Кіріспе

Америкалық автор және зерттеуші Джейми Джексон (1947 жылы туған) – бұрынғы ат жарақтаушы, жылқы тырнағы күтімі бойынша лекция оқыған маман, автор және АҚШ-тың Ұлы бассейніндегі жабайы, еркін жүретін жылқыларды зерттеуші. Ол ең алдымен "Табиғи жылқы: Жабайы табиғаттан алынған сабақтар" (1992) кітабында алғаш жазылған табиғи тырнақ күтімімен танымал. Оның кейінгі "Паддок-Парадиз: Табиғи жылқы ұстауға арналған нұсқаулық" еңбегі Track System деп аталатын баламалы ұстау жүйесінің негізі болды. Джексонның жұмысы табиғи жылқы күтімінің төрт қадамына негізделген.

Паддок Парадайс және табиғи бордтау

Бұл табиғи аттарды ұстау тұжырымдамасын Джексон өзінің "Паддок Парадайс, табиғи аттарды ұстау бойынша нұсқаулық" (Star Ridge Publishing) кітабында енгізді. Осы модельдің негізгі мақсаты – жылқының табиғи инстинкттерін пайдалана отырып, қауіпсіз және жайлы өмір сүру жағдайларын жасау, соның арқасында биодинамикалық тұрғыдан сау жылқыға қажетті қозғалыс және басқа да маңызды мінез-құлықтарды ынталандыру және жеңілдету. Джексон жабайы жылқылардың мінез-құлқына қатысты зерттеулерінен, үйретілген жылқылардың физикалық, психикалық және эмоционалдық денсаулығына олардың табиғи ортасының ең негізгі элементтерін ескере отырып жасалған жағдайлардың үлкен әсер ететінін қорытындылады, бұл оларды үздіксіз қозғалысқа итермелейді. 2002 жылы Америка табиғи тұяқ күтімі мамандарының қауымдастығын (AANHCP) құрған Джексонның сөзіне сүйенсек, тұяқ табиғи мінез-құлық пен қозғалыспен байланысты және жылқыларды осындай табиғи ортаға орналастыру арқылы оның толыққандылығы мен салауаттылығын қалпына келтіруге болады. Паддок Парадайс моделі дәстүрлі жағдайлардан – аттарды ұстауға арналған жабық үйлерден, кішкентай паддоктардан және/немесе тым жасыл жайылымдардан (Джексон оларды "қауіпті тұзақтар" деп атайды) ерекшеленеді. Ол жылқының қозғалысын ынталандыру үшін, жол бойында стратегиялық түрде орналастырылған жемдеу орындары мен суару шұңқырлары сияқты әртүрлі ынталандырғыштармен қоршалған жолдар жүйесін құру арқылы жасалған. Табиғи аттарды күту әдістеріне табиғи тұяқ күтімі, отарлық мінез-құлықты қолдау, күн бойы стратегиялық түрде орналастырылған аз мөлшердегі жемді іздеу, су көзіне жақын жерде суару тесігін ұстау, сондай-ақ жылқының жемтік жануар ретіндегі мінез-құлықтары, үстемдік (иерархия), күтім жасау, демалыс және ұйықтау әрекеттері кіреді.