Кіріспе

1979 жылы Диана Уинн Джонстың "Спеллкоаттар" (1979) романы – Диана Уинн Джонстың "Дайлемарк квартеті" сериясындағы үшінші жарияланған романы, бірақ оқиғасы бойынша алғашқысы. Оқиға "Карт пен Квиддер" және "Суға батқан Амметтен" бірнеше мың жыл бұрын өтеді. Бұл дәуір "тарихи Далемарк" деп аталады, себебі кейінгі кітаптар уақытында осы кезең туралы тек аңыздар ғана сақталған. Тарихи Далемарк халқы жазба тіліне ие емес, бірақ олардың кейбіреулері түрлі түсті және текстуралы жіптерді пайдаланып, руналар тілінде тоқу арқылы жазуды біледі.

Сюжет

Танаки – жас әйел. Ол Шеллинг деген шағын қалада тұрады. Ол және оның төрт бауыры қала тұрғындарынан өзгеше көрінеді. Олардың отбасында үш құдай – «өлмейтіндер» деп аталады. Елді пұтқа табынушылар басып алды. Олар – Далемарк халқының басқа үш романдағы ата-бабалары. Танаки мен оның бауырлары өз ауылдарының халқынан өлтірілуден қашу үшін қашады, себебі олар сыртқы келбетімен пұтқа табынушыларға ұқсайды. «Спеллкоут» – күнделік емес, көптеген әңгімелер сияқты «айтылған» да емес, ол тоқылған. Танаки бір «сиқырлы плащқа» әңгіме тоқиды, оны өзі тоқайды. Бірінші сиқырлы плащта бес бауырластың (Гал, Робин, Эрн, Танаки және Дак) қайықпен өзен бойымен саяхаттауы туралы айтылады. Олар алдымен құпия сиқыршы Танамилмен, содан кейін пұтқа табынушылар патшасы Карс Адонмен кездеседі, ал соңында теңізде зұлым сиқыршы Канкрединмен, оның мақсаты – бес баланың жанын тартып алып, өзеннің күшін басып алу. Екінші сиқырлы плащта олар Канкрединнен қалай құтылғаны айтылады, бірақ бес бауырласты өздерінің патшасы, «туған жердің патшасы» тұтқындап алады. Бұл патша өз патшалығын жоғалтқан, ол әскерінің қалдықтарымен бірге пұтқа табынушылардан жасыруға тырысып, орналасқан. Патша балаларды қамауға алады, себебі оған көмектесу үшін балалардың бірінің құдайы қажет. Танаки патшамен бірге тұрып, тоқуды жалғастыра келе, сиқыршылардың киген сиқырлы плащтары оларға күш бергенін, ол күш плащқа тоқылған екенін түсінеді. Бұл оны сиқырлы плащқа тоқылған сөздер Канкрединді жеңуге күшті болатынына сендіреді. Танакидің Канкредин мен оның сиқыршыларын тоқу арқылы тоқтатуға болатынын түсінген үлкен ағасы Эрн өз халқы мен пұтқа табынушылардың біріккен күштерін Канкрединді тоқтатуға және Танаки екінші сиқырлы плашты аяқтағанша оны ұстап тұруға көндіреді. Танаки асығыс тоқиды және ақырында оянғандағы көрісімен сиқырлы плашын аяқтайды. Ежелгі заттардың сақтаушысы Элторар Ансдаутер жазған эпилогта, бұл сиқырлы плащтардың жүздеген жылдардан кейін, шамамен Құлаған Аммет пен Карт пен Квиддер дәуірінде, Ханнартқа жақын Солтүстік Далемарк тауларында табылғанын білеміз. Элторар әңгімедегі кейіпкерлер мен Далемарк халқының аңыздары мен ертегілеріндегі олардың аналогтары арасындағы жақын сәйкестікті атап көрсетеді. Далемарк төрттігінің басқа үш романы сияқты, «Спеллкоут» – физикалық сапар туралы әңгіме, оның барысында аяндар ашылады. Басқа үш кітаптағыдай, сиқырдың болуы басында оңай көрінбейді, бірақ әңгімеге ақырындап еніп келеді.

Клостидің балалары

Клости Кламның бес ұлы мен қызы, өзен арғы жағындағы Шеллинг ауылында дүниеге келіп өскен. Әкесі Шеллингтен ешқашан шықпаса да, балалары сары шаштарымен "жалтақ" тайпасына ұқсайды. Гул – Клости Кламның бес баласының екіншісі. Ол әкесімен бірге соғысқа қатысады, бірақ қайтып келген жалғыз бала ол. Соғыстан оралғанда санасы сарсылып, туған-туыстары күтімге мұқтаж болады. Ақиқатында, ол ақылдан безген емес, керісінше, "Бірлікке" жете алу үшін Гулдың жанын пайдаланғысы келген сиқыршы Канкрединнің әсеріне ілінген. Робин – Танакидің әпкесі, бес бауырдың ең үлкені. Ол Танамилге ғашық болады, бірақ оның ынтасына қарсы патшаға үйленуге мәжбүр болады. Бұл оның інісі Эрнді патша тағына тікелей мұрагер етіп қояды. Эрн – Танакидің ағасы, өте "салмақты" және сиқырдың бар екенін мойындауға қарсы тұрады. Ол Карс Адонмен жақын дос болады, ол Эрнді мұрагері деп жариялайды. Екі патша да қастандық салдарынан бірден қаза тапқанда, ол "жалтақтардың" да, жергілікті халықтың да тажын мұраға алады. Осылайша Эрн Далемарк квартетінің басқа томдарында жиі еске алынатын Далемарк патшалығының алғашқы патшасы атанды. Танаки – баяндаушы, атын бірге тіркесе "құрғақ шөптер" мағынасын білдірсе, екіге бөлсе "кіші қарындас" (тан және аки) дегенді білдіреді. Ол тоқымашы және ақырында "өлмейтіндердің" бірі, "Далемарк тәжі" кітабында кездесетін сиқыршы Кеннорет. Маллард – "Батқа" деген лақап атымен танымал, бес бауырдың ең кішісі. Танамилдің жетекшілігімен ол сиқыршыға айналады. Танаки сияқты, ол да "өлмейтін" және "Далемарк тәжі" кітабында пайда болады.

Қасиеттілер

Ақ шашты, қалың шашты, қара терілі шетелдіктер Далемаркқа шабуыл жасайды. Қарс Адон – мүгедек жас патша, дінсіздердің билеушісі. Ол мен Эрн терең, өзара құрметке негізделген достық қарым-қатынас орнатады. Қайтыс болғаннан кейін Қарс Адон өзінің патшалығын Танакидің үлкен ағасы Эрнге мирас қалдырады. Канкредин – ежелгі Далемаркты жаулап алуға ниеттенген, қуатты зұлым колдовщик; қайта оралады және ақырында «Далемарк тәжі» кітабында жойылды.

Өзендер аймағының тұрғындары

Далемарқтың тарихқа дейінгі тұрғындары. Клости Клам – Гулдың, Робиннің, Эрннің, Танакидің және Маллардтың әкесі, Анорет Өлмейтіннің ұлы. Өзендердің патшасы – Дак берген "Ескі күлімдеуші" деген лақап атын қоспағанда, патшаның аты есімдерде көрсетілмейді, бірақ ол екінші сиқырлы жамылғанда маңызды рөл атқарады. Патша Карс Адон бастаған бейбіт келіссөздерін опасыздыққа айналдырады, нәтижесінде Карс та, патша да қаза табады.

Өлмейтін

Таңғажайып, өлмейтін, құпия күштері бар жандар. Адамдар оларды құдайлар деп санайды, бірақ олар олай емес дейді. Танамил – отбасы өзен бойымен төмен қарай келе жатып кездесетін және Кенкрединнің өзен бастауында жеңіліске ұшырауына себеп болатын оқиғаларға белсенді қатысатын таңғажайып сиқыршы. Оның есімі "кіші іні" дегенді білдіреді, және ол Қызыл өзеннің бейнесін көрсетеді. Анорет – Біреудің қызы және өзеннің өзінің көрінісі. Біреу Анореттің Клостимен үйленуіне қарсы болды, және ашуынан оған отбасымен көрісуге тыйым салды. Оның есімі "еркіндікке ие" дегенді білдіреді. Біреудің үш құпия аты (Адон, Амил және Ореф) айтылмауы керек, ол Танаки отбасының үш өлмейтінінің ең үлкені. Көп жыл бұрын оны Жәбірші алдап, оны сүйіктісі етіп алып, өлімдікке бағындырды. Танакидің сиқырлы жабындары оны өзен бастауында Кенкрединді жеңуге босатады. Ол – Далемарк өзінің көрінісі.

Қайталанатын тақырыптар

Саяхат – Саяхат Диана Уинн Джонс кітаптарындағы маңызды тақырыптардың бірі. Саяхат арқылы өзгеруі оның «Далемарк» кітаптарында ерекше көзге түседі. «Суға батқан Аммет» және «Далемарк тажы» (Далемарк төрттігінің 2 және 4-ші кітаптары) сияқты кітаптарында, өлмейтін, құдіретті, құдай сияқты беймәлім күштер Далемарк тағдырын қалыптастыруға белсенді түрде араласады. Бауырлар – Диана Уинн Джонс кітаптарында, автордың өзінің жастық шағын еске түсіретіндей, көбінесе мінез-құлқы әртүрлі болса да, бірлесіп проблемаларын шешетін бауырлар кездеседі («Үштің күші», «Карт және Квиддер», «Қара Мария», «Деркхолмның қара Лорды», «Жұлдыздың уақыты» және «Төмендегі Огр» кітаптарын қараңыз).

Қабылдау

Грег Костикян "The Spell Coats" туындысын Ares Magazine #8 журналында қарап шығып, "Жалпы алғанда, "The Spell Coats" менің Хьюго марапатына ұсынуға лайық, және Джонстың талантты жазушы екенін көрсетуге көмектеседі" деп мәлімдеді.