Genovese, a shoemaker, and Adriana Alfinito of San Mango, Antonio Genovesi was born in Castiglione, near Salerno in 1713. He began studying early on under the direction of his father and, at fourteen, under Niccolò Genovesi, a relative, and young doctor from Naples, who taught Antonio peripatetic philosophy for two years, and Cartesian philosophy for another year. When he was eighteen, during his theological studies, he fell in love with a girl from Castiglione, Angela Dragone. His father didn't approve of the couple, and sent his son to a convent of Augustinian monks in Buccino, home of some of his relatives. Here he continued his theological and philosophical studies under the priest Giovanni Abbamonte, focusing his interest on Latin and Greek. After passing his exam in dogmatic theology, he was ordained deacon on 22 December 1736 in the Cathedral of Salerno, with the attendance of archbishop of Salerno, Fabrizio di Capua. In 1738, Antonio Genovesi, at 25, was ordained a priest. After a few months, he moved to Naples, where he met and befriended Giambattista Vico. In 1741, he was granted a chair in metaphysicsin later conjunction with the chair of Ethicsat the Naples University. At this prestigious university, he also was granted the Economics chair, in 1755, the first one of this kind in Italy (the name was originally "Commerce and Mechanics"). At this time, he published the "Lessons in Commerce", in which he declared himself favorable to a more incisive free trade policy. Among his students were Giuseppe Palmieri and Francesco Mario Pagano. He was a scholar in classical Literature, theology and metaphysical sciences. Later in his life, nonetheless, he started to disdain his old theoretical culture, substituting it gradually with a study focused on practical aims. A follower of Vico's thought, and even more of Locke's, at least regarding his philosophy, Genovesi managed to keep his minister's functions only due to the intervention of the archbishop of Taranto, Celestino Galiani, and of Pope Benedict XIV himself. He died in Naples on September 22, 1769. His body was buried in the church of the monastery of Sant'Eramo Nuovo, thanks to his friend Raimondo di Sangro, prince of San Severo. He was simply placed in the crypt, and therefore we have no specific tomb. Due to renovations in the early 1930s, the remains contained in the crypt (and those of Genovesi) were transferred to the church of Sant'Eramo Vecchio.
Философиялық ой
Бұл – Контрреформация рухы мен мораліне қарсы наразылықтың алғашқы көтерілісі болған шақ. Дінге қарсы және иезуиттерге қарсы көңіл күйлер, шіркеутің кез келген араласуына қарсы мемлекеттің тәуелсіздігі үшін күрес, ағартушылық монархияның және әкешіл үкімет теорияларының бастапқы элементтері, жаңа поэзия және ашық әрі батыл сын – бәрі осы кезеңде болды. Шындығында, бұл XVIII ғасырдың екінші жартысында Ағартушылықпен іске асырылған толыққанды мәдени революцияның бастауы еді, ол Ескі Режимнің барлық түрлеріндегі салмақтарын толығымен өзгерту қажеттілігін білдірді. Осы мәдени ортада Филанджеридің саяси ойлары реформалық сипатқа ие болды: Паола Занарди оны Неаполь ағартушылығында Гүмнің ықпалы туралы зерттемесінде «француздық киімдегі ағылшыншыл» деп атады. Геновизи өзінің еңбектерінде идеализм мен эмпиризм арасында тепе-теңдік орнатуға тырысып, христиан философиясының маңызды діни құндылықтарын сақтап қалуға ұмтылды.
Those were days of the first ferments of dissent to the spirit and morals of the Counter Reformation. Anticlerical and Anti Jesuit sentiments, the reprisal of the struggle for autonomy of the State against any interference from the Church, the first elements of enlightened monarchy and paternalistic regime theories, a new poetic and a more open and courageous critic, are all elements present at this time. It was in fact the beginning of a true cultural revolution, accomplished in the second half of the eighteenth century by the Enlightenment, a need of complete transformation of the burdens of the Ancien Régime in all its manifestations. In this cultural atmosphere, the political thought of Filangieri was decisively of a reforming nature: he was called "an anglophile under French clothing" by Paola Zanardi, in her work on the influence of Hume in the Neapolitan Enlightenment. In his works, Genovesi compromises between idealism and empirism, trying to save the essential religious values of Christian philosophy.
Экономикалық ойлау
Антонио Женовези жаңа итальяндық мәдени ортаның ықпалына түсті және зерттеулер мен тәжірибелер арқылы адамзатты "қараңғылықтан" азат ету арқылы қол жеткізілетін қоғамдық бақыт тұжырымдамасын сипаттауға тырысты. Ол Неапольдің алтын ғасырынан кейінгі мәдени, материалдық және рухани құлдырау күйін түсінді және өнердің, сауданың және ауыл шаруашылығының бұрынғы даңқын қайта жаңғырту қажеттігін сезінді. Осы практикалық қайта қарастыру оны этика мен философияны зерттеуден бас тартып, экономикаға көшуге жетеледі. Оның пікірінше, экономика үкіметтерге байлықты арттыру және мемлекеттердің күшін күшейтуде көмектеседі. Бартоломео Интиери Неаполь университетінде саяси экономика кафедрасын оның үшін арнайы құрды. Интиеридің Масаквано сарайы Геновезидің ұзақ жылдар бойы зияткерлік панасы болды, онда ол өзінің көптеген еңбектерін жазды. Оның экономикалық ой-пікірінің ядросы 1765 жылы жарық көрген «Lezioni di commercio, O sia di economia civile» еңбегінде кездеседі, бұл экономика бойынша алғашқы ғылыми трактаттардың бірі. Осы еңбек арқылы Женовези білім беру, ауыл шаруашылығы (әсіресе ірі меншіктер), сауда мен өнеркәсіпке мемлекеттік қорғаушылық сияқты бірнеше маңызды салаларда реформа жасаудың жолын көрсетуге тырысты.
Antonio Genovesi was influenced by the new Italian cultural landscape, and tried through studies and experimentation to describe the concept of public happiness, to be obtained by freeing mankind from its state of "obscurity". He understood the state of cultural, material and spiritual decadence, aftermath of the Neapolitan golden age, and felt the need to intervene in order to restore the former glory of the arts, commerce and agriculture. This practical rethinking lead him to abandon the study of ethics and philosophy, and turn to economics. In his opinion, economics served governments in increasing their wealth and the power of nations. The chair of Political Economy was instituted specifically for him at the University of Naples by Bartolomeo Intieri. Intieri's palace of Massaquano was for long periods of time the intellectual refuge of Genovesi, where he wrote some of his works. The core of his economic thought can be found in the Lezioni di commercio, O sia di economia civile, published in 1765, one of the first scientific treatises on Economics. Through this work, Genovesi tried to show a way for reform in some key sectors: education, agriculture (mainly large properties), government protectionism towards commerce and industry.
Әдеби стилі
Ол өзінің құлшыныспен қарайтын азаматтық рухына байланысты оқыту үшін итальян тілін таңдады: ол курстарында латын тілін қолданбаған тұңғыш профессор ретінде және метафизика мен логика туралы итальян тілінде трактаттар жазғаны үшін есте қалды. Оның мақсаты – экономикалық зерттеулерді халыққа тарату болды, мұндай зерттеулерді өркениетке жету құралы деп санайтын басқа гуманистермен бірлесіп осы бағытта жұмыс істеуді армандады.
He chose the Italian language for his teaching, due to his passionate civil spirit: he is remembered for being the first professor not to use Latin during his courses, and for having written treatises on metaphysics and logic in Italian. His aim was to spread economic studies among the people, ideally continuing with other humanists in considering these the means to civilization.