Кіріспе

1916 жылы Эфиопия империясындағы азаматтық қақтығыс

Сегале шайқасы – 1916 жылғы 27 қазанда Эфиопия империясында император регенті Зевдиту мен Лиж Иясудың қолдаушылары арасында болған азаматтық қақтығыс. Нәтижесінде Зевдиту жеңіске жетті. Пол Б. Хензе «Сегале – 1896 жылғы Адва шайқасынан бері Эфиопияның ең ірі шайқасы болды» дейді. Тарихшы Гарольд Г. Маркус еуропалық дипломаттардың баяндамаларына сүйене отырып, Лиж Иясу Дежазмах Гебре басқарымындағы бір күшті астанаға, ал Дире-Дауаны қорғау үшін адал афарлар мен сомалилерден құралған екінші күшті жібергенін айтады. Дежазмах қарсы тарапқа кетіп, афарлар мен сомалилер қалаға жетпей дезертирлік жасады, ал Иясу қашқанда өзімен бірге күзетшілерін алып Джиджигаға бет бұрды. Алекя Гебре Игзиябихер Элиас баяны Маркустың айтқанын растайды: Иясу шөлге қашып, оның афарлық қолдаушылары оған көмектескен. Қай жағдайда болсын, Харар оған қолдау көрсетуге жарамсыз болды, сондықтан ол шөлге тығылды.

Шайқас

Оның әкесі және ең маңызды қолдаушысы, Воло Негусі Микаэль, Иясуды таққа қайта орнату үшін оңтүстікке қарай астанаға жорыққа баяу әрекет етті, қазан айының ортасына дейін күткенімен, содан кейін ол жорыққа шықты. Бірақ ол шыққанда, Негус оған қарсы жіберілген әскерлерді талқандады. 18 қазанда Негус Микаэль әскерлері Менцте 11 000 сарбаздан тұратын алдыңғы күшті жеңіп, олардың басшысы Рас Лул Сегедті өлтірді. Регент Рас Тафари (болашақ император Хайле Селассие) мен Фитаврари Хабте Гиоргистің басшылығымен 25 000 мен 35 000 аралығындағы күштер шайқасу үшін солтүстікке аттанды және екі әскер 22-сі Сегаледе кездесті. Кейін Рас Тафари сол кезде: «Эфиопиялықтардың арасындағы қан төгілу өте қайғылы болғандықтан, Дебре Либанос және Зекуала монастырларынан монахтарды, олардың айқыштарымен бірге, Негус Микаэльге соғыссыз Волоға қайтуын сұрау үшін жібердім» деді. Негус Микаэль бұл елшілерді тұтқындап, олардың үндеуін елемеді. Негус Микаэль таңертең ерте шайқасты бастады, бірақ оның артиллериясы қарсыластары тарапынан жойылды, ал пулеметшілерінің оқ-дәрісі бітті. Алекя Гебре Игзиябихер Элиас куәгерлердің айтуынша, шайқас Негус Микаэльдің жаяу және атты әскерінің шабуылымен басталды. Алайда, Шевандық әскерлер қатар тұрып, тізе бүгіп мылтықтан атуға үйренгендіктен, олар оқтарды тікелей және жылдам атып, «жапырақтай жерге құлатты». Содан кейін шевандықтар шабуылға шығып, «Велло әскерін қуды және тұтқынға алды. Әсіресе Шеван атты әскерлері аңғардан аңғарға өтіп, Негус Микаэльдің лагерін басып алды». Сағат 15:25-те Шеван офицерлерінің бірі астанаға жеңіс туралы хабарлады. «Екі тарапта да қаза болғандар көп». Алекя Гебре Игзиябихер Элиас бұл қантөгістің себебін екі тараптың киімдері мен белгілерінің бір-бірінен ерекшеленбегендігімен түсіндірді, сондықтан олар тек әскерлерге жақсы белгілі парольдер арқылы ғана бір-бірін ажырата алды. Жеңілген тараптан келген сарбаздарға жаңа императорға адалдық серт беру шартымен рақымшылық көрсетілді.