Кіріспе
Фламанд суретшісі Ян Сандерс ван Хемесен (шамамен 1500 – 1566 ж.ш.) – итальяндық Ренессанс суретінің ықпалымен итальяндық стильге ауысқан фламанд суретшілері тобының басшысы. Ван Хемесен 1520 жылдары Италияға, сондай-ақ 1530 жылдардың ортасында Париждің жанындағы Фонтенблоға барған, онда ол Фонтенбло сарайын безендіру жұмыстарымен айналысқан итальян суретшілерінің «Фонтенбло мектебі» деп аталатын колониясының туындыларын тамашалады. Ван Хемесеннің жұмыстары итальяндық үлгілерді жаңа фламандтық көрнекі тіліне аудару қабілетін көрсетеді. Хемессен қазіргі заманғы киім мен архитектурадағы қалалық ортада орналасқан діни немесе әлемдік тақырыптардағы кең көлемді суреттер арқылы жанрлық суреттің дамуында маңызды рөл атқарды. Бұл туындылар ашкөздік және мақтандылық сияқты адамның кемшіліктерін бейнелейді, ал кейбіреулері қаржылық қызығушылық тақырыптарына ден қояды. Оның жанрлық суреттері «Маньеризм инверсиясын» дамытады, оны кейіннен Питер Аэртсен одан әрі жетілдірді, онда фондағы шағын діни көрініс картинаның нағыз мағынасын ашады, алдымен көзді қуанту үшін жасалған әлемдік жанрлық тақырыпқа арналған үлкен сурет басым болады. Оның ең танымал туындыларының бірі – «Исраф шашыратушы ұл туралы нақыл» – тавернада жасалған таза жанрлық сурет арқылы діни тақырыпты көрсетеді және оны көңілді компания дәстүрінің маңызды бастауы ретінде қарастыруға болады. Ол сонымен қатар Бронзиноның ықпалымен ерекше сапалы портреттер де салған. Ол мансабының басында 1520 жылдары Италияға сапар шеккен. Мұнда ол классикалық антикалық үлгілерді, мысалы Лаокоонды, сондай-ақ Микеланджело мен Рафаэльдің заманауи туындыларын зерттеді. Ол Антверпенге оралып, 1524 жылы жергілікті Әулие Лука гильдиясына шебер ретінде қабылданды. Ван Хемесен мансабының басында Мехелендегі корольдік сарайда жұмыс істеген деп есептеледі. Бұл жерде ол алғаш рет сарай суретшісі Ян Госсаертпен және Магдалина туралы аңыздың авторымен кездескен болуы мүмкін. Ван Хемесен адамның мақтандылығы мен ашкөздігі сияқты мінез-құлқының кемшіліктерін бейнелейтін сахналарға маманданған. Оның суреттерінде көбінесе діни тақырыптар кездеседі. Оның стилі фламандтық жанрлық сурет салу дәстүрін қалыптастыруға көмектесті. Ван Хемесен сонымен қатар портрет суретшісі болған. Оның таверна және бордель сахналарының бейнеленуі суретшінің шеберлігі мен тақырыптың әзіл-қалжыңын көрсету арқылы көрерменге ұнату үшін жасалған болуы мүмкін, бірақ жоғары моральдық бағалау үшін емес. Бұл 1540 жылғы «Бос компания» (Staatliche Kunsthalle Karlsruhe) картинасында көрсетілген, онда ван Хемесен бордель сахнасын бейнелейді. Алдыңғы жолда әдемі жас әйелмен құшақтасып жатқан қарт адам бейнеленген. Адам қарсылық білдіре отырып қолын көтереді. Суреттегі әйел күліп отыр, өйткені ол оның ақшасын өз ыдысына салып қойған. Бұл сахна сенімді реализм мен иллюзионизммен суреттелген.
Jan Sanders van Hemessen (c. 1500 – c. 1566) was a leading Flemish Renaissance painter, belonging to the group of Italianizing Flemish painters called the Romanists, who were influenced by Italian Renaissance painting. Van Hemessen had visited Italy during the 1520s, and also Fontainebleau near Paris in the mid 1530s, where he was able to view the work of the colony of Italian artists known as the First School of Fontainebleau, who were working on the decorations for the Palace of Fontainebleau. Van Hemessen's works show his ability to interpret the Italian models into a new Flemish visual vocabulary. Hemessen played an important role in the development of genre painting, through his large scenes with religious or worldly subjects, set in towns with contemporary dress and architecture. These works depict human failings such as greed and vanity, and some show an interest in subjects with a financial angle. His genre scenes develop the "Mannerist inversion" later taken further by Pieter Aertsen, where a small religious scene in the background reveals the true meaning of the painting, which is dominated by a large foreground scene seemingly devoted to a secular genre subject. One of his best known works, the Parable of the Prodigal Son, expresses a religious theme through a pure genre painting set in a tavern and can be regarded as an important early statement of the merry company tradition. He also painted a small number of portraits, some of exceptional quality, influenced by Bronzino. He traveled to Italy early in his career, around 1520. Here he studied both models from classical antiquity, such as the Laocoön as well as the contemporary works of Michelangelo and Raphael. He returned to Antwerp where he entered the local Guild of Saint Luke as a master in 1524. Van Hemessen is believed to have worked early in his career at the royal court in Mechelen. Here he may have first encountered Jan Gossaert, a court painter, as well as the Master of the Legend of the Magdalen. Van Hemessen specialized in scenes of human character flaws such as vanity and greed. His pictures often have a religious subject. His style helped found the Flemish traditions of genre painting. Van Hemessen was also a portrait painter. The depiction of his tavern and brothel scenes may have been intended more to please the viewer by a display of the artist's skill and the humor of the subject matter than a high moral judgment. This is shown in the Loose Company (c. 1540, Staatliche Kunsthalle Karlsruhe) in which van Hemessen depicts a brothel scene. In the foreground is shown an elderly man who is being caressed by an attractive young woman. The man seems to have second thoughts as he raises his hand in protestation. The procuress in the picture is laughing as she has already put his money in her pewter. The scene is painted with convincing realism and illusionism.
Қасиетті Матайдың шақыруы
Ян Сандерс ван Хемесен Матайдың шақырылуы тақырыбында бірнеше композиция жасаған: бір нұсқасы Альте Пинакотекада, екеуі Кунстхисторический мұражайында және шеберханалық нұсқасы Метрополитен өнер мұражайында сақталады. Бұл тақырып ван Хемесенге діни сюжетті моральдық ой жеткізу үшін тағы бір мүмкіндік берді. Киелі кітапта айтылғандай, Матай Исаның шақыруына дейін салық жинаушы болып жұмыс істеген, ал шақырылған соң дереу Оның ізбасарларына қосылған. Осы оқиға ван Хемесенге саудамен айналысатын, әсіресе ақша аудару немесе санаумен шұғылданатын адамдар мен тыныш Исаны салыстыратын көріністі бейнелеуге себеп болды. Метрополитен өнер мұражайындағы шеберханалық нұсқасы – Кунстхисторический мұражайындағы 1548 жылғы нұсқаның дерлік толық көшірмесі, тек фондық бөлігі ғана өзгеше. Екі нұсқада да Иса Матайға итальяндық өнерді еске түсіретін ишарамен шақырады. Алдыңғы жоспанда Матай бейнеленген, оның қолы мен басы драматикалық түрде қысқартылып көрсетілген, ол Исаның шақыруына жауап ретінде Оған қарай бұрылып тұр. Матайдың екі әріптесі орын алып жатқан маңызды оқиғаны байқамайды және олар ақшаны санау және төлемдерді тіркеу жұмыстарын жалғастырады. Матайдың бейнесі сол кездегі Фландрияның билеушісі, император Карл V-нің жасырын портреті болып табылады. Бұл хирургтың, шын мәнінде, алдаушы екенін көрсетеді, ол өзі кесілген жерге тасты жасырып, кейін оны алып тастағанын көрсетуге тырысады. Оның артында, өзінің шеберлігін жарнамалап, бұрынғы науқастардан алып тастаған тастар тізілген. Хирургтың жанында бір адам тұр, ол үмітсіздікпен қимылдайды, себебі ол скальпель астына түсетін келесі науқас екені анық көрінеді. Сол жақта әйел көмекші ыдысқа мазь дайындап жатыр. Композиция пациенттердің сенімсіздігін пайдаланатын хирургтың ашкөздігін айыптайды.